Εταιρεία με έδρα το Μπιλμπάο αναπτύσσει λογισμικό για δερματολόγους: η ιδρύτρια εξηγεί πώς λειτουργεί και γιατί βοηθά περισσότερο στα δύσκολα περιστατικά.
Η αφετηρία της Legit.Health δεν ήταν μια μελέτη αγοράς, ένα σχέδιο βιωσιμότητας και μια ανάλυση του ανταγωνισμού, αλλά μια προσωπική εμπειρία. Η Άντι Αγκιλάρ, συνιδρύτρια της εταιρείας, λέει στο Euronews ότι από μικρή καταλάβαινε πως κάτι δεν πήγαινε καλά με το δέρμα της και ότι, όταν αναζήτησε ιατρική βοήθεια, πέρασε μια διαδρομή που, όπως εξηγεί, αναγνωρίζουν πολλοί δερματολογικοί ασθενείς: να πηγαίνουν από τον έναν επαγγελματία στον άλλον, να συγκεντρώνουν λανθασμένες διαγνώσεις και να περιμένουν από ραντεβού σε ραντεβού όσο τα συμπτώματα προχωρούν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από αυτή την εμπειρία προέκυψε η διάγνωση του προβλήματος που τελικά διαμόρφωσε την εταιρεία, η οποία χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για τη διάγνωση. Σύμφωνα με την Άντι Αγκιλάρ, στη δερματολογία η κλινική γνώση υπάρχει και είναι εξαιρετική.
Αυτό που χωλαίνει είναι η πρόσβαση στις πληροφορίες πάνω στις οποίες βασίζεται η απόφαση: μια βλάβη περιγράφεται με λέξεις σε μια αναφορά, η εκτίμηση της σοβαρότητας μιας ψωρίασης μπορεί να διαφέρει από επαγγελματία σε επαγγελματία και η φωτογραφία που τραβιέται σε μια επίσκεψη δεν είναι πάντα συγκρίσιμη με εκείνη της προηγούμενης.
Το Euronews συνομίλησε με την Άντι Αγκιλάρ, συνιδρύτρια του εγχειρήματος, η οποία βρίσκεται στο top 100 του περιοδικού Forbes στην κατηγορία των πιο δημιουργικών ανθρώπων και στη λίστα των 30 κάτω των 30 ετών.
Η εταιρεία Legit.Health ιδρύθηκε το 2020 στο Μπιλμπάο με μια απόφαση που καθόρισε την μετέπειτα πορεία της: να αναπτυχθεί ως ρυθμισμένο ιατροτεχνολογικό προϊόν, επικυρωμένο σε συνεργασία με νοσοκομεία, και όχι ως εφαρμογή για το ευρύ κοινό. Πρόκειται, όπως αναγνωρίζει η ιδρύτριά της, για τον πιο αργό και δαπανηρό δρόμο, αλλά και τον μόνο που επιτρέπει την είσοδο στο ιατρείο.
Πώς λειτουργεί το σύστημα και τι βελτίωση προσφέρει στην πράξη
Η Legit.Health είναι ιατρικό λογισμικό που δεν απαιτεί πρόσθετο υλικό ή ειδικές κάμερες: λειτουργεί με το κινητό ή τον εξοπλισμό που διαθέτει ήδη το εκάστοτε κέντρο υγείας. Ενσωματώνεται στον ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο του νοσοκομείου ή του κέντρου υγείας, ώστε ο επαγγελματίας να μην χρειάζεται να ανοίξει άλλη εφαρμογή ούτε να αλλάξει τον τρόπο εργασίας του.
Πώς λειτουργεί όμως; Από οποιοδήποτε smartphone τραβιέται η φωτογραφία του δερματολογικού προβλήματος και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα εμφανίζονται στην οθόνη κλινικές πληροφορίες.
Η πρώτη λειτουργία του συστήματος είναι η υποστήριξη της διάγνωσης. Εδώ υπάρχει μια συνειδητή επιλογή σχεδιασμού: το σύστημα δεν εκδίδει κλειστό «πόρισμα», αλλά επιστρέφει ένα ιεραρχημένο διαφορικό, μια κατανομή πιθανοτήτων στις κατηγορίες της διεθνούς ταξινόμησης νόσων (ICD-11) και επισημαίνει πάνω στην ίδια την εικόνα τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε για να καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα.
Η δεύτερη λειτουργία είναι η αντικειμενική μέτρηση της σοβαρότητας. Το σύστημα καταμετρά και μετρά κλινικά σημεία, όπως το ερύθημα, την απολέπιση, τη σκλήρυνση, τις φλύκταινες, τους όζους ή τις πομφόλιγες, σε σύνολο σχεδόν σαράντα διαφορετικών σημείων, και με βάση αυτά υπολογίζει αυτόματα κλίμακες σοβαρότητας που χρησιμοποιούνται ήδη στην ειδικότητα, όπως ο PASI στην ψωρίαση, ο SCORAD στην ατοπική δερματίτιδα ή ο IHS4 στην ιδρωταδενίτιδα. Έτσι η σοβαρότητα μετατρέπεται σε αναπαραγόμενο αριθμό, που επιτρέπει τη σύγκριση της πορείας του ίδιου ασθενούς ή τη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών επαγγελματιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η εταιρεία, η διαγνωστική ακρίβεια του γιατρού αυξάνεται κατά 15 έως 21 ποσοστιαίες μονάδες όταν χρησιμοποιεί το εργαλείο, ανάλογα με το περιβάλλον. Στην πρωτοβάθμια φροντίδα, μια ελεγχόμενη μελέτη κατέγραψε βελτίωση λίγο πάνω από 18 μονάδες, από 63,7% σε 81,9%.
Ως αποτέλεσμα, αυξάνονται οι αναγκαίες παραπομπές και μειώνονται όσες δεν χρειάζονται. Σε ένα δημόσιο νοσοκομείο, οι μισές περιπτώσεις λύθηκαν χωρίς να χρειαστεί ο ασθενής να παραπεμφθεί σε ειδικό, ενώ οι παραπομπές μειώθηκαν κατά 17%.
Ένα σημείο στο οποίο η εταιρεία επιμένει είναι οι σκουρόχρωμες επιδερμίδες, ένας τομέας στον οποίο, σύμφωνα με την ιδρύτριά της, τα δεδομένα για την τεχνητή νοημοσύνη στη δερματολογία ιστορικά παράγονταν κυρίως σε πιο απλές περιπτώσεις, δηλαδή χρωματισμένες βλάβες σε ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες.
Στις μελέτες που έγιναν σε σκούρες επιδερμίδες, η βελτίωση στην ακρίβεια της διάγνωσης από τους επαγγελματίες έφθασε τις 23,3 ποσοστιαίες μονάδες, ποσοστό υψηλότερο από αυτό που καταγράφηκε στο σύνολο των περιστατικών. Στις σπάνιες νόσους παρατηρήθηκε παρόμοιο μοτίβο, με βελτίωση 27 μονάδων.
Όπως λέει η Άντι Αγκιλάρ για το αποτέλεσμα της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της δερματολογίας: «Το αποτέλεσμα της ΤΝ είναι μεγαλύτερο εκεί όπου το πρόβλημα είναι πιο περίπλοκο. Λειτουργεί σαν διευρυμένη οπτική μνήμη και συμπιέζει τη μεταβλητότητα μεταξύ επαγγελματιών. Δεν αντικαθιστά τον ειδικό στη ζώνη άνεσής του· στηρίζει εκείνον που βρίσκεται έξω από τη δική του».
Ιατρική εμπιστοσύνη, ρυθμιστικό πλαίσιο και ο μελλοντικός ρόλος του δερματολόγου
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετώπισε η εταιρεία δεν ήταν ο σκεπτικισμός των γιατρών απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι περισσότεροι τέτοιοι συστήματα προσφέρουν την απάντησή τους.
Ένας γιατρός δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη μιας απόφασης που του παρουσιάζεται ως κλειστό «μαύρο κουτί», χωρίς να μπορεί να τη διασταυρώσει ή να την εξηγήσει στον ασθενή. Γι’ αυτό, σύμφωνα με την Αγκιλάρ, η απάντηση της εταιρείας ήρθε σε επίπεδο σχεδιασμού προϊόντος: να προσφέρει πιθανότητες αντί για αμετάκλητα πορίσματα, αντικειμενικές και επαληθεύσιμες μετρήσεις και δυνατότητα εξήγησης πάνω στην ίδια την εικόνα.
Ένα ακόμη εμπόδιο, ίσως λιγότερο εμφανές αλλά πιο καθοριστικό, είναι ο χρόνος της επίσκεψης. Γι’ αυτό το σύστημα ενσωματώνεται απευθείας στο λογισμικό που χρησιμοποιεί ήδη κάθε κέντρο. Όπως λέει η Αγκιλάρ: «Ενσωματώνεται στον ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο του νοσοκομείου ή του κέντρου υγείας, οπότε ο επαγγελματίας δεν ανοίγει άλλη εφαρμογή ούτε αλλάζει τρόπο εργασίας. Βγάζει τη φωτογραφία και σε λίγα δευτερόλεπτα λαμβάνει κλινικές πληροφορίες στη δική του οθόνη».
Όσον αφορά το μέλλον της δερματολογίας, η ιδρύτρια δεν θεωρεί δεδομένη την αντικατάσταση του δερματολόγου, αλλά μια μετατόπιση καθηκόντων. Σύμφωνα με την πρόβλεψή της, αυτό που θα αυτοματοποιηθεί είναι ο προληπτικός έλεγχος και η παρακολούθηση, εργασίες μεγάλου όγκου και επαναλαμβανόμενες, ενώ αυτές οι λειτουργίες θα μεταφερθούν σε προηγούμενα επίπεδα φροντίδας, όπως το κέντρο υγείας ή η νοσηλευτική υπηρεσία.
Αυτό θα επιτρέψει η λίστα αναμονής να οργανώνεται με βάση τον κίνδυνο και την επείγουσα ανάγκη και όχι με βάση τη σειρά προσέλευσης, και η σοβαρότητα μιας ασθένειας να μετατρέπεται σε συγκρίσιμο δεδομένο μεταξύ επισκέψεων και μεταξύ κέντρων.
Όπως συνοψίζει η Αγκιλάρ: «τον δερματολόγο του 2036 δεν θα τον έχει αντικαταστήσει ένας αλγόριθμος. Θα έχει πάψει να λειτουργεί ως ταξινομητής εικόνων και θα αφιερώνεται σε αυτό που κάνει μόνο ένας γιατρός: να δίνει τον απαραίτητο χρόνο στους ασθενείς που τον χρειάζονται πραγματικά».
Η εταιρεία αναγνωρίζει, πάντως, έναν κίνδυνο που πρέπει να παρακολουθείται: τον λεγόμενο συμμορφωτικό ή αυτοματοποιημένο μεροληπτικό παράγοντα (automation bias), ο οποίος αυξάνεται ακριβώς όταν το εργαλείο λειτουργεί καλά. Σύμφωνα με την ιδρύτριά της, ο κίνδυνος αυτός μετριάζεται μέσω του ίδιου του σχεδιασμού του συστήματος, προσφέροντας πιθανότητες και δυνατότητα εξήγησης αντί για κλειστά πορίσματα, τα οποία πρέπει να δίνονται από επαγγελματία, καθώς και μέσω αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου. Η κλινική ευθύνη, υπογραμμίζει, δεν μπορεί να μεταβιβαστεί.
Το μέλλον της Legit.Health και η επέκτασή της πέρα από την Ευρώπη
Η Legit.Health διαθέτει ευρωπαϊκή σήμανση CE (πηγή στα Ισπανικά) ως ιατροτεχνολογικό προϊόν, οπότε μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε νοσοκομείο ή δίκτυο υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, είναι καταχωρισμένη και στην ANVISA (πηγή στα Ισπανικά) στη Βραζιλία, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί ήδη να λειτουργεί νόμιμα στη χώρα της Νότιας Αμερικής.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται στη διαδικασία λήψης έγκρισης από τον FDA για χρήση της συσκευής στην κλινική πράξη, αν και η εταιρεία συνεργάζεται εδώ και χρόνια με φαρμακευτικές και βιοτεχνολογικές εταιρείες ως πάροχος σε δερματολογικές κλινικές δοκιμές.
Η τεχνολογία, όπως εξηγεί στο Euronews η Άντι Αγκιλάρ, είναι η ίδια σε όλες τις αγορές· αυτό που αλλάζει είναι η ρυθμιστική οδός σε κάθε χώρα, κάτι που σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό επιβραδύνει την απόκτηση της σχετικής πιστοποίησης.
Πρόκειται για ένα παράδειγμα επιτυχημένης εταιρείας που γεννήθηκε στη Χώρα των Βάσκων, δραστηριοποιείται ήδη εκτός των ισπανικών συνόρων και έχει την αμερικανική αγορά στον ορίζοντά της.