Κράτη μέλη της ΕΕ στηρίζουν την πρόταση της Κομισιόν για σιωπηρή έγκριση έργων αναβάθμισης του γηρασμένου δικτύου, ενώ άλλα ζητούν από την κυπριακή Προεδρία να μη καταστεί υποχρεωτική.
Η σιωπηρή έγκριση αδειών για νέα ενεργειακά έργα έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο πολιτικά εκρηκτικά ζητήματα στις διαπραγματεύσεις της ΕΕ για την ανανέωση των γερασμένων ηλεκτρικών της δικτύων, σύμφωνα με έγγραφο που έχει στη διάθεσή του το Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο πλαίσιο των προτάσεων για το νέο Ευρωπαϊκό Πακέτο Δικτύων της ΕΕ_,_ ορισμένα στάδια της διαδικασίας αδειοδότησης για έργα ενεργειακών υποδομών που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού δικτύου της Ένωσης θα μπορούσαν να προχωρούν αυτόματα, εάν οι εθνικές αρχές δεν απαντούν εντός συγκεκριμένων προθεσμιών.
Η ιδέα της σιωπηρής συναίνεσης για τέτοια έργα προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες φοβούνται ότι οι Βρυξέλλες επιχειρούν διακριτικά να μεταφέρουν εξουσίες από τις εθνικές αρχές.
Τα νομοθετικά κείμενα του Πακέτου για τα Δίκτυα «εισάγουν ένα σύστημα σιωπηρής έγκρισης για ενδιάμεσα στάδια των διαδικασιών χορήγησης αδειών και των διοικητικών αποφάσεων. Τα κράτη μέλη έχουν εκφράσει ανησυχίες για αυτή την προσέγγιση και έχουν επισημάνει ότι ίσως χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία», αναφέρει το επίσημο έγγραφο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι προτεινόμενοι κανόνες για την επιτάχυνση των έργων ηλεκτρικών δικτύων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχουν σχεδιαστεί ώστε να εξισορροπούν την προστασία του περιβάλλοντος με τους επείγοντες κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους.
Σύμφωνα με την πρόταση που παρουσίασε τον Δεκέμβριο, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ αναφέρει ότι τα έργα δικτύων μπορεί να θεωρούνται εκ προοιμίου ως υπέρτερο δημόσιο συμφέρον, δηλαδή ότι τεκμαίρεται πως προσφέρουν σημαντικά οφέλη για το κοινό, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο.
Το μέτρο στοχεύει να αντιμετωπίσει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια της ΕΕ για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, δηλαδή τα έργα που παραμένουν για χρόνια σε διοικητικό κενό.
Η εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο μαζί με τη νομοθετική της πρόταση, δείχνει ότι τα έργα ηλεκτρικών δικτύων απαιτούν περίπου 3,5–7,5 χρόνια για τα δίκτυα διανομής και 7–10 χρόνια για τα δίκτυα μεταφοράς, ενώ εντοπίζει τη βραδύτητα στην αδειοδότηση ως βασική αιτία των καθυστερήσεων, υπεύθυνη για περισσότερες από τις μισές.
Σύμφωνα με την πρόταση, εάν οι εθνικές αρχές δεν ενεργήσουν εντός δύο ή τριών ετών, ανάλογα με την πολυπλοκότητα του έργου, οι ενδιάμεσες άδειες ή ενέργειες κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θεωρούνται αυτόματα εγκεκριμένες.
Οι ηγέτες της ΕΕ υπογραμμίζουν διαρκώς τη σημασία του εκσυγχρονισμού του ηλεκτρικού δικτύου της Ένωσης ως προϋπόθεσης για την επίτευξη των κλιματικών της στόχων. Υποστηρίζουν ότι η ΕΕ δεν μπορεί να ηλεκτροδοτήσει την οικονομία της, να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα ή να ανταγωνιστεί βιομηχανικά χωρίς να κατασκευάσει ή να αναβαθμίσει τις υποδομές δικτύου με πρωτοφανή ταχύτητα.
Ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πλήττεται επίσης, καθώς αιολικά πάρκα περιμένουν επί χρόνια για να συνδεθούν στο δίκτυο. Οι διασυνοριακοί διασυνδετήριοι αγωγοί παραμένουν μπλοκαρισμένοι στη διαδικασία αδειοδότησης και οι εθνικές διοικήσεις συχνά κινούνται με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν με τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ.
Μεταβίβαση εξουσιών;
Σε όλη την Ευρώπη, οι κυβερνήσεις βλέπουν όλο και περισσότερο την πρόταση όχι ως απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, αλλά ως αθόρυβη μεταβίβαση εξουσιών από τις εθνικές αρχές στις Βρυξέλλες.
Κατά τις διαπραγματεύσεις κεκλεισμένων των θυρών, οι χώρες της ΕΕ προειδοποίησαν ότι οι αυτόματες διαδικαστικές εγκρίσεις θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νομική αβεβαιότητα, να αποδυναμώσουν την περιβαλλοντική εποπτεία και να υπονομεύσουν τα εγχώρια διοικητικά συστήματα.
Σύμφωνα με έγγραφα συμβιβαστικής πρότασης που κυκλοφόρησε η κυπριακή προεδρία της ΕΕ, αρκετές χώρες ζήτησαν «μεγαλύτερη ευελιξία» στον τρόπο σχεδιασμού των κανόνων σιωπηρής έγκρισης, συμπεριλαμβανομένου του να μην είναι υποχρεωτική η σιωπηρή συναίνεση.
Ενώ χώρες όπως η Δανία, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία και η Σλοβενία έκριναν λογική την πρόταση της Επιτροπής, η Γαλλία και η Γερμανία αντιτάχθηκαν στην ιδέα της υποχρεωτικής σιωπηρής έγκρισης των αδειοδοτικών και διοικητικών αποφάσεων που σχετίζονται με νέα ενεργειακά έργα, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ.
Άλλα κράτη μέλη ζήτησαν από την Προεδρία να αφήσει σε κάθε χώρα της ΕΕ να αποφασίζει αν η σιωπηρή έγκριση θα είναι υποχρεωτική ή προαιρετική, μέτρο που η κυπριακή προεδρία αναμένεται να υιοθετήσει.
«Η Επιτροπή θα ήθελε να είναι υποχρεωτική για τα πάντα, ενώ η Προεδρία πρότεινε να ισχύει μόνο για την τελική απόφαση (για τα έργα που ζητούν άδεια)», δήλωσε στο Euronews δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
Παράλληλα, οι χώρες της Βαλτικής ζήτησαν περισσότερες δικλίδες ασφαλείας, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η εθνική ασφάλεια.
Η διαμάχη έχει εξελιχθεί σε μια από τις βασικές πολιτικές γραμμές αντιπαράθεσης στις διαπραγματεύσεις για το λεγόμενο Πακέτο Δικτύων της ΕΕ. Σε πολλά κράτη μέλη, οι αποφάσεις αδειοδότησης αγγίζουν πολιτικά εκρηκτικά ζητήματα, όπως τα δικαιώματα γης, η τοπική αντίδραση, οι περιβαλλοντικές προσφυγές και οι αρμοδιότητες χωροταξικού σχεδιασμού.
Οι κυβερνήσεις φοβούνται ότι θα κατηγορηθούν στο εσωτερικό τους για έργα που φαίνεται να έχουν «σφραγιστεί» με συνοπτικές διαδικασίες υπό την πίεση της ΕΕ.
Η ευαισθησία είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες όπου ο χωροταξικός σχεδιασμός θεωρείται βασική εθνική αρμοδιότητα, όπως η Αυστρία και η Γερμανία. Την ίδια ώρα, οι διαπραγματευτές συγκρούονται και για ξεχωριστές διατάξεις που θα περιόριζαν το πόσο εκτεταμένα μπορούν οι κυβερνήσεις να ορίζουν περιοχές όπου απαγορεύονται έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Αίσθηση επείγοντος: σύγκρουση με την εθνική κυριαρχία
Συνολικά, τα μέτρα έχουν τροφοδοτήσει κατηγορίες από ορισμένες αντιπροσωπείες ότι οι Βρυξέλλες αξιοποιούν την ενεργειακή μετάβαση για να επεκτείνουν την επιρροή τους σε τομείς εξουσίας που παραδοσιακά ανήκουν στα κράτη. Η κατάσταση αυτή αφήνει την κυπριακή προεδρία να προσπαθεί να διαμορφώσει έναν συμβιβασμό ανάμεσα σε δύο ολοένα και πιο ασύμβατες πιέσεις, το επιχείρημα της επείγουσας ανάγκης και την εθνική κυριαρχία.
Το Συμβούλιο έχει ήδη ζητήσει ένα «φιλόδοξο πακέτο για τα δίκτυα» προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών υποδομών και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης σε ολόκληρη την Ένωση. Αξιωματούχοι της ΕΕ προειδοποιούν ότι χωρίς ριζική επιτάχυνση, τα σημεία συμφόρησης στα δίκτυα της Ευρώπης θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και την αποανθρακοποίηση.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις εμφανίζονται αποφασισμένες να διατηρήσουν το εθνικό περιθώριο κρίσης σε πολιτικά ευαίσθητες αποφάσεις για τις υποδομές.
Η ΕΕ επιδιώκει όλο και περισσότερο να συγχρονίσει τον συντονισμό για να διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια και την κλιματική ουδετερότητα. Τα κράτη μέλη όμως παραμένουν απρόθυμα να παραχωρήσουν τον έλεγχο του τρόπου με τον οποίο υλοποιούνται αυτοί οι στόχοι στο έδαφός τους.
Η κυπριακή προεδρία της ΕΕ στοχεύει να εξασφαλίσει μια γενική συμφωνία στην επερχόμενη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας στις Βρυξέλλες στις 26 Ιουνίου, καθορίζοντας ουσιαστικά τη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου ενόψει πιο εντατικών συνομιλιών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αργότερα μέσα στο έτος.