Στο πρώην αεροδρόμιο Τέμπελχοφ συναντώνται στρατιωτικοί, νεοφυείς επιχειρήσεις και πολιτικοί για να συζητήσουν την ασφάλεια της Ευρώπης. Στο επίκεντρο ένα ερώτημα: μαθαίνει η Ευρώπη αρκετά γρήγορα από την εμπειρία της Ουκρανίας;
Ανάμεσα σε drones, αυτόνομα οχήματα και στρατιωτικά ρομποτικά συστήματα, πολιτικοί, στρατιωτικοί, επιχειρηματίες και επενδυτές συζήτησαν στο New Age Defence Summit στο Βερολίνο για το μέλλον της άμυνας της Ευρώπης. Οι συζητήσεις δεν αφορούσαν μόνο τις νέες τεχνολογίες, αλλά κυρίως τα διδάγματα από τον ρωσικό επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Πάνω απ’ όλα μαθαίνουμε εδώ πολλά από τις Ουκρανές και τους Ουκρανούς φίλους μας, για τις εμπειρίες που έχουν, τις οποίες δυστυχώς πληρώνουν πολύ ακριβά», λέει ο πρόεδρος της Ένωσης Εφέδρων και βουλευτής του CDU, Μπαστιάν Έρνστ, μιλώντας στο Euronews. Η στήριξη της Ουκρανίας, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι λοιπόν μόνο πολιτικό ζήτημα, αλλά και διαδικασία μάθησης για τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
Αυτές οι εμπειρίες διαμορφώνουν πλέον και την ανάπτυξη νέων αμυντικών τεχνολογιών. Δείχνουν πόσο έχει αλλάξει ο κλάδος τα τελευταία χρόνια: ενώ παλαιότερα οι καινοτομίες προωθούνταν κυρίως από μεγάλους ομίλους της αμυντικής βιομηχανίας, σήμερα όλο και μεγαλύτερο ρόλο αναλαμβάνουν νεοφυείς τεχνολογικές επιχειρήσεις.
Πολλές από τις εταιρείες που εκθέτουν προϊόντα ιδρύθηκαν από πρώην στρατιωτικούς και αναπτύσσουν συστήματα που ανταποκρίνονται άμεσα στις εμπειρίες των σύγχρονων συγκρούσεων. Σχεδόν καμία συζήτηση δεν έγινε χωρίς αναφορές στις εξελίξεις στο μέτωπο. Εκεί τα drones εξελίχθηκαν μέσα σε λίγα χρόνια από εξειδικευμένο εργαλείο σε βασικό στοιχείο της πολεμικής δράσης. Χρησιμοποιούνται για αναγνώριση, εντοπισμό στόχων, ηλεκτρονικό πόλεμο και επιθέσεις.
Οι εμπειρίες της Ουκρανίας αποτελούν πλέον για πολλές ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις σημαντικό σημείο αναφοράς για τον δικό τους εκσυγχρονισμό. «Η απειλή είναι ήδη εδώ», τονίζει ο Εσθονός βουλευτής Ράιμοντ Καλγιουλάιντ, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας εργασίας για τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανίας.
Η ρωσική σκιά πάνω από τη Βαλτική
Μόλις τη Δευτέρα, γαλλικά μαχητικά αεροσκάφη κατέρριψαν, στο πλαίσιο της επιτήρησης του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ, ένα drone πάνω από την ανατολική Λετονία. Είχε εισέλθει στον εναέριο χώρο της Λετονίας από τη ρωσική κατεύθυνση. Η βαλτική χώρα απέδωσε το περιστατικό στον ρωσικό ηλεκτρονικό πόλεμο. Το περιστατικό με το drone προστίθεται σε μια σειρά επεισοδίων στις βαλτικές χώρες, μεταξύ αυτών και στην Εσθονία. Παράλληλα, γίνονται αναφορές και σε πιθανά έτη κατά τα οποία η Ρωσία θα μπορούσε ενδεχομένως να επιτεθεί σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ.
Ο γενικός επιθεωρητής των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων (Bundeswehr), Κάρστεν Μπρόιερ, έχει παραπέμψει επανειλημμένα σε μια κοινή ανάλυση απειλής του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία έως το 2029 η Ρωσία θα διαθέτει αρκετούς στρατιώτες ώστε να επιτεθεί στη Συμμαχία. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, από την άλλη, προειδοποίησε ότι «σύμφωνα με την εκτίμηση των μυστικών μας υπηρεσιών και των υπηρεσιών άλλων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, η Ρωσία θα μπορούσε ήδη από το 2030 να εξαπολύσει επίθεση κατά του ΝΑΤΟ».
Ωστόσο, η συζήτηση για το αν η Ρωσία θα είναι σε θέση το 2029 ή το 2030 να επιτεθεί σε κράτη του ΝΑΤΟ χάνει, κατά τον Καλγιουλάιντ, την ουσία. Η Ρωσία διαθέτει ήδη σήμερα μεγάλο στρατό, διεξάγει πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας και απειλεί την Ευρώπη με δολιοφθορές και υβριδικές επιθέσεις. «Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πότε θα είναι έτοιμη η Ρωσία, αλλά αν είμαστε έτοιμοι εμείς», λέει ο Καλγιουλάιντ στο Euronews, υπενθυμίζοντας τις ολοένα αυξανόμενες επενδύσεις πολλών ανατολικοευρωπαϊκών χωρών στις αμυντικές τους δυνατότητες.
Στην Εσθονία έχουν αυξηθεί οι αμυντικές δαπάνες, έχουν αναπτυχθεί νέες στρατιωτικές δυνατότητες και έχουν δημιουργηθεί εγχώριες τεχνολογικές επιχειρήσεις. Το 2025 η χώρα διέθετε ήδη περίπου το 3,4 % του ΑΕΠ της για την άμυνα, κατατασσόμενη έτσι μεταξύ των κρατών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Από το 2026 το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί στο 5,4 %.
Ο αμυντικός προϋπολογισμός αυξάνεται έτσι από περίπου 1,7 σε 2,4 δισ. ευρώ. Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον Καλγιουλάιντ, πρέπει να κινηθεί ταχύτερα και να επενδύσει περισσότερο στην αποτροπή, ώστε να μην περάσει καν από το μυαλό της Ρωσίας η ιδέα μιας επίθεσης.
Τι μπορεί να μάθει η Ευρώπη από την Ουκρανία
Η Κατερίνα Μιχάλκο, διευθύνουσα σύμβουλος του New Age Defence Summit, σε συνέντευξή της στο Euronews κάλεσε να ενσωματωθούν περισσότερο οι εμπειρίες των Ουκρανών στρατιωτών και επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές αμυντικές στρατηγικές. Δήλωσε εντυπωσιασμένη από το γεγονός ότι επιχειρήσεις από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, παρά τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, συνεργάστηκαν για τη διοργάνωση.
Τόνισε ότι πολλές εταιρείες, παρά τον μεταξύ τους ανταγωνισμό, συμμετείχαν από κοινού στην εκδήλωση. «Έχουμε μεγάλους παίκτες όπως η Quantum Systems, η Helsing, η ARX, η Stark και πολλές άλλες εταιρείες, που στην ουσία είναι ανταγωνιστές», λέει η Μιχάλκο. Παρ’ όλα αυτά, ήταν διατεθειμένοι «να βρεθούν κάτω από την ίδια στέγη» για να πείσουν τις κυβερνήσεις και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για την ανάγκη νέων αμυντικών τεχνολογιών. «Στην Ουκρανία έχουμε την εμπειρία, στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτετε τους πόρους», προσθέτει η Μιχάλκο.
Η Ευρώπη, όπως λέει, πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε τεχνολογίες που έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους σε συνθήκες πολέμου. Η Ουκρανία πληρώνει βαρύ τίμημα για να δοκιμάζει νέα συστήματα στο πεδίο της μάχης. Αυτή η γνώση δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτη.
Υποστήριξε επίσης ότι η μεγαλύτερη επένδυση σε σύγχρονες αμυντικές τεχνολογίες εξυπηρετεί τελικά την αποτροπή. Όποιος μπορεί με πειστικό τρόπο να δείξει ότι είναι σε θέση να αμυνθεί, μειώνει τον κίνδυνο μιας επίθεσης. Η Μιχάλκο εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτική απέναντι στις συχνά χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών και ανάπτυξης στην Ευρώπη.
«Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο να παράγουμε τις ίδιες λύσεις για δέκα ή είκοσι χρόνια», λέει. Οι σύγχρονες συγκρούσεις εξελίσσονται πολύ γρήγορα. Γι’ αυτό οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να συνεργάζονται πολύ στενότερα με τη βιομηχανία και να ενσωματώνουν τα νέα συμπεράσματα στην παραγωγή και την εκπαίδευση με πολύ ταχύτερο ρυθμό.
«Από τους στρατιώτες για τους στρατιώτες»
Πέρα από τις πολιτικές συζητήσεις, στο επίκεντρο βρέθηκαν πολλά τεχνικά συστήματα. Εταιρείες παρουσίασαν drones, αισθητήρες, λύσεις λογισμικού και αυτόνομα οχήματα. Ο γερμανός κατασκευαστής ρομποτικών συστημάτων ARX παρουσίασε στη σύνοδο το μη επανδρωμένο χερσαίο σύστημα «GEREON». Το όχημα μπορεί, ανάλογα με τις ανάγκες, να φέρει διαφορετικές μονάδες – από λύσεις μεταφοράς μέχρι αισθητήρες ή άλλα φορτία.
Για πολλές από τις νεοφυείς επιχειρήσεις που συμμετείχαν, η στενή σχέση με τις ένοπλες δυνάμεις είναι καθοριστική. Η ARX είναι μία από τις εταιρείες της συνόδου που ιδρύθηκαν από πρώην στρατιωτικούς. Ο συνιδρυτής και οικονομικός διευθυντής (CFO) Μαξιμιλιάν Βιντ εξηγεί, μιλώντας στο Euronews, ότι πολλοί ιδρυτές θέλουν, ακόμη και μετά την αποχώρησή τους από την υπηρεσία, να συνεχίσουν να συμβάλλουν στην αμυντική ικανότητα.
«Πιστεύω ότι η επιτυχία μας στο σημείο όπου βρισκόμαστε σήμερα οφείλεται και στο ότι έχουμε απλώς εμπειρία», λέει. Οι πρώην στρατιωτικοί γνωρίζουν από προσωπική εμπειρία «τι χρειάζεται ο χρήστης», κατανοούν τις στρατιωτικές διαδικασίες και μπορούν να μιλούν με τους λήπτες αποφάσεων στις ένοπλες δυνάμεις επί ίσοις όροις. Γι’ αυτό περιγράφει τη φιλοσοφία της ARX απλά ως «από τους στρατιώτες για τους στρατιώτες».
Η εταιρεία παρουσίασε στον χώρο του πρώην αεροδρομίου το μη επανδρωμένο χερσαίο σύστημα «GEREON». Η επιλογή του ονόματος δεν είναι τυχαία: ο Άγιος Γερέων της Κολωνίας θεωρείται προστάτης των στρατιωτών. Σύμφωνα με την εταιρεία, το ηλεκτροκίνητο ερπυστριοφόρο όχημα σχεδιάστηκε για να απαλλάσσει τους στρατιώτες από επικίνδυνα ή ιδιαίτερα επίπονα καθήκοντα.
«Από στρατιώτες για στρατιώτες», λέει ο Βιντ, περιγράφοντας τη βασική ιδέα πίσω από το σύστημα. Το όχημα μπορεί να μεταφέρει φορτία έως 500 κιλών και να εξοπλιστεί με διαφορετικές μονάδες. Ανάλογα με την αποστολή, μπορούν να τοποθετηθούν καλάθια μεταφοράς, φορεία για τραυματίες, αισθητήρες, συστήματα ραντάρ ή άλλα φορτία.
Ακόμη και ενσύρματα drones αναγνώρισης μπορούν να τροφοδοτούνται με ενέργεια μέσω του οχήματος. Στόχος δεν είναι να καλυφθεί μόνο μία συγκεκριμένη χρήση, αλλά να προσφερθεί μια ευέλικτη πλατφόρμα που μπορεί να προσαρμόζεται σε διαφορετικές απαιτήσεις. Σύμφωνα με την εταιρεία, το σύστημα χρησιμοποιείται ήδη επιχειρησιακά στην πρώτη γραμμή στην Ουκρανία από το 2024. Εκεί, η ARX διαθέτει «τον μεγαλύτερο υβριδικό στόλο δυτικής παραγωγής» που βρίσκεται σήμερα σε χρήση, σημειώνει ο Βιντ.