Πριν φιλοδωρήσετε, ρίξετε κέρματα σε σιντριβάνια ή αποφύγετε κουβέντα με ντόπιους: οι άγραφοι κανόνες για το πρώτο ταξίδι σας στο εξωτερικό.
Όπως λέει και η παλιά ρήση, όταν είσαι στη Ρώμη, να κάνεις όπως οι Ρωμαίοι – και αν κάνετε πεζοπορία στην Ελβετία, μάλλον είναι καλύτερα να κρατήσετε τα ρούχα σας πάνω σας.
Αυτή είναι η συμβουλή του εκδοτικού οίκου Lonely Planet στο πιο πρόσφατο βιβλίο του, «Don’t Hike Naked in Switzerland» («Μην κάνετε πεζοπορία γυμνοί στην Ελβετία»), έναν αξιόπιστο οδηγό για όσους ταξιδεύουν πρώτη φορά στο εξωτερικό και θέλουν να κινηθούν με ευγένεια, σεβασμό και κατανόηση της τοπικής κουλτούρας.
Πίσω από τον πονηρό τίτλο κρύβεται μια εις βάθος συλλογή με περισσότερες από 100 συμβουλές για ταξιδιώτες, ώστε να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους όπου κι αν τους βγάλει ο δρόμος, από την Ελβετία μέχρι το Απεντσέλ, που ενέπνευσε και τον τίτλο.
Οι αρχές στο γραφικό αυτό καντόνι απαγόρευσαν το γυμνό περπάτημα το 2011, όταν ένας άνδρας εθεάθη να περνά εντελώς γυμνός μπροστά από χώρο για πικνίκ και ένα χριστιανικό κέντρο αποκατάστασης. Έκτοτε, ο περιορισμός έχει εφαρμοστεί σε όλη την Ελβετία.
Μολονότι, λοιπόν, η αλπική χώρα δεν είναι ό,τι καλύτερο για γυμνή πεζοπορία, αυτό είναι μόνο ένα από τα πολλά μαθήματα εθιμοτυπίας που περιλαμβάνει ο οδηγός.
Για παράδειγμα, ανάμεσα στις έξι βασικές συμβουλές είναι και το να θυμούνται οι ταξιδιώτες να παίρνουν μαζί τους τα ακουστικά τους. «Είτε στο σπίτι είτε στο ταξίδι, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν να ακούνε μουσική που δεν έχουν βάλει οι ίδιοι, βίντεο στο TikTok που δεν βλέπουν ή δυνατές συζητήσεις στις οποίες δεν συμμετέχουν, ειδικά στα μέσα μαζικής μεταφοράς», αναφέρει η Lonely Planet, προσθέτοντας ότι τα ακουστικά χαρίζουν στους ταξιδιώτες μια «αύρα μυστηρίου» που αποπνέει αυτοπεποίθηση σε άγνωστα περιβάλλοντα.
Μια άλλη βασική συμβουλή αφορά το αν πρέπει να αφήνετε φιλοδώρημα ή όχι – σε χρήμα, φυσικά.
«Η κουλτούρα των φιλοδωρημάτων διαφέρει από χώρα σε χώρα και εξελίσσεται συνεχώς», σημειώνει η Lonely Planet. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, τα φιλοδωρήματα στα εστιατόρια και τις καφετέριες θεωρούνται συχνά αυτονόητα. Ο εκδοτικός οίκος προτείνει φιλοδώρημα από 18%-25% στο εστιατόριο και 1-2 δολάρια (0,85-1,70 ευρώ) για τους μπαρίστα στις καφετέριες.
Αντίθετα, σε χώρες όπως η Ιαπωνία, το φιλοδώρημα δεν αποτελεί μέρος της κουλτούρας φιλοξενίας και μπορεί να προκαλέσει αμηχανία ή ακόμη και σύγχυση στο προσωπικό. Αντί γι’ αυτό, η Lonely Planet προτείνει μικρές χειρονομίες, όπως ένα ευχαριστήριο σημείωμα με σκέψη ή ένα πρωτότυπο σουβενίρ από τη χώρα σας, που θα εκτιμηθούν πολύ περισσότερο.
Μένοντας στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου, ο οδηγός στέκεται επίσης στη σημασία των κανόνων στο τραπέζι. «Το να δείχνετε με τα chopsticks κάποιον στην Ιαπωνία θεωρείται πράξη επιθετικότητας», προειδοποιεί η Lonely Planet, προσθέτοντας ότι στην Κίνα τα chopsticks δεν πρέπει ποτέ να μένουν όρθια μέσα σε μπολ, γιατί θυμίζουν τελετουργικά που γίνονται για να τιμηθούν οι νεκροί.
Την ίδια ώρα, σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και της Ασίας, είναι σημαντικό να μην πιάνετε το φαγητό με το αριστερό χέρι – ένας δύσκολος κανόνας για τους αριστερόχειρες του κόσμου.
Άλλες βασικές συμβουλές της Lonely Planet αφορούν την εθιμοτυπία στον χαιρετισμό, την τήρηση της σειράς στην ουρά και την προσοχή με τις σέλφι σε μέρη όπως η παραλία Garoupe στη Γαλλία, όπου έχουν απαγορευτεί πλήρως, σύμφωνα με τη Daily Mail (πηγή στα Αγγλικά).
Και άλλοι κανόνες ταξιδιωτικής συμπεριφοράς
Όταν μιλάμε για εθιμοτυπία στα ταξίδια, σπάνια υπάρχει μια λύση που να ταιριάζει σε όλους και παντού.
Ενώ ο τουρισμός με ρίψη κερμάτων λειτουργεί καλά σε μέρη όπως η Φοντάνα ντι Τρέβι στη Ρώμη, όπου, σύμφωνα με τον θρύλο, ένα κέρμα εξασφαλίζει την επιστροφή στην πόλη και δύο ή τρία κέρματα υπόσχονται έρωτα και ακόμη και γάμο, τέτοιες παραδόσεις δεν γίνονται το ίδιο ευχάριστα δεκτές από τους ντόπιους σε άλλα μέρη.
Στην Ιαπωνία, η ρίψη κερμάτων σε λίμνες κοντά στο όρος Φούτζι έχει προκαλέσει ανησυχία στους κατοίκους, που φοβούνται ότι επηρεάζεται η ποιότητα του νερού και αλλοιώνεται η κρυστάλλινη διαύγειά του.
Η εφημερίδα The Independent (πηγή στα Αγγλικά) γράφει ότι έχουν τοποθετηθεί πινακίδες στα ιαπωνικά, αγγλικά, κινεζικά και κορεατικά για να αποτρέψουν τους τουρίστες, με έναν αξιωματούχο να παραπονιέται ότι το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο που «είναι ένας ατελείωτος κύκλος – μόλις τα μαζεύουμε, πετάνε κι άλλα μέσα».
Αν, πάντως, είστε ταξιδιώτης που του αρέσει να πιάνει κουβέντα με τους ντόπιους, μακριά από τη φασαρία των μεγαλουπόλεων όπου οι καθημερινές μετακινήσεις κάνουν αυτές τις επαφές σχεδόν αδύνατες, η Τζαμάικα αξίζει να μπει στη λίστα με τα μέρη που θέλετε οπωσδήποτε να επισκεφθείτε.
Η ψυχρή, απόμακρη στάση θεωρείται προσβλητική, σύμφωνα με τη Lonely Planet (πηγή στα Αγγλικά), η οποία σημειώνει επίσης ότι στο νησιωτικό αυτό κράτος «θα πιάσετε τον εαυτό σας να λέει “καλημέρα”, “καλό απόγευμα” και “καληνύχτα” (ως χαιρετισμό αλλά και ως αποχαιρετισμό) ξανά και ξανά».