Η Αστάνα θεσπίζει φορολογικά κίνητρα και ρυθμιστικές αλλαγές για να φέρει τα κρυπτονομίσματα σε εγχώριες αδειοδοτημένες πλατφόρμες και να αναζωογονήσει τον κλάδο μετά το τέλος της άνθησης της εξόρυξης.
Όταν το Καζακστάν μετατράπηκε πριν από πέντε χρόνια σε έναν από τους μεγαλύτερους κόμβους εξόρυξης κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, η έκρηξη άσκησε μεγάλη πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας και η αντίδραση της κυβέρνησης οδήγησε τους περισσότερους miners είτε να εγκαταλείψουν τη χώρα είτε να περάσουν στην παρανομία.
Σήμερα η κυβέρνηση του Καζακστάν επιδιώκει να φέρει ξανά τη δραστηριότητα εντός συνόρων, προσφέροντας φοροαπαλλαγές και νομική ασφάλεια.
Η κυβέρνηση υπέγραψε διάταγμα που αποσκοπεί στο να ενθαρρύνει τους πολίτες να δηλώσουν τα κρυπτονομισματικά τους χαρτοφυλάκια, να τα μεταφέρουν σε ρυθμιζόμενες εγχώριες πλατφόρμες και να εντάξουν τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία στην οικονομία της χώρας.
Οι αρχές προσφέρουν σε ιδιώτες επενδυτές φορολογική απαλλαγή για τρία χρόνια στα εισοδήματα από συναλλαγές με ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω στοιχεία δεν συνδέονται με απάτη, ξέπλυμα χρήματος ή μη αδειοδοτημένες υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων.
Η απόφαση άνοιξε τον δρόμο για την ευκολότερη λειτουργία των miners στη χώρα – και για τη δυνατότητα κέρδους για όλους.
Η άνθηση των κρυπτονομισμάτων δεν κράτησε πολύ
Η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων χρησιμοποιεί ισχυρούς υπολογιστές για την επίλυση σύνθετων μαθηματικών προβλημάτων, προκειμένου να επαληθεύονται και να προστίθενται συναλλαγές σε ένα blockchain, το καθολικό όπου καταγράφεται το ιστορικό συναλλαγών ενός κρυπτονομίσματος.
Οι miners που ολοκληρώνουν με επιτυχία αυτές τις διαδικασίες ανταμείβονται με κρυπτονομίσματα που κατατίθενται απευθείας στα προσωπικά τους crypto wallets, γεγονός που σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως με το Bitcoin, μπορεί να αποφέρει σημαντικά κέρδη.
Το μειονέκτημα είναι ότι η διαδικασία καταναλώνει πολύ μεγάλη ποσότητα ενέργειας, επειδή οι υπολογισμοί απαιτούν συνεχή επεξεργαστική ισχύ.
Μετά την απαγόρευση της εξόρυξης Bitcoin στην Κίνα το 2021, πολλοί miners άρχισαν να αναζητούν νέες τοποθεσίες με χαμηλό κόστος ενέργειας.
Τότε το Καζακστάν εξελίχθηκε ταχύτατα στη δεύτερη μεγαλύτερη τοποθεσία εξόρυξης Bitcoin μετά τις ΗΠΑ. Πολλοί προσπάθησαν να συμμετάσχουν στα κέρδη, με ανθρώπους να τοποθετούν εξοπλισμό εξόρυξης ακόμη και στα μπαλκόνια τους.
Κάποιοι έφτασαν στο σημείο να παρουσιάζουν τις φάρμες εξόρυξης ως αποθηκευτικούς χώρους για λαχανικά, θερμοκήπια ή κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης σε εγκαταλελειμμένους βιομηχανικούς χώρους της σοβιετικής εποχής, για να αποκρύψουν τη μαζική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Η χώρα δεν πρόλαβε να απολαύσει για πολύ την άνθηση των κρυπτονομισμάτων. Η ραγδαία εισροή miners επέβαλε τεράστιο βάρος στο γηρασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.
Τον Οκτώβριο του 2021, η εκρηκτική άνοδος της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας συνέβαλε σε βλάβες σε τρεις μονάδες παραγωγής ρεύματος στο βορειοανατολικό Καζακστάν, ενώ προγραμματισμένες διακοπές ηλεκτροδότησης έπληξαν αρκετές περιφέρειες. Στο απόγειο της δραστηριότητας, οι miners κρυπτονομισμάτων κατανάλωναν εκτιμώμενο 8% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Καζακστάν.
Οι αρχές απάντησαν με διαδοχικές αυστηροποιήσεις των κανόνων για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τη νομιμοποίηση των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που οδήγησε στην αποχώρηση των miners στο εξωτερικό και στην εξάπλωση παράνομων δραστηριοτήτων.
Το Καζακστάν δεν απαγόρευσε ποτέ πλήρως την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων, κρατώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει αυτή τη δραστηριότητα στο μέλλον.
Σύμφωνα με τον χρηματοπιστωτικό ρυθμιστή του Καζακστάν, το Astana International Financial Centre (AIFC), οι πολίτες της χώρας διαθέτουν περίπου 1 εκατομμύριο crypto wallets.
Το AIFC, το οποίο έχει ως πρότυπο τη χρηματοοικονομική ελεύθερη ζώνη DIFC του Ντουμπάι, λειτουργεί ως «sandbox» χρηματοπιστωτικής καινοτομίας για το Καζακστάν και αποτελεί τη ρυθμιστική βάση των εταιρειών ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων που δραστηριοποιούνται στη χώρα.
Ο αριθμός αυτός είναι σχεδόν τετραπλάσιος των χρηστών που είναι εγγεγραμμένοι σε αδειοδοτημένα εγχώρια ανταλλακτήρια, τα οποία τον Μάρτιο έφτασαν τους 256.900.
Επαναπατρισμός των κρυπτονομισματικών περιουσιακών στοιχείων
Η προσέλκυση των κατόχων κρυπτονομισμάτων πίσω στις χώρες τους μέσω κινήτρων και απλουστευμένων νομικών πλαισίων έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια τάση τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με ειδικούς.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ και η Σιγκαπούρη έχουν εφαρμόσει παρόμοια φορολογικά μέτρα σε συνδυασμό με σαφή αδειοδότηση, κανονισμούς και πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες, εξασφαλίζοντας επιπλέον έσοδα.
Το διάταγμα αντιμετωπίζει επίσης το ζήτημα της ενέργειας που προκάλεσε την προηγούμενη κρίση εξόρυξης στο Καζακστάν.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το συνοδευτικό φυσικό αέριο από τα κοιτάσματα πετρελαίου που δεν απαιτείται για κρατική χρήση μπορεί να αξιοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για δραστηριότητες εξόρυξης, διευρύνοντας τις επιλογές των miners πέρα από το κύριο εθνικό δίκτυο.
Ο γενικός διευθυντής της Binance Kazakhstan, Νουρχάτ Κουσίμοφ, θεωρεί ότι το φορολογικό κίνητρο είναι το σημαντικότερο μέτρο του διατάγματος.
«Πρόκειται για ένα ισχυρό κίνητρο για τους χρήστες να επιλέγουν ρυθμιζόμενες δικαιοδοσίες και τις πλατφόρμες που λειτουργούν σε αυτές», δήλωσε ο Κουσίμοφ στο Euronews.
«Αυτή η προσέγγιση καθιστά πιο ελκυστική τη λειτουργία σε αδειοδοτημένο περιβάλλον, ενισχύει την εμπιστοσύνη στην αγορά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξή της», πρόσθεσε.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Fintech, Τεχνητής Νοημοσύνης και Βιομηχανίας Κρυπτονομισμάτων του Καζακστάν, Μπαχίτζαν Κενζεμπάγιεφ, εκτιμά ότι το φορολογικό κίνητρο αίρει μία από τις βασικές αβεβαιότητες για τον ιδιώτη επενδυτή, δηλαδή το πότε και με ποια βάση προκύπτει η φορολογική υποχρέωση. Ωστόσο, το μέτρο από μόνο του δεν είναι αρκετό.
«Οι χρήστες επιλέγουν μια πλατφόρμα όχι με βάση τον φορολογικό συντελεστή, αλλά με βάση έναν συνδυασμό παραγόντων: πόσο εύκολη είναι η κατάθεση και η ανάληψη του τοπικού νομίσματος, η ρευστότητα και πόσο ξεκάθαρους κανόνες έχει», είπε ο Κενζεμπάγιεφ στο Euronews.
«Για έναν αδειοδοτημένο συμμετέχοντα, η προβλεψιμότητα του κανόνα είναι πιο πολύτιμη από το ίδιο το όφελος».
Ο πρόεδρος της Ένωσης Blockchain και Ψηφιακής Εξόρυξης του Καζακστάν, Ντανιγιάρ Μουμπάρακοφ, δήλωσε στο Euronews ότι κάθε μορφή κρατικής στήριξης είναι καλοδεχούμενη, αλλά αναρωτιέται πόσο θα διαρκέσει αυτό το μέτρο.
«Για ορισμένες κατηγορίες επιχειρηματιών, τα προνομιακά φορολογικά καθεστώτα σημαίνουν όχι μόνο μείωση φόρων στο παρόν, αλλά και ενδεχόμενη πολλαπλάσια αύξηση φόρων στο μέλλον λόγω αύξησης των όγκων», ανέφερε ο Μουμπάρακοφ.
Ο υφυπουργός Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Ανάπτυξης, Γκιζάτ Μπαϊτουρσίνοφ, δήλωσε ότι το υπουργείο του εργάζεται σε μια πρόταση για απλουστευμένο φορολογικό καθεστώς μετά τη λήξη της απαλλαγής σε τρία χρόνια.
Πρόσθεσε ότι το υπουργείο εργάζεται επίσης για την κατάργηση των φορολογικών ελέγχων για ιδιώτες επενδυτές για τα προηγούμενα τρία χρόνια.
Πέρα από τα φορολογικά κίνητρα
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η επιστροφή των ιδιωτών επενδυτών του Καζακστάν στις εγχώριες πλατφόρμες θα εξαρτηθεί από την ανταγωνιστικότητά τους.
«Για τους περισσότερους χρήστες, η ευκολία χρήσης των υπηρεσιών, η ρευστότητα, η διαθεσιμότητα επενδυτικών εργαλείων, η ταχύτητα των συναλλαγών και η δυνατότητα απρόσκοπτης διασύνδεσης με το τραπεζικό σύστημα παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες», τόνισε ο Κουσίμοφ.
Σύμφωνα με τον Κενζεμπάγιεφ, οι κύριοι κίνδυνοι αυτή τη στιγμή εντοπίζονται στους νομικούς ορισμούς και την ορολογία που χρησιμοποιείται. Αν η απαλλαγή οριστεί υπερβολικά ευρεία, μπορεί να δημιουργήσει περιθώριο κατάχρησης του συστήματος και αποφυγής φόρων σε άλλα περιουσιακά στοιχεία που δεν σχετίζονται με τα κρυπτονομίσματα.
«Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο αναστροφής της ρύθμισης σε ένα ή δύο χρόνια, κάτι που προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά στην αγορά από έναν αρχικά υψηλό αλλά σταθερό συντελεστή», εξήγησε ο Κενζεμπάγιεφ.
Προειδοποίησε επίσης ότι το ίδιο ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δύο διαφορετικά πράγματα, ανάλογα με το αν υπάγεται στους κανόνες του AIFC ή στους εθνικούς κανόνες του Καζακστάν, κάτι που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να συμμορφώνονται ταυτόχρονα με δύο ξεχωριστά νομικά πλαίσια.
«Η δυσκολία προκύπτει στο σημείο τομής. Ως αποτέλεσμα, ο συμμετέχων στήνει δύο παράλληλες υποδομές για μία και μόνη δραστηριότητα, κάτι που επιβαρύνει το κόστος», είπε.
Ο Κενζεμπάγιεφ σημείωσε ότι τα φορολογικά κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν για να προσελκύσουν τους χρήστες σε αδειοδοτημένες καζακικές πλατφόρμες.
Αυτό που θα έκανε τη διαφορά, είπε, είναι η αξιόπιστη πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες, σαφείς κανόνες για τη μετατροπή των κρυπτονομισμάτων στο τοπικό νόμισμα, απλές απαιτήσεις για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων των πελατών και ένα ρυθμιστικό περιβάλλον που δεν θέτει τους αδειοδοτημένους παρόχους σε μειονεκτική θέση.