Ο καθορισμός των αεροπορικών ναύλων μόνο απλή υπόθεση δεν είναι. Η δυναμική τιμολόγηση, οι κυβερνητικοί κανόνες και οι διεθνείς εξελίξεις κάνουν το τελικό κόστος για τους επιβάτες εξαιρετικά απρόβλεπτο.
Ας το παραδεχτούμε, τα αεροπορικά ταξίδια μόνο φθηνά δεν είναι και οι φόροι αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της τιμής του εισιτηρίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η συζήτηση γύρω από τους φόρους στα αεροπορικά εισιτήρια στην Ευρώπη αναζωπυρώθηκε όταν το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας ανακοίνωσε ότι το ομοσπονδιακό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε σχέδια για την επαναφορά των φόρων στις αερομεταφορές στα επίπεδα του 2024.
Οι αλλαγές στη Γερμανία, που προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ τον Ιούλιο, θα μειώσουν τον φόρο επιβατών αεροπορικών μεταφορών σε όλες τις κατηγορίες αποστάσεων: Για τις πτήσεις μικρών αποστάσεων από 15,53 σε 13,03 ευρώ, για τις μεσαίων αποστάσεων από 39,34 σε 33,01 ευρώ και για τις μεγάλων αποστάσεων από 70,83 σε 59,43 ευρώ.
«Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών θεωρεί σημαντικό οι μειώσεις αυτές να περάσουν στους ταξιδιώτες», αναφέρεται στο δελτίο Τύπου.
Ωστόσο, για να τεθούν σε εφαρμογή, τα σχέδια πρέπει ακόμη να εγκριθούν από τη Μπούντεσταγκ, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο.
Το ερώτημα είναι αν αυτές οι περικοπές θα ανακουφίσουν πράγματι τα πορτοφόλια μας και θα μεταφραστούν σε φθηνότερα εισιτήρια από τη μια μέρα στην άλλη.
Η πολυπλοκότητα της τιμολόγησης των αεροπορικών εισιτηρίων
Στην τιμή ενός αεροπορικού εισιτηρίου συνυπολογίζονται πολλοί παράγοντες. Καταρχάς, όπως όλοι γνωρίζουμε όταν αφήνουμε την κράτηση για την τελευταία στιγμή, οι τιμές δεν είναι σταθερές.
Οι αεροπορικές εταιρείες εφαρμόζουν δυναμική τιμολόγηση με βάση έναν βέλτιστο «συντελεστή πληρότητας», δηλαδή πόσες θέσεις γεμίζουν σε κάθε πτήση.
Όταν οι κρατήσεις γίνονται αργά και οι διαθέσιμες θέσεις είναι λίγες, οι εταιρείες γνωρίζουν ότι η ζήτηση, ιδίως στις περιόδους διακοπών, θα είναι υψηλή. Έτσι, οι αλγόριθμοι τιμολόγησης προσαρμόζουν αυτόματα τους ναύλους και η τιμή ανεβαίνει.
Τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίπλοκα αν προστεθούν οι επιπλέον επιβαρύνσεις που επιβάλλουν κυβερνήσεις και αεροδρόμια. Έρευνες δείχνουν ότι τα πρώτα σχήματα φορολόγησης αεροπορικών εισιτηρίων στην Ευρώπη εφαρμόστηκαν τη δεκαετία του 1990 σε Ιταλία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο, με στόχο την ενίσχυση των κρατικών εσόδων.
Αργότερα, τη δεκαετία του 2010, χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Πορτογαλία εισήγαγαν φόρους για να μειώσουν το περιβαλλοντικό κόστος των αερομεταφορών.
Έρευνα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας με έδρα το Παρίσι δείχνει ότι η αεροπορία αντιστοιχούσε στο 2,5% των παγκόσμιων ενεργειακά σχετιζόμενων εκπομπών CO2 το 2023, «έχοντας αυξηθεί ταχύτερα μεταξύ 2000 και 2019 από τον σιδηρόδρομο, τον δρόμο ή τη ναυτιλία». Την ίδια χρονιά, οι εκπομπές από την αεροπορία έφτασαν το 90% του προ πανδημίας κορυφαίου επιπέδου τους.
Διπλασιάζονται οι φόροι στο Βέλγιο
Το 2025, το πρακτορείο ειδήσεων Belga μετέδωσε ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βελγίου θα αυξήσει τον φόρο στις πτήσεις μικρών αποστάσεων από 5 σε 10 ευρώ ανά θέση έως το 2027, ενώ, σύμφωνα με το The Brussels Times, αναμένεται περαιτέρω αύξηση στα 11 ευρώ έως το 2029.
Ερωτηθείς για τα νέα μέτρα λιτότητας, ο πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ δήλωσε: «Όλοι θα το αισθανθούν στο πορτοφόλι τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η χώρα δεν έχει διαχειριστεί σωστά τα οικονομικά της εδώ και πολλά χρόνια».
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και εκπρόσωπος της Brussels Airlines, ο οποίος τόνισε ότι η εταιρεία «δεν μπορεί να αντέξει αυτόν τον πρόσθετο φόρο από την τσέπη της και θα αναγκαστεί να τον μετακυλίσει στους επιβάτες».
Η Σουηδία καταργεί τον φόρο
Την ίδια στιγμή, το κοινοβούλιο της Σουηδίας, η Ρίκσνταγκ, αποφάσισε επισήμως την κατάργηση του φόρου στα αεροπορικά ταξίδια από τον Ιούλιο του 2025.
Η σκανδιναβική χώρα είχε επιβάλει για πρώτη φορά τον φόρο αεροπορικών μετακινήσεων το 2018, με τα εισιτήρια να επιβαρύνονται με πρόσθετες χρεώσεις από 60 κορόνες (5,50 ευρώ) έως 400 κορόνες (36,60 ευρώ) ανά επιβάτη, ανάλογα με τον προορισμό.
Η αναστροφή της πολιτικής χαιρετίστηκε από τη Swedavia, την κρατική εταιρεία που διαχειρίζεται δέκα αεροδρόμια της Σουηδίας, μεταξύ των οποίων τα Στοκχόλμη-Άρλαντα και Μάλμε.
«Ο φόρος στις αεροπορικές μεταφορές έχει περιορίσει τη συνδεσιμότητα των σουηδικών αερομεταφορών, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη», δήλωσε ο Γιόνας Αμπραχαμσον, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Swedavia. «Επιπλέον, δεν στήριξε την αναγκαία κλιματική μετάβαση, καθώς αντιμετωπίζει όλα τα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του βιοκαυσίμου τζετ, με τον ίδιο τρόπο».
Την απόφαση «για την κατάργηση» του φόρου χαιρέτισε και η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA). Ο Ραφαέλ Σβάρτσμαν, περιφερειακός αντιπρόεδρος της IATA για την Ευρώπη, υποστήριξε ότι τέτοιες επιβαρύνσεις είναι αντιπαραγωγικές για τους αεροπορικούς ταξιδιώτες και αναποτελεσματικές για το περιβάλλον.
Ο φόρος επιβατών στο Ηνωμένο Βασίλειο
Τον Απρίλιο του 2026, το Ηνωμένο Βασίλειο προχώρησε σε αυξήσεις του Φόρου Αεροπορικών Επιβατών (Air Passenger Duty, APD), ενός φόρου που επιβάλλεται σε κάθε επιβάτη ανάλογα με το ταξίδι του.
Παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος του είναι η απόσταση, χωρισμένη σε Ζώνη Α, που περιλαμβάνει τους ευρωπαϊκούς προορισμούς, και Ζώνη Β, που περιλαμβάνει τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τις Μαλδίβες, την Κόστα Ρίκα και τη Σρι Λάνκα. Ρόλο παίζει επίσης και η κατηγορία θέσης στην οποία ταξιδεύει ο επιβάτης.
Για παράδειγμα, ο φόρος για επιβάτες οικονομικής θέσης που πετούν από το Ηνωμένο Βασίλειο σε προορισμούς όπως η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Ιαπωνία, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη, μεταξύ άλλων, αυξάνεται από 94 λίρες (108 ευρώ) σε 106 λίρες (122 ευρώ).
Δεν επιβάλλονται, πάντως, επιβαρύνσεις σε απευθείας πτήσεις μεγάλων αποστάσεων από αεροδρόμια της Βόρειας Ιρλανδίας, εφόσον το πρώτο σκέλος του ταξιδιού είναι προς προορισμό της Ζώνης Β.
Έχουν υπάρξει αυξήσεις και αλλού;
Στη Γαλλία , ο φόρος αλληλεγγύης στα αεροπορικά εισιτήρια αυξήθηκε σημαντικά το 2025. Ο φόρος αυτός επιβάλλεται σε όλες τις πτήσεις που αναχωρούν από τη Γαλλία και, μετά τις τελευταίες αλλαγές, το κόστος στις πτήσεις προς την Ευρώπη αυξήθηκε από 2,63 σε 9,50 ευρώ για τις καμπίνες Economy και Premium, ενώ οι επιβάτες της Business πληρώνουν πλέον 30 ευρώ αντί για 20,27 ευρώ.
Στις πτήσεις μεσαίων αποστάσεων, ο φόρος αυξήθηκε από 7,51 σε 15 ευρώ για τις καμπίνες Economy και Premium και από 63,07 σε 80 ευρώ για τις Business και La Première. Στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, ο φόρος για τις καμπίνες Economy και Premium αυξήθηκε από 7,51 σε 40 ευρώ, ενώ για τις Business και La Première από 63,07 σε 120 ευρώ.
Η Νορβηγία επανέφερε τους φόρους στα αεροπορικά εισιτήρια το 2022, μετά από διετή προσωρινή αναστολή. Το 2026, η χώρα εφαρμόζει σύστημα δύο βαθμίδων: ο χαμηλός συντελεστής των 61 κορωνών (5,42 ευρώ) ισχύει για πτήσεις προς την Ευρώπη, ενώ ο υψηλός συντελεστής των 350 κορωνών (31,12 ευρώ) για όλους τους άλλους προορισμούς.
Από τον φόρο εξαιρούνται οι επιβάτες σε διέλευση, οι εργαζόμενοι αεροπορικών εταιρειών που ταξιδεύουν σε καμπίνες business, τα παιδιά κάτω των δύο ετών και οι επιβάτες του ΝΑΤΟ.
Τι συμβαίνει εκτός Ευρώπης?
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, για εσωτερικές πτήσεις στις ΗΠΑ, το Ταμείο Αερολιμένων και Αεροδιαδρόμων (Airport and Airway Trust Fund, AATF) εισπράττει το 7,5% της τιμής του εισιτηρίου μέσω του ομοσπονδιακού φόρου (Federal Ticket Excise Tax).
Υπάρχουν επίσης ο φόρος οικιακού σκέλους (Domestic Segment Tax) ύψους 5,20 δολαρίων (4,51 ευρώ) ανά επιβάτη και ανά σκέλος που συνδέει με μεγαλύτερο αεροδρόμιο, καθώς και ένα ενιαίο τέλος 5,60 δολαρίων (4,81 ευρώ) ανά κατεύθυνση για δαπάνες ασφαλείας.
Για πτήσεις που αναχωρούν από τις ΗΠΑ, οι επιβάτες επιβαρύνονται επιπλέον με Διεθνή Φόρο Αναχώρησης/Άφιξης ύψους 23,40 δολαρίων (20,31 ευρώ), τέλος τελωνείου 7,39 δολαρίων (6,41 ευρώ) και τέλος μετανάστευσης 7 δολαρίων (6,08 ευρώ).
Η Σιγκαπούρη, από την άλλη, εν μέσω της περιφερειακής έντασης στη Μέση Ανατολή, αναγκάστηκε να παγώσει προσωρινά τα σχέδιά της να γίνει η πρώτη χώρα που θα επέβαλε «πράσινο» φόρο καυσίμων στους επιβάτες.
Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Σιγκαπούρης (CAAS) είχε αρχικά προγραμματίσει την εφαρμογή του τέλους για τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (Sustainable Aviation Fuel, SAF) για τον Απρίλιο του 2026. Ωστόσο, επικαλούμενη τις «επιπτώσεις της συνεχιζόμενης σύγκρουσης», η CAAS ανακοίνωσε ότι το μέτρο θα τεθεί τελικά σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2026.
Η σύγκρουση έχει προκαλέσει κατακόρυφη αύξηση στο κόστος των καυσίμων. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει εκτοξεύσει, σύμφωνα με ανάλυση της IATA, τις τιμές των καυσίμων τζετ στην Ασία και την Ωκεανία σε εβδομαδιαίο μέσο όρο 208,79 δολάρια (181,23 ευρώ) το βαρέλι.