Έξι χρόνια επενδύσεων της Ισπανίας σε αιολική και ηλιακή ενέργεια φέρνουν από τις φθηνότερες τιμές ρεύματος στην Ευρώπη
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει ρίξει τον κόσμο σε μια αιφνίδια ενεργειακή κρίση. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η μείωση των εξαγωγών ενέργειας από τη Μέση Ανατολή έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους για ακόμη υψηλότερους λογαριασμούς στα ήδη πιεσμένα νοικοκυριά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, μια ευρωπαϊκή χώρα είναι σε καλή θέση να αντέξει αυτά τα σοκ, χάρη στις επενδύσεις της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Από το 2019, η Ισπανία έχει διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή της ισχύ, προσθέτοντας πάνω από 40 GW – περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ, με εξαίρεση τη Γερμανία, της οποίας η αγορά ηλεκτρισμού είναι διπλάσια από της Ισπανίας.
Ως αποτέλεσμα, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ισπανία επηρεάζεται πολύ λιγότερο από το διαρκώς μεταβαλλόμενο κόστος του φυσικού αερίου, το οποίο αυξήθηκε κατά 55% την επόμενη ημέρα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν και συνεχίζει να ανεβαίνει.
«Η αύξηση της αιολικής και ηλιακής παραγωγής στην Ισπανία έχει μειώσει την επιρροή των ακριβών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα στην τιμή του ρεύματος κατά 75% από το 2019. Η μείωση των ωρών κατά τις οποίες η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας συνδεόταν με το κόστος παραγωγής από φυσικό αέριο ήταν ταχύτερη απ’ ό,τι σε άλλες χώρες που βασίζονται στο αέριο, όπως η Ιταλία και η Γερμανία», αναφέρει έκθεση της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του περασμένου έτους.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η εξάρτηση από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αφήνει τις χώρες επικίνδυνα εκτεθειμένες.
«Η αναταραχή που βιώνουμε σήμερα στη Μέση Ανατολή καθιστά σαφές ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα που παραμένει σε μεγάλο βαθμό δεμένο με τα ορυκτά καύσιμα, όπου η προσφορά συγκεντρώνεται σε λίγες περιοχές και κάθε σύγκρουση κινδυνεύει να προκαλέσει σοκ στην παγκόσμια οικονομία», δηλώνει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Οι λογαριασμοί ενέργειας στην Ισπανία είναι από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη
Σύμφωνα με την έκθεση της Ember, την περίοδο 2020-2024 η Ισπανία «περιόρισε το κόστος εισαγωγών του ηλεκτροπαραγωγικού της τομέα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ». Το πέτυχε προσθέτοντας νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, τα οποία «απέτρεψαν εισαγωγές 26 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, αξίας 13,5 δισ. ευρώ».
Τον Αύγουστο του 2025 η Ισπανία δεν χρησιμοποίησε καθόλου ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα. Πρόκειται για τεράστια αλλαγή σε σχέση με μόλις δέκα χρόνια πριν, όταν ο άνθρακας κάλυπτε το ένα τέταρτο της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Η στροφή της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποδείχθηκε μεγάλη νίκη για τους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Το 2019, πριν από την «επανάσταση» της Ισπανίας σε αιολικά και φωτοβολταϊκά, η χώρα είχε από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικού στην Ευρώπη. Σήμερα έχει από τις χαμηλότερες.
«Η Ισπανία μπήκε στο [2026] με από τις χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, τάση που συνεχίστηκε και την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου», σημειώνει ο Κρις Ρόσλοου, συντάκτης της έκθεσης της Ember.
Αυτό που λείπει ακόμη από την Ισπανία, όπως και από μεγάλο μέρος της Ευρώπης, είναι μεγαλύτερη ικανότητα αποθήκευσης ενέργειας: ο στόλος συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες, ισχύος 120 MW, είναι μόλις ο 13ος μεγαλύτερος στην Ευρώπη.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι δαπάνες μίας φοράς, σταθερού κόστους
Καθώς οι κυβερνήσεις βρίσκονται διαρκώς υπό πίεση να μειώσουν το χρέος και τους φόρους, η παραγωγή ενέργειας πρέπει να κοστίζει όσο το δυνατόν λιγότερο.
Σε αντίθεση με τις ανεμογεννήτριες και τα ηλιακά πάνελ, που οι χώρες τα αγοράζουν και τα εγκαθιστούν μία φορά, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πρέπει να αγοράζονται συνεχώς, με τις τιμές τους εκτεθειμένες σε απρόβλεπτους κλυδωνισμούς, όπως ο πόλεμος.
Ορισμένοι αναρωτιούνται εάν ο πόλεμος του Τραμπ εναντίον του Ιράν θα μπορούσε, άθελά του, να ωθήσει την Ευρώπη προς τεχνολογίες καθαρής ενέργειας κινεζικής κατασκευής. Ο ειδικός στη χρηματοδότηση της ενέργειας Τζέραρντ Ριντ επισημαίνει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν χαμηλότερο μακροπρόθεσμο κόστος από τα ορυκτά καύσιμα.
«Θα προτιμούσα να εξαρτώμαι από την Κίνα για την εισαγωγή ηλιακών πάνελ και μπαταριών, παρά για πετρέλαιο και φυσικό αέριο που έρχονται από τον Κόλπο, και θα σας πω γιατί: γιατί αν αγοράσω αυτό το ηλιακό πάνελ, αυτή την μπαταρία, αυτή την ανεμογεννήτρια, αυτόν τον μετασχηματιστή, το αγοράζω μία φορά κάθε 25 χρόνια. Δεν χρειάζεται να το αγοράζω κάθε μέρα.»
Μια νέα έκθεση (πηγή στα Αγγλικά), που δημοσιεύθηκε στις 11 Μαρτίου από την Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου, ενισχύει αυτό το επιχείρημα: το συνολικό κόστος για την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το 2050 είναι πιθανό να μην ξεπερνά το κόστος ενός και μόνο σοκ στις τιμές των ορυκτών καυσίμων – όπως αυτό που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Σε ένα σενάριο παρόμοιας κρίσης το 2040, η έκθεση διαπιστώνει ότι, εάν το Ηνωμένο Βασίλειο βρισκόταν σε πορεία προς τις μηδενικές καθαρές εκπομπές, οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών θα αυξάνονταν μόλις κατά 4%, έναντι 59% χωρίς δράση για το κλίμα.
Μπορεί ο πόλεμος με το Ιράν να οδηγήσει σε στροφή προς την καθαρή ενέργεια;
Η Καρολάιν Μπάξτερ, διευθύντρια του Converging Risks Lab στο Council on Strategic Risks στην Ουάσιγκτον, λέει ότι «δεν θα εκπλησσόταν» αν η σύγκρουση οδηγούσε σε κάποια στροφή προς την πράσινη ενέργεια, έστω και μόνο επειδή η ανανεώσιμη ενέργεια προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.
«Πιστεύω ότι υπάρχει η δυνατότητα, σωστά ή λάθος, οι χώρες να στραφούν πραγματικά προς τα μέσα και να προσπαθήσουν να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες με τρόπο που να περιορίζει την εξάρτησή τους από άλλες χώρες για αυτήν την πηγή», λέει η Μπάξτερ, η οποία διετέλεσε αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για την εκπαίδευση και κατάρτιση δυνάμεων την περίοδο 2021-2024, υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν.
Η Μπάξτερ προσθέτει ότι, αν έχει δίκιο και αν «ο καθένας το κάνει στην αυλή του», αυτό θα περιορίσει τη μελλοντική κλιματική αλλαγή «χωρίς τα αγκάθια των διπλωματικών διαπραγματεύσεων, τις δημόσιες φιλοφρονήσεις και τα παρασκηνιακά παζάρια» των διεθνών κλιματικών διασκέψεων.
Η περσινή κλιματική σύνοδος COP30 του ΟΗΕ ολοκληρώθηκε χωρίς δέσμευση για πλήρη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο πόλεμος θα οδηγήσει στην εγκατάσταση περισσότερων ηλιακών πάνελ και αντλιών θερμότητας τους επόμενους μήνες, εκτιμά η αναλύτρια ενέργειας Άνα Μαρία Γιάλερ-Μακαρέβιτς, από το IEEFA Europe.
Εδώ μπορούν να συμβάλουν οι απλοί πολίτες, όχι μόνο μειώνοντας τους δικούς τους λογαριασμούς ενέργειας, αλλά και περιορίζοντας την εξάρτηση της χώρας τους από τα ορυκτά καύσιμα. Όπως λέει ο Μαρέν Γκιγιό από τον οργανισμό Strategic Perspectives, «κάθε αντλία θερμότητας, κάθε ηλεκτρικό όχημα, κάθε ανεμογεννήτρια ή ηλιακό πάνελ που εγκαθίσταται σημαίνει λιγότερα μόρια εισαγόμενου αερίου».