Ο επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων προειδοποιεί: για να αποφευχθούν ελλείψεις τροφίμων λόγω αυξανόμενου κόστους λιπασμάτων, η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει βιώσιμες προμήθειες και όχι μόνο βραχυπρόθεσμη οικονομική στήριξη.
Αν δεν βρεθούν μακροπρόθεσμες λύσεις για την ασφάλεια του εφοδιασμού σε λιπάσματα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις τροφίμων, προειδοποιεί στην Euronews ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι δηλώσεις του έρχονται καθώς ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εκτινάξει τις τιμές των λιπασμάτων. Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, φοβούμενη ότι οι υψηλές τιμές λιπασμάτων θα μειώσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών και την παραγωγή τροφίμων, παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, που προβλέπει στήριξη με τη μορφή οικονομικής ενίσχυσης.
Ωστόσο, ο Χάνσεν τονίζει ότι πέρα από την άμεση ανακούφιση, η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές αδυναμίες στην αλυσίδα εφοδιασμού λιπασμάτων.
«Πρέπει κι εμείς να κάνουμε τη δουλειά μας και να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα, ώστε τα λιπάσματα να είναι όχι μόνο διαθέσιμα αλλά και προσιτά, γιατί διαφορετικά θα υπάρξουν ελλείψεις τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο Επίτροπος στην εκπομπή συνεντεύξεων της Euronews The Europe Conversation.
Πολλοί αγρότες σε όλη την Ευρώπη σκέφτονται να μην καλλιεργήσουν, πρόσθεσε ο Χάνσεν, «επειδή έχει γίνει πάρα πολύ ακριβό και δεν μπορούν να μετακυλίσουν τόσο εύκολα το κόστος, καθώς ανταγωνίζονται μεταξύ τους».
Το σχέδιο για τα λιπάσματα παρουσιάστηκε τον Μάιο και, ενώ ο Χάνσεν αναμένεται να ανακοινώσει το ακριβές ύψος των κονδυλίων που θα διατεθούν αυτή την Παρασκευή, δήλωσε στην Euronews ότι «περισσότερα από μισό δισεκατομμύριο ευρώ θα προταθούν στις αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές, ώστε να στηριχθούν άμεσα οι αγρότες».
Από αυτά τα 500 εκατ. ευρώ, τα 200 εκατ. προέρχονται από το αποθεματικό κρίσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), του συστήματος αγροτικών επιδοτήσεων και προγραμμάτων της ΕΕ. Το ποσό αυτό θα ενισχυθεί με επιπλέον 300 εκατ. ευρώ στήριξης.
Πρόσθεσε ότι πρόκειται για «χρήματα που μπορούν να συμπληρωθούν από τα κράτη μέλη» έως και κατά 200%, ανεβάζοντας δυνητικά τον συνολικό προϋπολογισμό στο 1,5 δισ. ευρώ.
Ο Χάνσεν, του οποίου ο πατέρας και ο αδελφός είναι αγρότες, υπογράμμισε ότι οι τελευταίες γεωπολιτικές εντάσεις επιδεινώνουν μια ήδη σοβαρή κρίση στα λιπάσματα που κλιμακώνεται εδώ και χρόνια, ενισχύοντας την ανάγκη η Ευρώπη να αναπτύξει μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
«Η κρίση στα λιπάσματα είχε ξεκινήσει πολύ πριν από την κρίση στη Μέση Ανατολή», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά 60% την περίοδο 2020-2024 λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η ευρείας κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Βλέπουμε πλέον δύο διαδοχικές κρίσεις και αυτό θα επανέλθει, αν δεν διασφαλίσουμε έναν πιο σταθερό και πιο αξιόπιστο κύκλο παραγωγής και διαθεσιμότητας».
Εγχώριες λύσεις και αξιόπιστες συνεργασίες
Ο Χάνσεν εξήγησε ότι το σημερινό πρόβλημα των ελλείψεων λιπασμάτων και των εκτοξευμένων τιμών οφείλεται στην εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενη ενέργεια και εισαγόμενα λιπάσματα. Η παραγωγή λιπασμάτων, ιδίως των αζωτούχων, βασίζεται σε συντριπτικό βαθμό στο φυσικό αέριο.
«Το βασικό συστατικό των χημικών λιπασμάτων είναι η ενέργεια και η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ενέργεια που εισάγεται από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Την ίδια στιγμή, μεταξύ 40% και 45% των λιπασμάτων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη εισάγονται από τρίτες χώρες, γεγονός που αφήνει τους αγρότες εκτεθειμένους σε διαταραχές των διεθνών αγορών και γεωπολιτικά σοκ.
Αυτή η εξάρτηση από τις εισαγωγές έχει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τον αγροτικό τομέα.
«[Η τροφή] είναι κάτι που χρειαζόμαστε, εσύ κι εγώ, δύο με τρεις φορές την ημέρα. Χρειαζόμαστε σωστή διατροφή για να είμαστε σε καλή κατάσταση και υγιείς. Και αυτό δεν πρέπει να εξαρτάται από τις εισαγωγές ή από ασταθείς εταίρους που τελικά παράγουν μόνο ελάχιστα φθηνότερα από εμάς».
Ο Χάνσεν τόνισε ότι η ασφάλεια του εφοδιασμού σε λιπάσματα και ο τερματισμός της εξάρτησης της ΕΕ από άλλες χώρες προϋποθέτουν ισχυρότερη εγχώρια παραγωγή.
Η Επιτροπή σχεδιάζει να ενισχύσει τη χρήση οργανικών λιπασμάτων, να βελτιώσει την ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών και να προωθήσει τεχνικές γεωργίας ακριβείας, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες.
«Υπάρχουν πολλά να κερδίσουμε μέσω της αποδοτικότητας και της καλύτερης αξιοποίησης των θρεπτικών στοιχείων», σημείωσε.
Ωστόσο, απαιτούνται και αξιόπιστες διεθνείς συμπράξεις, καθώς ορισμένες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή λιπασμάτων δεν είναι διαθέσιμες στην Ευρώπη.
«Δεν πρόκειται μόνο για ευρωπαϊκό πρόβλημα· είναι παγκόσμιο, γι’ αυτό και οι διεθνείς εταιρικές σχέσεις είναι υψίστης σημασίας», είπε, παραπέμποντας στη συνάντηση της Δευτέρας με τους υπουργούς Γεωργίας της G7, η οποία επικεντρώθηκε στις εκτοξευμένες τιμές των λιπασμάτων.
Επεσήμανε ότι τα μέτρα αυτά μπορεί αρχικά να έχουν κόστος, υποστήριξε όμως ότι μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα «θα είναι λιγότερο δαπανηρά από το να είμαστε υπερβολικά εξαρτημένοι».
Η ευρωπαϊκή ευαλωτότητα
Οι δηλώσεις του γίνονται ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε όλη την Ευρώπη επανεξετάζουν τη γενικότερη εξάρτηση από ξένες εισαγωγές και την επίμονη ευαλωτότητα της Ένωσης σε παγκόσμια σημεία συμφόρησης της εφοδιαστικής αλυσίδας και σε τιμολογιακά σοκ, την οποία ανέδειξαν οι συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν.
«Βλέπουμε αυτές τις εξαρτήσεις και σε πολλούς άλλους τομείς, όταν πρόκειται για ημιαγωγούς, για ιατρικά προϊόντα και ούτω καθεξής. Αυτό μας καθιστά ευάλωτους, κάτι που πρέπει πραγματικά να αντιμετωπίσουμε, ώστε να μην μπορεί κανείς να μας εκβιάζει», ανέφερε ο Επίτροπος.
«Κάτι τέτοιο συμβαίνει αυτή τη στιγμή με τα τρόφιμα. Υπάρχει διπλωματία τροφίμων, υπάρχει διπλωματία ή και πόλεμος γύρω από τα λιπάσματα, πείτε το όπως θέλετε, αλλά αυτό συμβαίνει τώρα και πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητα».