Το ντεμπούτο της SpaceX στο χρηματιστήριο: πέντε κίνδυνοι για τους επενδυτές

Η SpaceX ετοιμάζεται για το μεγαλύτερο ντεμπούτο στην ιστορία των χρηματιστηρίων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η εταιρεία πυραύλων του Ίλον Μασκ αρχίζει να διαπραγματεύεται την Παρασκευή στο Nasdaq με το σύμβολο SPCX. Η εταιρεία τιμολόγησε τις μετοχές της στα 135 δολάρια η καθεμία, αντλώντας 75 δισ. δολάρια (64,5 δισ. ευρώ) και αποτιμώντας την επιχείρηση σε 1,75 τρισ. δολάρια (1,5 τρισ. ευρώ), στη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή εισαγωγή που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η συμφωνία αυτή θα ξεπεράσει με άνεση το προηγούμενο ρεκόρ των 29,4 δισ. δολαρίων της Saudi Aramco, που σημειώθηκε το 2019 και στη συνέχεια αυξήθηκε μέσω άσκησης δικαιώματος υπερκάλυψης.

Η SpaceX έκανε μια ασυνήθιστα δυναμική προσπάθεια να προσελκύσει ιδιώτες επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων αυτών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Bloomberg, ιδιώτες επενδυτές υπέβαλαν εντολές περίπου 100 δισ. δολαρίων (86,6 δισ. ευρώ) μέσω πλατφορμών συναλλαγών όπως οι Robinhood, Fidelity και SoFi στη διάρκεια της διαδικασίας IPO.

Η ζήτηση αυτή και μόνο ξεπέρασε τον στόχο άντλησης 75 δισ. δολαρίων (64,5 δισ. ευρώ) της εταιρείας, υπογραμμίζοντας το επίπεδο ενδιαφέροντος από μικρότερους επενδυτές ενόψει του χρηματιστηριακού ντεμπούτου.

Ωστόσο, πίσω από τον θόρυβο, ανάβουν αρκετά προειδοποιητικά φώτα. Ακολουθούν πέντε κίνδυνοι που πρέπει να σταθμίσουν οι επενδυτές προτού ξεκινήσει η IPO της SpaceX.

1. Αξίζει η SpaceX 1,75 τρισ. δολάρια;

Με αποτίμηση 1,75 τρισ. δολαρίων (1,5 τρισ. ευρώ), οι επενδυτές θα αποτιμούν τη SpaceX σε περίπου 94 φορές τα ετήσια έσοδά της, τα οποία ήταν 18,7 δισ. δολάρια (16,1 δισ. ευρώ) το 2025. Για σύγκριση, η Nvidia — μία από τις εταιρείες τεχνολογίας με την υψηλότερη αποτίμηση στην αγορά — διαπραγματεύεται με δείκτη λιγότερο από το ένα τέταρτο αυτού του επιπέδου.

Ο οίκος επενδυτικής έρευνας Morningstar, που αποτιμά την εταιρεία στα 780 δισ. δολάρια (675 δισ. ευρώ), την χαρακτήρισε «σαφώς υπερτιμημένη», ενώ στοιχεία της Goldman Sachs δείχνουν ότι για να διατηρηθεί η τιμή της μετοχής, τα έσοδα θα πρέπει να ξεπεράσουν τα 100 δισ. δολάρια (86,6 δισ. ευρώ) έως το 2030, κάτι που συνεπάγεται σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης άνω του 40%.

Η ιστορία προσφέρει έναν λόγο προσοχής. Έρευνα του καθηγητή Τζέι Ρίτερ από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, γνωστού και ως «Mr IPO», έδειξε ότι, ενώ οι IPOs μεταξύ 2012 και 2021 σημείωσαν άνοδο κατά μέσο όρο 23,6% στην πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης, απέφεραν μόλις 10,6% τα επόμενα τρία χρόνια.

2. Ταχεία ένταξη σε δείκτες και στήριξη από μικρή ελεύθερη διασπορά

Η αναμενόμενη ένταξη της SpaceX σε βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες έχει εξελιχθεί σε σημείο τριβής. Αξιωματούχοι επενδύσεων από τέσσερις μεγάλες πολιτείες των ΗΠΑ έχουν καλέσει τη Nasdaq και τη FTSE Russell να εξηγήσουν τις πρόσφατες αλλαγές κανόνων που θα μπορούσαν να επιταχύνουν την είσοδο της εταιρείας σε ευρέως παρακολουθούμενα benchmarks.

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να εκθέσει παθητικούς επενδυτές σε μια μετοχή με πολύ υψηλή αποτίμηση νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, ενώ οι πάροχοι δεικτών λένε ότι οι αλλαγές αντικατοπτρίζουν ευρύτερες εξελίξεις στην αγορά.

Η συζήτηση έχει σημασία επειδή σχετικά λίγες μετοχές της SpaceX θα είναι αρχικά διαθέσιμες προς διαπραγμάτευση. Παρότι η SpaceX αποτιμάται σε 1,75 τρισ. δολάρια (1,5 τρισ. ευρώ), μόνο περίπου 3% με 4% των μετοχών της θα είναι αρχικά διαθέσιμο στο επενδυτικό κοινό.

Αυτό σημαίνει ότι η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας θα καθορίζεται από τη διαπραγμάτευση ενός σχετικά μικρού μέρους του μετοχικού της κεφαλαίου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πάνω από 75% της προσφοράς των 75 δισ. δολαρίων (64,5 δισ. ευρώ) έχει ήδη διατεθεί σε υφιστάμενους επενδυτές και insiders, αφήνοντας λιγότερες μετοχές διαθέσιμες στη δευτερογενή αγορά.

Σύμφωνα με τη Morningstar, η περιορισμένη ελεύθερη διασπορά και η ισχυρή ζήτηση για μετοχές που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να στηρίξουν την τιμή της μετοχής στα πρώτα στάδια διαπραγμάτευσης, ακόμη κι αν η εταιρεία αποτιμάται πάνω από το επίπεδο που ο οίκος θεωρεί ως εύλογη αξία. Η Morningstar εκτιμά ότι μια πιο καθαρή εικόνα της επενδυτικής ζήτησης ίσως προκύψει όταν λήξουν οι περίοδοι lock-up και περισσότερες μετοχές καταστούν διαπραγματεύσιμες.

Κάποιοι αναλυτές, ωστόσο, πιστεύουν ότι η περιορισμένη διασπορά θα μπορούσε να συνεχίσει να στηρίζει τη μετοχή. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 22 δισ. δολαρίων (19 δισ. ευρώ) και 27 δισ. δολαρίων (23,4 δισ. ευρώ) παθητικών επενδύσεων θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στη SpaceX μόλις ενταχθεί στον Nasdaq 100, δημιουργώντας πρόσθετη ζήτηση από funds που παρακολουθούν δείκτες.

3. Ζημιές, όχι κέρδη

Τα οικονομικά αποτελέσματα της SpaceX μπορεί επίσης να κάνουν τους επενδυτές πιο επιφυλακτικούς.

Το ενημερωτικό δελτίο δείχνει ότι η εταιρεία αναπτύσσεται γρήγορα αλλά εξακολουθεί να γράφει ζημιές.

Η εταιρεία διαθέτει την υπηρεσία δορυφορικού ίντερνετ Starlink, η οποία παράγει το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της και είναι η μόνη κερδοφόρα δραστηριότητά της. Διαθέτει επίσης την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης xAI, η οποία συγχωνεύτηκε με τη SpaceX τον Φεβρουάριο.

Σύμφωνα με την καταχώριση, η SpaceX εμφάνιζε συσσωρευμένο έλλειμμα 41,3 δισ. δολαρίων (35,76 δισ. ευρώ) στις 31 Μαρτίου και καθαρή ζημιά 4,27 δισ. δολαρίων (3,7 δισ. ευρώ) στο πρώτο τρίμηνο του 2026.

Το αντίστοιχο μέγεθος ένα χρόνο νωρίτερα ήταν 528 εκατ. δολάρια (457 εκατ. ευρώ).

Μεγάλο μέρος των πρόσφατων ζημιών οφείλεται στην xAI. Σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο της IPO της SpaceX, η δραστηριότητα τεχνητής νοημοσύνης κατέγραψε λειτουργική ζημιά περίπου 6,4 δισ. δολαρίων (5,5 δισ. ευρώ) το 2025. Το δελτίο έδειξε επίσης ότι η xAI δαπάνησε σημαντικά ποσά στους πρώτους μήνες του 2026, καθώς επεκτείνει τις υποδομές της για την τεχνητή νοημοσύνη.

Η Morningstar θεωρεί ότι η μονάδα AI «συνιστά ουσιαστικό κίνδυνο καταστροφής αξίας», σημειώνοντας ότι το Grok δεν έχει ακόμη κερδίσει ουσιαστικό μερίδιο αγοράς έναντι των ανταγωνιστικών chatbots.

Οι υποστηρικτές αντιτείνουν ότι οι ζημιές είναι επιλογή και όχι δομικό πρόβλημα.

Τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 33% στα 18,7 δισ. δολάρια (16,2 δισ. ευρώ) το 2025, από 14,1 δισ. δολάρια (12,2 δισ. ευρώ) έναν χρόνο νωρίτερα. Η βασική δραστηριότητα εκτοξεύσεων και δορυφόρων ήταν κερδοφόρα μέχρι και το 2024. Τα ελλείμματα αντανακλούν κυρίως τις μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, δαπάνες που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές, ήδη αρχίζουν να αντισταθμίζονται από νέα συμβόλαια παροχής υπολογιστικής ισχύος.

4. Το στοίχημα της ανάπτυξης στην τεχνητή νοημοσύνη

Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι οι επενδυτές πληρώνουν για τη μελλοντική ανάπτυξη και όχι για τα τρέχοντα κέρδη.

Η Starlink παραμένει η κύρια πηγή εσόδων της εταιρείας, ενώ η δραστηριότητα τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να παίξει μεγαλύτερο ρόλο τα επόμενα χρόνια.

Οι αισιόδοξοι επενδυτές επισημαίνουν επίσης τη δεσπόζουσα θέση της SpaceX στις εκτοξεύσεις πυραύλων και τις δορυφορικές επικοινωνίες, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία βρίσκεται σε μοναδική θέση για να επωφεληθεί από την αυξανόμενη ζήτηση για συνδεσιμότητα, υπολογιστική ισχύ και υποδομές AI.

Η SpaceX πραγματοποιεί περισσότερες εκτοξεύσεις πυραύλων κάθε χρόνο από όσες γίνονται στον υπόλοιπο κόσμο συνολικά και μετρά πάνω από εννέα εκατομμύρια συνδρομητές της Starlink, αλλά ο νεότερος μοχλός ανάπτυξης είναι η δραστηριότητα κέντρων δεδομένων για την τεχνητή νοημοσύνη, που απέκτησε μέσω της συγχώνευσης με τη xAI.

Την περασμένη Παρασκευή, η Google συμφώνησε να καταβάλλει στη SpaceX 920 εκατ. δολάρια (796,6 εκατ. ευρώ) τον μήνα για υπολογιστική ισχύ σε data centres της xAI, σε μια συμφωνία διάρκειας 32 μηνών από τον Οκτώβριο 2026 έως τον Ιούνιο 2029, η οποία καλύπτει πρόσβαση σε περίπου 110.000 GPU της Nvidia.

Αυτό ακολούθησε μια συμφωνία του Μαΐου, βάσει της οποίας η Anthropic πληρώνει 1,25 δισ. δολάρια (1,08 δισ. ευρώ) τον μήνα για να μισθώνει το σύνολο της υπολογιστικής ισχύος του data centre Colossus 1 έως τον Μάιο του 2029, ανεβάζοντας τα ετήσια έσοδα από υπηρεσίες υπολογιστικής ισχύος σε περίπου 26 δισ. δολάρια (22,5 δισ. ευρώ).

Οι αισιόδοξοι επενδυτές λένε ότι αυτά τα συμβολαιοποιημένα έσοδα, που εξασφαλίστηκαν σε λιγότερο από τέσσερις μήνες, δείχνουν πόσο γρήγορα μπορεί η εταιρεία να αξιοποιήσει εμπορικά τις υποδομές της. Οι σκεπτικιστές σημειώνουν ότι και τα δύο συμβόλαια περιλαμβάνουν ρήτρες καταγγελίας 90 ημερών μετά τον Δεκέμβριο του 2026 και ότι η ίδια η Google έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία ως «ενδιάμεση ισχύ» και όχι ως μόνιμη δέσμευση.

5. Ο κίνδυνος που λέγεται Έλον Μασκ

Η επιτυχία της SpaceX συνδέεται στενά με τον Έλον Μασκ, του οποίου το προφίλ και το ιστορικό έχουν βοηθήσει να προσελκυστούν επενδυτές, πελάτες και επιχειρηματικοί εταίροι. Αυτό δημιουργεί αυτό που οι επενδυτές ονομάζουν «κίνδυνο βασικού προσώπου» — ανησυχίες για το πώς θα τα πήγαινε η εταιρεία αν πάψει να βρίσκεται ο ίδιος στο τιμόνι.

Η δομή εταιρικής διακυβέρνησης ενισχύει αυτή την εξάρτηση. Οι μετοχές κατηγορίας Β με υπερ-δικαιώματα ψήφου που διαθέτει ο Μασκ του δίνουν περίπου το 85% της ψήφου, αφήνοντας στους εξωτερικούς μετόχους ελάχιστη επιρροή σε σημαντικές εταιρικές αποφάσεις. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι κανείς άλλος πέρα από τον ίδιο τον Μασκ δεν μπορεί να αποφασίσει αν θα παραμείνει διευθύνων σύμβουλος.

Οι επικριτές επισημαίνουν επίσης ότι η SpaceX είναι συσταθείσα στο Τέξας, όπου μόνο επενδυτές που κατέχουν τουλάχιστον 3% των μετοχών μπορούν να ασκήσουν παράγωγες αγωγές. Το δανέζικο ακαδημαϊκό συνταξιοδοτικό ταμείο AkademikerPension έχει θέσει τη μετοχή σε μαύρη λίστα, χαρακτηρίζοντας τη δομή διακυβέρνησης «καταστροφική».

Οι υποστηρικτές αντιτείνουν ότι οι διπλές κατηγορίες μετοχών είναι συνηθισμένες στις εταιρείες τεχνολογίας των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των Meta και Alphabet. Υποστηρίζουν ότι η συγκέντρωση της ψήφου επιτρέπει στους ιδρυτές να ακολουθούν μακροπρόθεσμους στόχους χωρίς πιέσεις από βραχυπρόθεσμους επενδυτές.

Η προβολή του Μασκ φέρνει μαζί της και πολιτικό κίνδυνο. Η γερουσιαστής των ΗΠΑ Ελίζαμπεθ Γουόρεν έχει καλέσει την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) να εξετάσει ενδελεχώς την εισαγωγή, προειδοποιώντας ότι η μελλοντική ένταξη σε δείκτες θα μπορούσε να εκθέσει εκατομμύρια παθητικούς επενδυτές στη μετοχή χωρίς οι ίδιοι να την έχουν επιλέξει ενεργά.

Άλλοι σημειώνουν ότι η SEC ολοκλήρωσε την εξέτασή της ταχύτερα από το αναμενόμενο, επιτρέποντας στη διαδικασία της IPO να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση και υποδηλώνοντας ότι οι ρυθμιστικές αρχές δεν βλέπουν άμεσο εμπόδιο για την εισαγωγή.

Αποποίηση ευθύνης: Οι πληροφορίες αυτές δεν συνιστούν επενδυτική συμβουλή· να κάνετε πάντα τη δική σας έρευνα επιπλέον, ώστε να βεβαιωθείτε ότι ταιριάζουν στις δικές σας ειδικές περιστάσεις. Θυμηθείτε επίσης ότι είμαστε δημοσιογραφικός ιστότοπος και στόχος μας είναι να παρέχουμε τις καλύτερες οδηγίες, συμβουλές και υποδείξεις από ειδικούς. Αν βασιστείτε στις πληροφορίες εδώ, το κάνετε αποκλειστικά με δική σας ευθύνη.