Νέα έρευνα: Παραδοσιακά περίπλοκα δυτικά είδη όπως η τζαζ και η κλασική μουσική γίνονται με τον καιρό πιο απλά στη δομή τους.
Οι παλαιότερες γενιές συχνά παραπονιούνται πως η μουσική ήταν καλύτερη στα νιάτα τους, αλλά ήταν και πιο περίπλοκη;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα μελέτη, που εξέτασε ειδικά την κλασική και την τζαζ μουσική, καταλήγει ότι αυτά τα είδη έχουν γίνει πιο απλά και ότι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.
Σε μια προσπάθεια να εντοπίσει μακροπρόθεσμα μοτίβα στην εξέλιξη της μουσικής, ομάδα Ιταλών ερευνητών μελέτησε περίπου 20.000 αρχεία MIDI με μουσική από το 1600 έως το 2021.
«Αρχικά σκεφτήκαμε πώς μπορούμε να μετρήσουμε την “πολυπλοκότητα” της μουσικής με τρόπο ανάλογο με τις προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται για τα κείμενα», δήλωσε στο Euronews Culture ο Νικολό Ντι Μάρκο, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Τουσία στην Ιταλία και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Αφού εξετάσαμε τη σχετική βιβλιογραφία, διαπιστώσαμε ότι η μόνη στιβαρή μέθοδος που ταίριαζε με την προσέγγισή μας ήταν να δουλέψουμε με αρχεία MIDI, μια ψηφιακή αναπαράσταση της μουσικής, και να εφαρμόσουμε εργαλεία από την επιστήμη της πολυπλοκότητας.»
Πρόσθεσε επίσης ότι η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature (πηγή στα Αγγλικά), έχει ορισμένους περιορισμούς. Μεταξύ αυτών είναι η αδυναμία ακριβούς αποτίμησης της επιλογής των νοτών κατά την καταγραφή των αρχείων MIDI, τα οποία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ένα σύστημα δώδεκα τόνων.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν έτσι στην ανάλυση των μελωδικών και αρμονικών μεταβάσεων, η οποία έδειξε ότι η κλασική και η τζαζ μουσική έχουν γίνει ολοένα και πιο όμοιες, ως προς τα δομικά τους μοτίβα, με λιγότερο σύνθετα και πιο σύγχρονα είδη.
Το 2024, μια μελέτη του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου εντόπισε ανάλογη τάση απλοποίησης στα τραγούδια που φτάνουν στην κορυφή των τσαρτ.
Μολονότι είναι εύκολο να αποδώσει κανείς αυτή τη μετατόπιση στις τεχνολογικές εξελίξεις και στην επακόλουθη ομογενοποίηση της κουλτούρας, ο Ντι Μάρκο υποστηρίζει ότι χρειάζεται μια πιο σύνθετη εξήγηση. Η πολυπλοκότητα εξακολουθεί να υπάρχει σε αυτά τα είδη, απλώς εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο.
«Υπάρχουν επίσης ευρύτεροι πολιτισμικοί και πρακτικοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Στον 20ό και τον 21ο αιώνα παρατηρήθηκε μια διαφοροποίηση των μουσικών γλωσσών και των ακροατηρίων, με ορισμένους συνθέτες να προτιμούν τη σαφήνεια, την επανάληψη ή την ευκολία πρόσβασης σε σχέση με την περίπλοκη δομική επεξεργασία», εξήγησε.
«Θα πρότεινα, λοιπόν, ότι η κλασική μουσική ίσως να μη γίνεται λιγότερο σύνθετη, αλλά διαφορετικά σύνθετη, απομακρυνόμενη από την αρμονική και μελωδική λεπτομέρεια προς άλλες διαστάσεις που είναι πιο δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν.»
Η μελέτη του Ντι Μάρκο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξετάζει πώς έχει εξελιχθεί η ανθρώπινη ζωή από την εμφάνιση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με προηγούμενα ευρήματα να δείχνουν ότι και ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούμε στο διαδίκτυο έχει απλοποιηθεί.
Ο Ντι Μάρκο, ωστόσο, δεν θεωρεί ότι αυτό είναι λόγος ανησυχίας. Αντίθετα, θα μπορούσε μάλιστα να είναι κάτι θετικό, καθώς ο κόσμος συνεχίζει να προσαρμόζεται και να επανεφευρίσκει τον εαυτό του στην ψηφιακή εποχή.
«Θα υποστήριζα ότι σε έναν πολύ πιο διασυνδεδεμένο κόσμο η παρουσία απλούστερων μουσικών δομών δεν είναι απαραίτητα αρνητική, ιδίως ως προς την προσβασιμότητα και την ευρύτερη απήχηση», είπε.
«Εξάλλου, η μελέτη μας δεν έχει στόχο να επικρίνει ή να θρηνήσει μια υποτιθέμενη απλοποίηση της μουσικής, αλλά να μετρήσει μια πιθανή εξέλιξη σε ορισμένες πτυχές της.»