Το Ισραήλ προκαλεί θεσμική μάχη εντός Ε.Ε. για το ποιος καθορίζει την εξωτερική πολιτική

Το Ισραήλ προκαλεί έντονη αντιπαράθεση σχετικά με το ποιος χαράσσει την εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκονται η Κάγια Κάλας και η υπόλοιπη Κομισιόν, κάτι που υπονομεύει τη συνοχή της.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Τη Δευτέρα, το Euronews αποκάλυψε ότι η Ντουμπράβκα Σούιτσα, η Ευρωπαία επίτροπος για τη Μεσόγειο, ταξίδευε στο Ισραήλ.

Αργότερα, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι το ταξίδι προετοιμαζόταν εδώ και καιρό, αλλά δεν είχε ανακοινωθεί στην ειδική ιστοσελίδα της επιτρόπου και αιφνιδίασε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η επικεφαλής εκπρόσωπος, Πάουλα Πίνιο, δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί το ταξίδι δεν είχε κοινοποιηθεί όπως πρέπει, λέγοντας μόνο ότι «θα το εξετάσουν».

Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε αφότου ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκιντεόν Σαάρ, διέκοψε κάθε επαφή με την Κάλας, μετά από δημοσιεύματα που υποστήριζαν ότι είχε παρομοιάσει τη χώρα με τη Νότια Αφρική της εποχής του απαρτχάιντ.

Το ταξίδι όντως είχε προγραμματιστεί πριν ξεσπάσει αυτή η σύγκρουση, όμως η ομάδα της Κάλας αμφισβήτησε τη χρονική στιγμή της επίσκεψης, με δεδομένα όσα είχαν συμβεί λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα, και υπογράμμισε τη σημασία της ενότητας, όπως μπορεί να επιβεβαιώσει το Euronews.

Κατά τη διάρκεια μιας σύντομης ενημέρωσης Τύπου τη Δευτέρα, ο Σαάρ ουσιαστικά εξαπέλυσε αιχμές σε βάρος της Κάλας, γεγονός που οδήγησε αρκετούς Ευρωπαίους διπλωμάτες να προσάψουν στη Σούιτσα ότι δεν υπερασπίστηκε τη συνάδελφό της.

«Τι ωραία επίδειξη “αλληλεγγύης και συντονισμού” στην ΕΕ», έγραψε στο X ο Τζουζέπ Μπορέλ, ο προηγούμενος επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής. Ο Μπορέλ, ο οποίος προηγήθηκε της Κάλας στη θέση, συγκρούστηκε πολλές φορές με τη φον ντερ Λάιεν για το Ισραήλ.

Αυτόνομες πρωτοβουλίες

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Σούιτσα ακολουθεί τη δική της πορεία, αποστασιοποιούμενη από την επικεφαλής της Ε.Ε. και από τις πρωτεύουσες, για να προωθήσει αυτόνομες πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής.

Ήταν επίσης η μόνη εκπρόσωπος θεσμού της ΕΕ που συμμετείχε στο Board of Peace, την πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την οικοδόμηση ειρήνης στη Γάζα, την οποία τα περισσότερα κράτη της ΕΕ μποϊκόταραν, θεωρώντας την ανταγωνιστική προς τα Ηνωμένα Έθνη.

Σύμφωνα με αρκετούς Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο Euronews υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεν πρόκειται για προσωπικές πρωτοβουλίες αλλά για μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της Επιτροπής να αναλάβει τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής.

«Η Σούιτσα έχει τη στήριξη της [προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής] φον ντερ Λάιεν για να αναλαμβάνει αυτές τις πρωτοβουλίες. Δεν είναι μυστικό», ανέφερε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Το ερώτημα είναι τι ζημιά προκαλεί αυτό.»

Ένας δεύτερος διπλωμάτης υποστήριξε ότι το ταξίδι στέλνει μήνυμα στην Κάλας «ότι η φον ντερ Λάιεν δεν τη χρειάζεται».

Η διπλωματική υπηρεσία της Ε.Ε. βρίσκεται υπό ολοένα αυξανόμενη πίεση, καθώς η φον ντερ Λάιεν διευρύνει συστηματικά την επιρροή της Επιτροπής στον τομέα της γεωπολιτικής.

Στις αρχές του μήνα, επιλεκτικά δημοσιεύματα υποστήριξαν ότι βασικά κράτη μέλη εξετάζουν το ενδεχόμενο να περιορίσουν δραστικά την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), ενώ αυτό ήταν απλώς μία από τις επιλογές στο τραπέζι, μαζί με την ενίσχυση του ρόλου της Ύπατης Εκπροσώπου.

Αποκλίνουσες πολιτικές

Το Ισραήλ είναι ίσως το ζήτημα στο οποίο η σύγκρουση για το ποιος καθορίζει την ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής γίνεται πιο εμφανής.

Η ευρωβουλευτής Χίλντεγκαρντ Μπέντελε (ΕΛΚ/Γερμανία), πρόεδρος της αντιπροσωπείας ΕΕ-Ισραήλ, χαιρέτισε το γεγονός ότι η Κάλας δεν είναι η μόνη αρμόδια για τις εξωτερικές σχέσεις.

«Αντί για την ανησυχητική ρητορική για το Ισραήλ από την ύπατη εκπρόσωπο και αντιπρόεδρο της Επιτροπής Κάλας, εκτιμώ και υποστηρίζω πλήρως την υπεύθυνη, πρακτική, εποικοδομητική και ανοικτή προσέγγιση της επιτρόπου Σούιτσα», δήλωσε η Μπέντελε στο Euronews.

Αντίθετα, τα περισσότερα κράτη της ΕΕ, με την Κάλας να ενεργεί εκ μέρους τους, έχουν εντείνει την πίεση προς την Επιτροπή ώστε να προτείνει εμπορικούς περιορισμούς που θα στοχεύουν τους ισραηλινούς οικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

«Η Κομισιόν προφανώς κωλυσιεργεί σε οποιοδήποτε μέτρο κατά του Ισραήλ», δήλωσε η ευρωβουλευτής Λουτσία Αννουντσιάτα (Σοσιαλιστές και Δημοκράτες/Ιταλία), επίσης μέλος της αντιπροσωπείας ΕΕ-Ισραήλ, επικαλούμενη τις συζητήσεις για την αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης.

«Τα πράγματα τώρα κινούνται αργά, πιθανότατα λόγω της πίεσης από τα κράτη μέλη», πρόσθεσε.

Την περασμένη εβδομάδα, οι ηγέτες της ΕΕ ενέκριναν δήλωση με την οποία καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει επιλογές πριν από την επόμενη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών στις 13 Ιουλίου.

Σε ενημέρωση Τύπου την Τρίτη, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα εμπορίου, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι δεν θα «εικάσει» τι θα περιλαμβάνουν αυτές οι επιλογές.

Χαρακτηριστικό, όχι σφάλμα

Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι οι εντάσεις μεταξύ της Κομισιόν και της ΕΥΕΔ δεν αφορούν μία μόνο επίτροπο, αλλά είναι δομικές.

Ειδικότερα, η Γενική Διεύθυνση Μέσης Ανατολής, Βόρειας Αφρικής και Κόλπου (DG MENA) της Σούιτσα δημιουργήθηκε στην αρχή της θητείας αυτής της Επιτροπής ακριβώς για να απορροφήσει αρμοδιότητες εξωτερικής πολιτικής.

Έτσι, ο ρόλος της επιτρόπου για τη Μεσόγειο φαίνεται να έχει σχεδιαστεί ώστε να ανταγωνίζεται το πεδίο δράσης της ίδιας της ΕΥΕΔ, επιτρέποντας στο εκτελεστικό όργανο της ΕΕ να παρεμβαίνει σε θέματα εξωτερικής πολιτικής όταν κρίνει ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να αναλάβει αυτόνομες διπλωματικές ενέργειες.

«Η επίτροπος έχει δικό της χαρτοφυλάκιο και πρέπει να μπορεί να δουλεύει πάνω στα θέματα αυτά», ανέφερε ένας τρίτος διπλωμάτης, αναγνωρίζοντας ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα αφαιρέθηκαν από την ΕΥΕΔ στην αρχή της θητείας.

Ωστόσο, υπάρχουν και εκείνοι που τονίζουν ότι το συνολικό αποτέλεσμα είναι η υπονόμευση της συνοχής του μπλοκ στον ευαίσθητο τομέα της εξωτερικής πολιτικής, έναν ήδη δύσκολο χώρο στον οποίο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σπάνια ευθυγραμμίζονται πλήρως.

Όπως το έθεσε ένας εξ αυτών: «Αν θέλεις συνοχή, πρέπει να δουλέψεις γι’ αυτήν».