Η ολλανδική τιμή φυσικού αερίου TTF ξεπερνά τα 70 € ανά MWh, καθώς οι μάχες ΗΠΑ–Ιράν απειλούν με καθυστερήσεις τις εξαγωγές LNG από τον Περσικό Κόλπο.
Η τιμή του ευρωπαϊκού δείκτη φυσικού αερίου Dutch TTF εκτινάχθηκε τη Δευτέρα πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από τις προμήθειες LNG από τον Κόλπο ασκεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την Κυριακή, οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν ιρανικούς εκτοξευτές ρουκετών κοντά στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που οδήγησε το Ιράν να απαντήσει εκτοξεύοντας πυραύλους εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία. Η κλιμάκωση απειλεί με νέες αναταράξεις τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG, παραμένουν ουσιαστικά κλειστά.
Η διαταραχή έρχεται σε μια περίοδο που οι παραδόσεις LNG είναι κρίσιμες για την Ευρώπη, καθώς γεμίζει εκ νέου τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα.
Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν γεμάτες κατά 64,7%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe (GIE), με τα αποθέματα να παραμένουν κάτω από τα ιστορικά επίπεδα για την εποχή.
Οι υψηλές τιμές στην αγορά έχουν επιβραδύνει τη διαδικασία επαναπλήρωσης σε πολλές χώρες, προκαλώντας ανησυχίες ότι η Ολλανδία και η Γερμανία ίσως δεν καταφέρουν να πετύχουν τους στόχους πληρότητας των αποθηκών τους, 80% και 70% αντίστοιχα, έως την προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου.
Αιτία είναι ότι η διαφορά ανάμεσα στις τρέχουσες και τις χειμερινές τιμές είναι συχνά πολύ μικρή ή ακόμη και αρνητική, ώστε να καλύπτει το κόστος και τον κίνδυνο αποθήκευσης του αερίου. Κανονικά, οι προμηθευτές αγοράζουν φυσικό αέριο σε χαμηλότερες τιμές το καλοκαίρι, το αποθηκεύουν και το πωλούν σε υψηλότερες τιμές τον χειμώνα.
Τα χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μια χώρα θα ξεμείνει από αέριο τον χειμώνα. Ωστόσο, οι ανεπαρκείς εφεδρείες μπορεί να καταστήσουν τα κράτη της ΕΕ πιο εκτεθειμένα σε έντονες διακυμάνσεις των τιμών ή σε διαταραχές στις παγκόσμιες προμήθειες.
Το ζήτημα αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στις επιχειρήσεις της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
«Αν ανεπαρκώς γεμάτες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου συμπέσουν με έναν πολύ ψυχρό χειμώνα, η Γερμανία ενδέχεται να μην μπορεί πλέον να καλύψει πλήρως τη συνήθη ζήτηση φυσικού αερίου», δήλωσε στο Euronews Business ο Sebastian Heinermann, γενικός διευθυντής της γερμανικής ένωσης εταιρειών αποθήκευσης αερίου INES.
«Αν οι τιμές του φυσικού αερίου στη συνέχεια ξεπεράσουν το επίπεδο που μπορούν να αντέξουν οι βιομηχανικοί καταναλωτές, οι εταιρείες θα εξαναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά.
Αντιμέτωπη με κινδύνους για την ασφάλεια εφοδιασμού σε φυσικό αέριο είναι και η Ιταλία, παρότι το επίπεδο πληρότητας των αποθηκών της είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Την περασμένη Πέμπτη, η QatarEnergy ενημέρωσε την ιταλική εταιρεία κοινής ωφελείας Edison, έναν από τους μεγαλύτερους πελάτες της στην Ευρώπη, ότι παρατείνει μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου την αναστολή, λόγω ανωτέρας βίας, των παραδόσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου, εξαιτίας του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.
Η μακροπρόθεσμη σύμβαση μεταξύ Edison και Qatar καλύπτει υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 10% της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου της Ιταλίας. Η Edison ανέφερε ότι εξασφαλίζει εναλλακτικές ποσότητες και μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της απέναντι στους πελάτες της.
Η ΕΕ εισάγει σχετικά μικρές ποσότητες φυσικού αερίου απευθείας από τη Μέση Ανατολή. Το Κατάρ κάλυψε το 3,7% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου του μπλοκ το 2025. Ωστόσο, οι αναταραχές στον Κόλπο μπορούν να οδηγήσουν σε άνοδο των ευρωπαϊκών τιμών.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στις εξαγωγές LNG από τον Κόλπο θα μπορούσε να αναγκάσει τους Ευρωπαίους αγοραστές να ανταγωνιστούν πιο επιθετικά τους ασιατικούς για τα διαθέσιμα φορτία, ασκώντας έτσι πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Μια τέτοια πιθανή «μάχη προσφορών» θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές χονδρικής πιο κοντά στα 100 ευρώ ανά MWh, σύμφωνα με την Goldman Sachs.
Την περασμένη εβδομάδα, οι αναλύτριες της τράπεζας Samantha Dart και Laura Cyr ανέφεραν σε σημείωμα που επικαλείται το Bloomberg: «Σε ένα σενάριο όπου οι ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ομαλοποιούνται μόνο σταδιακά έως το 2027, εκτιμούμε ότι το συμβόλαιο TTF για τον Δεκέμβριο του 2026 θα πρέπει πιθανότατα να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ ανά MWh», σημείωσαν.
Πόσο γρήγορα μπορούν να αυξηθούν οι λογαριασμοί των νοικοκυριών;
Αν το σημερινό επίπεδο τιμών αποδειχθεί προσωρινό, η αύξηση μπορεί να έχει περιορισμένη επίδραση στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Αντίθετα, όσο δεν υπάρχουν σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης της έντασης, μια παρατεταμένη άνοδος θα μπορούσε σταδιακά να περάσει στους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών σε όλη την Ευρώπη.
Σύμφωνα με προηγούμενη εκτίμηση της Oxford Economics, οι μεταβολές στις τιμές χονδρικής χρειάζονται κατά μέσο όρο περίπου έξι μήνες για να αποτυπωθούν πλήρως στις τιμές καταναλωτή, αν και ο χρόνος αυτός διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα στην ΕΕ.
Στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, οι τιμές μπορούν να αντιδράσουν μέσα σε λίγους μήνες, ενώ στην Ολλανδία σχεδόν άμεσα, όμως στη Γερμανία και την Αυστρία μπορεί να χρειαστεί σχεδόν ένας χρόνος μέχρι να φτάσουν στο υψηλότερο επίπεδο.
Η Oxford Economics θεωρεί την Ιταλία τη πλέον εκτεθειμένη από τις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης, επειδή οι τιμές μετακυλίονται σχετικά γρήγορα και η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο, παρότι αυτή τη στιγμή οι αποθήκες της είναι από τις πιο γεμάτες στην Ευρώπη.