Καθώς η Τουρκία προετοιμάζεται να φιλοξενήσει τη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα, ένας επικριτής χαρακτηρίζει τους κλιματικούς στόχους και τις πολιτικές της ως «κρίσιμα ανεπαρκείς».
Σειρές επί σειρών φωτοβολταϊκών πάνελ απλώνονται σε ένα απέραντο τοπίο στην επαρχία Κόνια, στο κεντρικό τμήμα της Τουρκίας, μετατρέποντας το ηλιακό φως σε ηλεκτρική ενέργεια και βοηθώντας την Τουρκία, που θα φιλοξενήσει την επερχόμενη σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα, να αναδείξει τις προσπάθειές της για την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, οι υποστηρικτές της ισχυρής δράσης απέναντι στην κλιματική αλλαγή λένε ότι οι φιλοδοξίες της Τουρκίας για καθαρότερη ενέργεια έρχονται σε έντονη αντίθεση με τη συνεχιζόμενη εξάρτησή της από τον άνθρακα.
Ακτιβιστές υποστηρίζουν επίσης ότι η χώρα δεν διαθέτει συγκεκριμένα σχέδια για να απομακρυνθεί από τα ορυκτά καύσιμα όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας, τα οποία όταν καίγονται απελευθερώνουν αέρια του θερμοκηπίου που θερμαίνουν τον πλανήτη.
Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας της Τουρκίας, ο άνθρακας παρέμεινε πέρυσι η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, αντιστοιχώντας στο 33% της παραγωγής. Το υπουργείο υπογράμμισε όμως ότι το μερίδιο της ηλιακής και αιολικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή έφτασε σχεδόν το 23%.
Η Τουρκία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα ηλιακά πάρκα της Ευρώπης
Η κωμόπολη Καραπινάρ στην Κόνια φιλοξενεί τον Kalyon Karapınar YEKA-1 Solar Power Plant, ο οποίος διαθέτει περισσότερα από τρία εκατομμύρια φωτοβολταϊκά πάνελ τοποθετημένα σε έκταση αντίστοιχη με 2.600 γήπεδα ποδοσφαίρου.
Σε λειτουργία από το 2023, ο σταθμός παράγει κάθε χρόνο αρκετή ηλεκτρική ενέργεια ώστε να καλύπτει περίπου το 0,7% της ζήτησης ρεύματος της χώρας, σύμφωνα με τον διευθυντή του σταθμού Μπουράκ Ντογρού.
«Αποτρέπουμε περίπου 1,75 εκατ. μετρικούς τόνους εκπομπών άνθρακα κάθε χρόνο», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Associated Press ο Ντογρού, κάτι που, όπως λέει, δείχνει πώς η Τουρκία κατευθύνει την οικονομία και τον ενεργειακό της τομέα προς καθαρότερες πηγές ενέργειας.
Οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της Τουρκίας το 2024, την τελευταία χρονιά για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, έφτασαν τους 584,5 εκατ. τόνους ισοδύναμου CO2, σύμφωνα με το Τουρκικό Στατιστικό Ινστιτούτο.
Η ακτιβίστρια Ντουιγού Κουτλουάι, μέλος της οργάνωσης Beyond Fossil Fuels, είπε ότι η Τουρκία έχει καταρτίσει σχέδια για μια μεγάλη ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
«Αλλά αυτά τα σχέδια δεν περιλαμβάνουν ούτε οδικό χάρτη για την απεξάρτηση από τον άνθρακα, ούτε οποιονδήποτε σχεδιασμό για κατάργηση άλλων ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου», προειδοποίησε η Κουτλουάι, προσθέτοντας ότι αυτό «δεν είναι συμβατό» με τη δέσμευση της Τουρκίας να πετύχει μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2053.
Η Τουρκία στρέφεται επίσης στην πυρηνική ενέργεια για να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση. Ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της χώρας βρίσκεται υπό κατασκευή στις μεσογειακές ακτές, ενώ σχέδια για πρόσθετους αντιδραστήρες παραμένουν υπό εξέταση.
Ανησυχίες και επικρίσεις ενόψει της συνόδου COP31
Περίπου 265 χιλιόμετρα μακριά από την Κόνια, στη μεσογειακή πόλη της Αττάλειας, η σύνοδος από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου θα φέρει κοντά δεκάδες χιλιάδες αντιπροσώπους, ηγέτες χωρών, εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας των πολιτών για συζητήσεις σχετικά με την εφαρμογή των κλιματικών στόχων.
Η σύνοδος, επισήμως η Διάσκεψη των Μερών COP31, πραγματοποιείται σε φόντο εντεινόμενων ανησυχιών για την ενεργειακή ασφάλεια και τον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών φυσικού αερίου και πετρελαίου και έχει αναγκάσει τις χώρες να σπεύδουν να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν το τελευταίο διάστημα ότι μια βασική αποστολή, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεν επιτυγχάνεται.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο και δεύτερος μεγαλύτερος ρυπαντής σε εκπομπές άνθρακα μετά την Κίνα, θα απουσιάσουν και πάλι από τη σύνοδο, μετά την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από τις παγκόσμιες διαπραγματεύσεις για το κλίμα.
Οι δύο τελευταίες σύνοδοι κατέληξαν με ελάχιστη συμφωνία για τον τρόπο μείωσης των εκπομπών, με τα τελικά κείμενα να μην αναφέρουν καν τα ορυκτά καύσιμα.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής της Τουρκίας, Μουράτ Κουρούμ, ο οποίος θα προεδρεύσει της συνόδου, έχει δηλώσει ότι θέλει η COP31 να επικεντρωθεί στη μετάφραση των κλιματικών δεσμεύσεων σε πράξη, και όχι στον καθορισμό νέων στόχων.
Για τον σκοπό αυτό, η Τουρκία θα προωθήσει μια «γέφυρα εφαρμογής για το κλίμα», μια πρωτοβουλία που θα βοηθά τις χώρες να μετατρέπουν τις κλιματικές δεσμεύσεις σε δράση, συνδέοντάς τες με χρηματοδότηση, τεχνολογία και άλλη υποστήριξη.
«Σήμερα, ο κόσμος δεν περιμένει απλώς νέες αποφάσεις», είπε ο Κουρούμ παρουσιάζοντας τις προτεραιότητες της συνόδου νωρίτερα φέτος. «Αυτό που θέλει ο κόσμος είναι να δει τις προηγούμενες αποφάσεις να εφαρμόζονται στην πράξη».
Η Τουρκία αυτοπαρουσιάζεται ως προστάτης του περιβάλλοντος
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιμένει ότι η χώρα του είναι δεσμευμένη στην προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενώ η πρώτη κυρία Εμινέ Ερντογάν έχει προωθήσει μια εκστρατεία «μηδενικών αποβλήτων» για την ενθάρρυνση της ανακύκλωσης και της πιο υπεύθυνης χρήσης των πόρων.
Ο Κουρούμ έχει πει ότι η COP31 θα δώσει επίσης προτεραιότητα στον εξηλεκτρισμό και στη μείωση των αποβλήτων και των εκπομπών μεθανίου.
Ωστόσο, η πλατφόρμα Climate Action Tracker, η οποία μετρά την πρόοδο των χωρών σε σχέση με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, έχει χαρακτηρίσει τους κλιματικούς στόχους και τις πολιτικές της Τουρκίας «κρίσιμα ανεπαρκείς».
Η συμφωνία έθεσε ως στόχο τον περιορισμό της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με τις αρχές του 19ου αιώνα, καλώντας τις χώρες να αναπτύξουν πολιτικές που θα βοηθήσουν στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Την ίδια ώρα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν την Άγκυρα ότι απορρίπτει τις περιβαλλοντικές ανησυχίες και συχνά συλλαμβάνει ακτιβιστές.
Νωρίτερα φέτος, δικαστήριο ακύρωσε τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την προγραμματισμένη επέκταση σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα στο Άφσιν-Ελμπιστάν, στη νοτιοανατολική Τουρκία. Η απόφαση χαιρετίστηκε από περιβαλλοντολόγους ως μεγάλη νίκη.
Λίγο αργότερα όμως, προέκυψαν σχέδια για την επέκταση ακόμη ενός σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα στο Τσανάκαλε, στα βορειοδυτικά της χώρας.
Όπως και άλλες μεσογειακές χώρες, η Τουρκία αντιμετωπίζει αυξανόμενους κινδύνους από καύσωνες, ξηρασία, έλλειψη νερού, δασικές πυρκαγιές και πλημμύρες. Τον περασμένο μήνα, βροχοπτώσεις που περιγράφηκαν ως οι ισχυρότερες των τελευταίων περισσότερων από 80 ετών προκάλεσαν σοβαρές πλημμύρες στην Κωνσταντινούπολη, τη μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας, και άφησαν πίσω τους οκτώ νεκρούς.
Η Τουρκία ανακοινώθηκε ως η χώρα που θα φιλοξενήσει την COP31 έπειτα από μια διελκυστίνδα με την Αυστραλία, η οποία επίσης επιθυμούσε να αναλάβει τη διοργάνωση. Ως συμβιβασμός, η Αυστραλία ηγείται των διαβουλεύσεων για τον καθορισμό της ατζέντας της συνόδου και θα έχει τον έλεγχο των συζητήσεων.
Ακτιβιστές για το κλίμα έχουν επικρίνει σφοδρά την ανάθεση της συνόδου σε μια χώρα που βασίζεται στον άνθρακα όπως η Τουρκία, ενώ και η Αυστραλία, εξαγωγέας άνθρακα, έχει βρεθεί στο στόχαστρο.
Ωστόσο, ο εκτελεστικός γραμματέας του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή Σάιμον Στιλ υπερασπίστηκε την επιλογή, λέγοντας τον Φεβρουάριο ότι το καθεστώς μιας χώρας υποδοχής COP ως προς τα ορυκτά καύσιμα δεν καθορίζει την επιτυχία ή την αποτυχία μιας συνόδου.
«Με την Τουρκία και την Αυστραλία να ηγούνται αυτής της διαδικασίας, υπάρχουν όλες οι δυνατότητες να επιτευχθεί ένα πολύ ισχυρό αποτέλεσμα», είπε.