Η Σιλεσία ως θερινό θέρετρο; Καλλιτέχνες παρουσιάζουν την περιοχή αλλιώς: στην έκθεση του Μιχάλ Πράζμο σκύλοι συναντούν εξωγήινους, άλλοι νέοι δημιουργοί τον γεμίζουν σύμβολα, θρησκευτικότητα και διαγενεακές σχέσεις.
Ιστορίες που αφηγούνται κατά τη θερινή ραστώνη και εικονογραφήσεις για μια φανταστική εφημερίδα που περιγράφει ασυνήθιστες συναντήσεις σκύλων με εξωγήινους. Μια πλημμύρα σκύλων που τσακώνονται στον Ιαπωνικό Κήπο, απρόσμενα δρομάκια και ένας σουρεαλισμός που αιωρείται πάνω από την πόλη σε μια αποπνικτική καλοκαιρινή μέρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το "Kurier Wakacyjny" του Μιχάλ Πραζμό είναι μια σειρά πινάκων εμπνευσμένων από το καλοκαίρι, με τη Σιλεσία στο φόντο, και συνεχίζει την έκθεση "Ostatnie dni wakacji". Η ιδέα να παρουσιαστεί η Σιλεσία ως θερινό θέρετρο γεννήθηκε στο μυαλό του επιμελητή της έκθεσης, Αντριάν Χορέμπαλα, ο οποίος ήθελε ένας άνθρωπος εκτός της περιοχής να διακρίνει όσα δεν φαίνονται στην καθημερινή ζωή. Πώς είναι η Σιλεσία στους πίνακες του Πραζμό και πώς τη βλέπουν οι δημιουργοί από την περιοχή; Διαφέρουν πολύ αυτές οι ματιές μεταξύ τους; Και πώς είναι σήμερα η νεαρή σιλεσιανή τέχνη;
Στην έκθεση, που μπορεί κανείς να δει από τις 6 Αυγούστου στο Rondo Sztuki στην Κατοβίτσε, συζητάμε με τον καλλιτέχνη και τον επιμελητή για τους τρόπους παρουσίασης της περιοχής μέσα από την τέχνη, αλλά και για το τι απρόσμενο μπορεί να συμβεί όταν αφήνουμε να αφηγούνται ιστορίες όχι μόνο οι άνθρωποι.
Καρτ ποστάλ από τις διακοπές
Το "Kurier Wakacyjny" και το "Ostatnie dni wakacji" επρόκειτο – όπως λέει ο Μιχάλ Πραζμό – να αποτελέσουν ένα διάλειμμα από τον προηγούμενο κύκλο πινάκων The Breakdown Treats, που ήταν ένας στοχασμός πάνω στις ψυχικές κρίσεις, τη μοναξιά και τις προσπάθειες διαφυγής από την πραγματικότητα.
– Η ζωγραφική τέτοιων θεμάτων επίσης με εξαντλεί και με επηρεάζει, γι’ αυτό ήθελα να κάνω κάτι σε αντιδιαστολή, κάτι πιο χαλαρό, πιο νοσταλγικό – λέει ο καλλιτέχνης. – Ήθελα να κάνω ένα μικρό διάλειμμα, αλλά είχα και ένα μεγάλο αρχείο φωτογραφιών από τα δικά μου ταξίδια, που έδειχναν όμορφα μέρη, κατάλληλα για πίνακες και πηγή έμπνευσης. Συχνά δουλεύω έτσι: φτιάχνω moodboard, χρησιμοποιώ τις δικές μου φωτογραφίες, τις κόβω και τις συνθέτω. Είχα ήδη έναν φάκελο, τη δική μου συλλογή αγαπημένων φωτογραφιών, κι έτσι αποφάσισα να την αξιοποιήσω για να δημιουργήσω αυτόν τον κύκλο.
Η ατμόσφαιρα είναι η λέξη-κλειδί στην περίπτωση της έκθεσης που παρουσιάζεται στο Rondo Sztuki. Το βλέμμα ενός ανθρώπου από άλλη περιοχή της Πολωνίας επρόκειτο να φέρει μια ελαφρότητα στη στερεοτυπική εικόνα της Σιλεσίας. Όπως παραδέχεται ο καλλιτέχνης, η εικόνα που είχε για την περιοχή, διαμορφωμένη ακόμη από την εποχή που ζούσε στη βόρεια Πολωνία, βασιζόταν κυρίως σε ιστορίες που είχε ακούσει. Το ταξίδι στη Σιλεσία όμως αποδείχτηκε γεμάτο εκπλήξεις. Περισσότερο τον κέντρισαν η αρχιτεκτονική και η φύση.
– Ήθελα να αποφύγω αυτά τα τετριμμένα στερεότυπα. Ξεκίνησα βέβαια από το Spodek, γιατί είναι σύμβολο και κάπου πρέπει να εμφανιστεί, αλλά μετά δεν ήθελα να «τσεκάρω» άλλα σύμβολα. Αυτό που τράβηξε περισσότερο την προσοχή μου ήταν το Πάρκο Σιλεσίας με την ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική και τον τεράστιο ανοιχτό χώρο. Είναι άλλωστε το μεγαλύτερο αστικό πάρκο στην Ευρώπη.
Ο Μιχάλ Πραζμό ήθελε η Πολωνία που παρουσιάζει να είναι νοσταλγική και οι πίνακες – όπως λέει – να θυμίζουν καρτ ποστάλ και να αποπνέουν μια ειδυλλιακή ατμόσφαιρα, να δείχνουν την Πολωνία από την καλοκαιρινή, κάπως νοσταλγική και μνημονική πλευρά της, αλλά με μια ιστορία που έχει μια μικρή ανατροπή.
Σκυλίσια ζωή
Οι σκύλοι είναι οι κύριοι πρωταγωνιστές στους πίνακες του Μιχάλ Πραζμό. Το μοτίβο αυτό εμφανίζεται συχνά και στο έργο άλλων καλλιτεχνών. Σκύλους και άλλα ζώα απεικονίζει, μεταξύ άλλων, η Ντόμα Σουστσίνσκα, συνδυάζοντας επιρροές από τον ιμπρεσιονισμό με την καθημερινότητα, καθώς και η Ζουζάνα (Zu) Γιανκόφσκα, που αντιπαραβάλλει τη συμμετρία του σχεδίου με το ποπ-αρτ.
– Η ιστορία στο "Kurier Wakacyjny" είναι ότι προσγειώνεται ένα UFO και προσπαθεί να επικοινωνήσει, αλλά επιλέγει τους σκύλους για να κερδίσει πρώτα την εμπιστοσύνη κάποιου πιο φιλικού, γιατί φοβάμαι ότι, αν ήταν άνθρωποι, τα πράγματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν πολύ διαφορετικά. Όμως και ανάμεσα στους σκύλους υπάρχει ρήγμα. Υπάρχει ο πίνακας «Καβγάς στον Ιαπωνικό Κήπο», όπου έρχονται σε αντιπαράθεση ταχύποδα λαγωνικά, που είναι φιλικά προς τους εξωγήινους, με διάφορα αδέσποτα, που αντιτίθενται. Στο τέλος υπάρχει ο πίνακας «Ποιος άνοιξε τις πύλες», οπότε ίσως στην πραγματικότητα οι εξωγήινοι δεν είχαν κακές προθέσεις, αλλά ήθελαν να συμβάλουν σε έναν καλό σκοπό. Αυτό το αφήνω στην ερμηνεία του καθενός.
Στην παρουσία των σκύλων στέκεται και ο επιμελητής της έκθεσης, Αντριάν Χορέμπαλα.
– Και ο ίδιος είμαι μεγάλος θαυμαστής του Πάρκου Σιλεσίας και συχνά πηγαίνω εκεί βόλτα με τον σκύλο μου. Στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι στον πίνακα που προωθεί την έκθεση στην αφίσα, δηλαδή στον «Καβγά στον Ιαπωνικό Κήπο», απεικονίζονται και τα δύο δικά μου σκυλιά.
Όπως παραδέχεται, η ελαφρότητα και το χιούμορ βοηθούν ορισμένους θεατές να εξοικειωθούν πιο εύκολα με την τέχνη.
– Θεωρώ ότι η τέχνη πρέπει να βγαίνει προς τον κόσμο. Οι άνθρωποι συχνά έχουν την επιθυμία, ίσως αναμεμειγμένη με έναν φόβο, να πάνε σε μια γκαλερί, αλλά για παράδειγμα δεν γνωρίζουν ότι μπορούν να το κάνουν δωρεάν.
Η Σιλεσία πέρα από τη βιομηχανία: η νεανική τέχνη στην πρωτεύουσα του άνθρακα
Όπως λέει ο Αντριάν Χορέμπαλα, η Σιλεσία στην τέχνη παρουσιάζεται σήμερα εντελώς διαφορετικά σε σχέση με πριν από μερικά χρόνια. Σε ένα μέρος των νέων δημιουργών εξακολουθούν να ασκούν επιρροή οι παραδόσεις που συνδέονται με την Grupa Janowska, πολλοί αντλούν επίσης από τις εμπειρίες πολυγενεακών οικογενειών μεταλλωρύχων.
Μυστικισμός, αναφορές στη μυθολογία και ερωτήματα γύρω από την ταυτότητα είναι τα βασικά μοτίβα στο έργο του Πάβεου Σόμπτσακ. Στην Grupa Janowska και την εξορυκτική ιστορία της Σιλεσίας αναφέρεται, αντίθετα, ο Μιλάν Ζιεντάρα. Αφηρημένες φιγούρες, ρευστά όρια μορφής και μυστικισμός είναι χαρακτηριστικά του έργου του Ξάβερι Σάιντακ, για τον οποίο ο Χορέμπαλα λέει:
– Έχει δημιουργήσει έναν πολύ ενδιαφέρον, δικό του κόσμο. Μέσα από μορφές και σύμβολα παρουσιάζει ένα φαντασιακό σύμπαν που, από τη μία πλευρά, είναι πολύ σιλεσιανό και, από την άλλη, πολύ σύγχρονο, γιατί βασίζεται στα παιχνίδια.
Κατά τον Χορέμπαλα, η νέα γενιά καλλιτεχνών αφηγείται σήμερα τη Σιλεσία με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τους προκατόχους της. Τα παραδοσιακά μοτίβα που συνδέονται με την περιοχή – οι μεταλλωρύχοι, τα familoki ή τα χαρακτηριστικά παραθυρόφυλλα – δεν εξαφανίζονται, αλλά παύουν να είναι το κύριο θέμα, γίνονται μέρος μιας ευρύτερης αφήγησης για τη σύγχρονη Σιλεσία.
– Μπορούμε να μιλάμε για τη σχολή γραφιστικής της Κατοβίτσε, η οποία ανέδειξε ακριβώς αυτή τη σιλεσιανή ταυτότητα – παραθυρόφυλλα, μεταλλωρύχους, familoki. Τώρα κινούμαστε λίγο προς την άλλη κατεύθυνση. Ό,τι κάποτε ήταν το κλασικό τοπίο της Σιλεσίας γίνεται πλέον ένα στοιχείο μιας μεγαλύτερης ολότητας.
Όπως τονίζει, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την περιοχή. Οι Κατοβίτσε χτίζουν σήμερα την εικόνα τους κυρίως μέσα από τον πολιτισμό, ενώ η Σιλεσία γίνεται όλο και συχνότερα αντιληπτή ως ελκυστικός προορισμός για επίσκεψη.
– Οι υπόλοιποι στην Πολωνία μας βλέπουν ως έναν ευχάριστο προορισμό, γιατί έχουμε το δικό μας, περιφερειακό ιδίωμα. Δεν είναι μόνο η γλώσσα, αλλά και η κουζίνα και ένας συγκεκριμένος τρόπος ζωής. Οι άνθρωποι από αλλού σκέφτονται πάντα τη Σιλεσία ως έναν πολύ φιλόξενο τόπο, προσθέτει.
Μπορεί η Σιλεσία να γίνει θερινό θέρετρο και ποιες ιστορίες μας περιμένουν, αν βουτήξουμε πιο βαθιά στη θερινή ραστώνη; Οι απαντήσεις μπορούν να αναζητηθούν στο Rondo Sztuki στην Κατοβίτσε έως τις 15 Σεπτεμβρίου.