Αποστολή διάρκειας ενός μήνα στην Αρκτική αποκαλύπτει βαθιά θαλάσσια οικοσυστήματα σε περιοχή που εξετάζεται για εξόρυξη.
Για έναν μήνα, ομάδα διεθνών επιστημόνων ερευνούσε τον αρκτικό βυθό ανοιχτά της Νορβηγίας. Τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROVs) διέσχισαν τις θαλάσσιες οροσειρές και τα υδροθερμικά στόμια, φτάνοντας σε βάθη έως και 3.000 μέτρων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αποστολή τους; Η συλλογή στοιχείων για τη σπάνια και εύθραυστη θαλάσσια ζωή που μπορεί να απειληθεί από σχέδια εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών από τον βυθό.
Η αποστολή, που οργανώθηκε από τη Greenpeace, μεταδιδόταν ζωντανά, προσελκύοντας περισσότερους από 450.000 θεατές στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Ανάμεσα στα είδη που καταγράφηκαν ήταν ένα σπάνιο χταπόδι Dumbo – που έτυχε να είναι και η μασκότ της αποστολής. Οι ερευνητές συνέλεξαν επίσης περισσότερα από 400 δείγματα σπόγγων και εντόπισαν αρκετά είδη που ενδέχεται να είναι άγνωστα στην επιστήμη.
Η Άννε Χέλενε Τάντμπεργκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν που συμμετείχε στην αποστολή, τονίζει ότι τα οικοσυστήματα των βαθέων υδάτων ανακάμπτουν ιδιαίτερα αργά από τις διαταραχές. «Πολλά από τα είδη ζουν πολλά χρόνια και δεν παράγουν πολλούς απογόνους, οπότε αν συμβεί κάτι, έχουν πολύ μικρή ικανότητα αποκατάστασης», λέει.
Η Τάντμπεργκ προσθέτει ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το πρόβλημα. Πολλά ασπόνδυλα του μεγάλου βάθους βασίζονται σε κρύα, σταθερά νερά και εξωτερικούς σκελετούς από ασβέστιο, στοιχεία που επηρεάζονται καθώς οι ωκεανοί θερμαίνονται και οξινίζονται. «Η βαθιά θάλασσα, παρότι είναι μακριά μας, ήδη τώρα αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα», σημειώνει.
Εξόρυξη στον βυθό: τα σχέδια προκαλούν έντονη συζήτηση
Η περιοχή που χαρτογραφήθηκε κατά την αποστολή άνοιξε το 2024 για εξόρυξη σε μεγάλα βάθη με απόφαση της νορβηγικής κυβέρνησης. Έκτοτε οι έρευνες έχουν ανασταλεί τουλάχιστον έως το 2029, μετά τις αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημόνων, αλιευτικών κοινοτήτων και κομμάτων της αντιπολίτευσης στη Νορβηγία.
Οι υποστηρικτές της εξόρυξης στον βαθύ βυθό, ανάμεσά τους κυβερνήσεις και μεταλλευτικές εταιρείες, υποστηρίζουν ότι ο βυθός κρύβει αποθέματα κρίσιμων ορυκτών – όπως κοβάλτιο, νικέλιο και σπάνιες γαίες – που είναι απαραίτητα για μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα και άλλες πράσινες τεχνολογίες, και ότι αυτά τα αποθέματα μπορούν να μειώσουν την πίεση στις επίγειες αλυσίδες εφοδιασμού. Η Νορβηγία έχει επικαλεστεί αυτό το σκεπτικό για την αξιοποίηση των δικών της υποθαλάσσιων πόρων.
Οι επικριτές, μεταξύ των οποίων θαλάσσιοι επιστήμονες και οργανώσεις προστασίας της φύσης, αντιτείνουν ότι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι είναι ελάχιστα κατανοητοί και δυνητικά μη αναστρέψιμοι, και ότι επαρκή αποθέματα ορυκτών εξακολουθούν να υπάρχουν στην ξηρά. Ζητούν ένα μορατόριουμ έως ότου αποσαφηνιστούν καλύτερα οι επιπτώσεις. Οι διαπραγματεύσεις για τους διεθνείς κανόνες εξόρυξης, με επικεφαλής τη Διεθνή Αρχή Θαλάσσιου Βυθού του ΟΗΕ, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Για τους επιστήμονες πίσω από την αρκτική αποστολή, προτεραιότητα είναι η συλλογή στοιχείων πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση. Τα δείγματα και το οπτικό υλικό θα αναλυθούν τους επόμενους μήνες, και τα ευρήματα αναμένεται να τροφοδοτήσουν προτάσεις για θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στα νορβηγικά ύδατα.