Οι influencers ευεξίας προβάλλουν τη νικοτίνη ως «φυσική» λύση για καλύτερη συγκέντρωση και παραγωγικότητα, όμως ειδικοί προειδοποιούν για μακροπρόθεσμους κινδύνους.
Από τα «γεύματα για την ημικρανία» μέχρι το fibremaxxing, δεν περνά μέρα χωρίς μια ακόμη παράξενη, και σχεδόν πάντα αμφίβολη, τάση ευεξίας να κατακλύζει το διαδίκτυο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πιο πρόσφατη, όμως, αποδεικνύεται ιδιαίτερα επίμονη.
Οι διαδικτυακοί influencers παρουσιάζουν ξανά τη νικοτίνη ως φυσικό κόλπο για καλύτερη υγεία, υποστηρίζοντας ότι, όταν χρησιμοποιείται σε μορφή φακέλων, τσίχλας ή επιθεμάτων, μπορεί να βελτιώσει τις γνωστικές ικανότητες, να αυξήσει την παραγωγικότητα και να βοηθήσει στον έλεγχο του βάρους.
Η νικοτίνη είναι μια φυσική διεγερτική ουσία που βρίσκεται στα φυτά καπνού και είναι γνωστό ότι προκαλεί έντονο εθισμό, καθώς προκαλεί την έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο.
Παρότι συνδέεται κυρίως με τα τσιγάρα, τα προϊόντα υποκατάστασης της νικοτίνης έχουν γίνει ολοένα πιο δημοφιλή μέσω προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes) και τα στοματικά φακελάκια. Τα τελευταία κατέγραψαν παγκόσμια ετήσια αύξηση 113% την περίοδο 2020-2024, σύμφωνα με τα National Institutes of Health (πηγή στα Αγγλικά).
Ωστόσο, η έρευνα για τις επιπτώσεις στην υγεία από την κατανάλωση μόνο νικοτίνης παραμένει περιορισμένη. Αυτό έχει αφήσει χώρο στους «βιοχάκερ» (άτομα που προσπαθούν να βελτιστοποιήσουν τη σωματική και ψυχική τους υγεία με διάφορα life hacks) να οικειοποιηθούν τη συζήτηση και να υπερδιογκώσουν τις διεγερτικές ιδιότητες της νικοτίνης.
«Όταν μιλάμε για τέτοιους ισχυρισμούς ευεξίας, συνήθως παίρνουν έναν πυρήνα αλήθειας και τον τραβούν περισσότερο από όσο δικαιολογούν τα στοιχεία», δήλωσε στην Euronews Health η Άντζελα Ντιφένγκ Γου, ανώτερη ερευνήτρια και διδάσκουσα στο Nuffield Department of Primary Care Health Sciences.
«Η νικοτίνη, επειδή είναι ένα βιολογικά ενεργό φάρμακο, δρα στον εγκέφαλο. Δρα στους υποδοχείς, είναι διεγερτικό. Μπορεί να έχει αυτές τις βραχυπρόθεσμες επιδράσεις στην εγρήγορση, την προσοχή, την όρεξη και τη διάθεση, αλλά αυτές οι βραχυπρόθεσμες επιδράσεις δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε κάτι που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως θεραπεία ευεξίας», πρόσθεσε.
Σημαντικό ρόλο παίζει και το πλαίσιο, πρόσθεσε η Γου. Ενώ οι θεραπείες υποκατάστασης της νικοτίνης αποτελούν πιο υγιεινή εναλλακτική για όσους θέλουν να κόψουν το τσιγάρο, για όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ συνεπάγονται την εμφάνιση μιας νέας εξάρτησης.
«Δεν υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα που να δείχνουν ότι θα έπρεπε να ανησυχούμε το ίδιο για τις βλάβες της νικοτίνης όσο, για παράδειγμα, για τις βλάβες του καπνού στα καρδιαγγειακά νοσήματα και άλλα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνη», σημείωσε.
«Το να εξαρτάσαι από τη νικοτίνη είναι από μόνο του μια βλάβη που αξίζει να ληφθεί υπόψη».
Η άνοδος των νοοτροπικών
Τα μεταπανδημικά χρόνια έχουν συνοδευτεί από αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα νοοτροπικά, δηλαδή φυσικές ή συνθετικές ουσίες που μπορούν να ενισχύσουν τις γνωστικές λειτουργίες. Δημοφιλή νοοτροπικά είναι η καφεΐνη, η ασβαγκάντα και η L-θεανίνη.
Πολλές εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων εκμεταλλεύτηκαν αυτή την τάση, με την αγορά των λειτουργικών ποτών (ποτά εμπλουτισμένα με βιταμίνες και φυτικά διεγερτικά) να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 300-400 δισ. δολάρια (255-340 δισ. ευρώ) έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030, σύμφωνα με την εταιρεία Grand View Research (πηγή στα Αγγλικά).
Τα προϊόντα νικοτίνης εντάσσονται στο ίδιο ρεύμα, με τους influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να ελπίζουν να κερδίσουν χρήματα παρουσιάζοντάς τα ως γρήγορες λύσεις σε σύνθετα ψυχολογικά προβλήματα.
«Είναι αρκετά εύκολο να μας πουλήσουν κάτι, είτε αυτό σχετίζεται με τη φροντίδα στην εμμηνόπαυση είτε με οποιαδήποτε άλλη μορφή φροντίδας», είπε η Γου.
«Βλέπουμε ένα πρόβλημα στην κουλτούρα ευεξίας, με τις βιταμίνες και όλα τα συναφή, όπου ο κόσμος είναι πιο πρόθυμος να ακούσει έναν influencer στα social media ή τους γνωστούς του παρά τις επίσημες πηγές».
Η αντιμετώπιση της ισχύος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης παραμένει μια διαρκής πρόκληση, αν και, όσον αφορά τα προϊόντα νικοτίνης, οι χώρες σε όλη την Ευρώπη εφαρμόζουν σταδιακά νέους κανονισμούς για να περιορίσουν τη χρήση τους από νεότερες ηλικίες.
Τον περασμένο μήνα, το Ηνωμένο Βασίλειο ενέκρινε ένα νομοσχέδιο κατά του καπνού, το οποίο περιορίζει την αγορά προϊόντων καπνού από οποιονδήποτε έχει γεννηθεί μετά το 2008. Στα προϊόντα αυτά περιλαμβάνεται και η πώληση ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Η Γου τόνισε ότι αυτή η ρύθμιση είναι σημαντική, αλλά ότι οι πολιτικές και η δημόσια συζήτηση γύρω από τα προϊόντα νικοτίνης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το πολιτισμικό πλαίσιο.
«Το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε ότι υπάρχουν ουσιαστικές δυνατότητες στήριξης για όσους καπνίζουν ώστε να διακόψουν το κάπνισμα, και ταυτόχρονα να εξετάζουμε τη νικοτίνη ως ουσία καθαυτήν, αντιλαμβανόμενοι ότι έχει εντελώς διαφορετικό προφίλ κινδύνου. Είναι πολύ λιγότερο επιβλαβής από το κάπνισμα τσιγάρων, αλλά δεν είναι κατ’ ανάγκη αβλαβής».