Ανάλυση χιλιάδων αντι-αιολικών αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: ερευνητές προειδοποιούν για απειλή στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Η Σουηδία έχει πληγεί πιο έντονα από μια συντονισμένη επίθεση κατά της αιολικής ενέργειας, σύμφωνα με νέα ανάλυση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πέρυσι, η Σουηδία παρήγαγε το εντυπωσιακό ποσοστό του 99% της ηλεκτρικής της ενέργειας από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα, το υψηλότερο ποσοστό από κάθε άλλη χώρα της ΕΕ.
Την προσπάθεια αυτή οδήγησε η υδροηλεκτρική ενέργεια (40%), ακολουθούμενη από την πυρηνική (27%), την αιολική (23%) και την ηλιακή (2%). Σύμφωνα με το ενεργειακό think tank Ember (πηγή στα Αγγλικά), η Σουηδία βασίστηκε σε ορυκτά καύσιμα μόλις για το 1,2% της ηλεκτρικής της ενέργειας το 2025, μειώνοντας τις εκπομπές ανά κάτοικο πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Παρά το εντυπωσιακά πράσινο ενεργειακό της μίγμα, διαδικτυακή έρευνα προειδοποιεί ότι η παραπληροφόρηση και η εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων για την αιολική ενέργεια έχουν λάβει μεγάλες διαστάσεις στη χώρα, αποτελώντας «συστημικό κίνδυνο για την ασφάλεια της Ευρώπης».
Το αντιαιολικό κίνημα στη Σουηδία
WindEurope (πηγή στα Αγγλικά), που αυτοχαρακτηρίζεται «η φωνή της βιομηχανίας αιολικής ενέργειας», συνεργάστηκε με την CASM Technology για να χαρτογραφήσει για πρώτη φορά το αντιαιολικό δίκτυο στην Ευρώπη. Η μελέτη ανέλυσε περισσότερες από 42.000 αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε Facebook, Instagram, X (πρώην Twitter), YouTube, TikTok και LinkedIn, από την 1η Μαΐου 2024 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Αυτές οι αναρτήσεις παρήγαγαν 6,3 εκατομμύρια «ενεργές αλληλεπιδράσεις», όπως likes και κοινοποιήσεις, καθώς και δεκάδες εκατομμύρια προβολές. Περισσότερες από τις μισές (68%) αναρτήσεις του δείγματος ταξινομήθηκαν σε αντιαιολικά αφηγήματα που σχετίζονται με παραπληροφόρηση και εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων, με τις υπόλοιπες να χαρακτηρίζονται ως αντιτιθέμενο περιεχόμενο χωρίς παραπληροφόρηση.
Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στην παραπληροφόρηση και την εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων. Παραπληροφόρηση είναι ψευδείς ή αποσπασματικές πληροφορίες που παρουσιάζονται ως γεγονός χωρίς πρόθεση εξαπάτησης. Αντιθέτως, η εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων αφορά πληροφορίες που είναι σκόπιμα ψευδείς και αποσκοπούν στην παραπλάνηση του κοινού.
Το μεγαλύτερο ποσοστό αναρτήσεων με παραπληροφόρηση ή εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων προερχόταν από τη Σουηδία (σχεδόν 7.000), και ακολουθούσαν η Γαλλία, η Νορβηγία, η Φινλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία. Συνολικά, αυτές οι έξι χώρες αντιστοιχούσαν στο 75% του συνόλου των δεδομένων.
«Ωστόσο, οι χώρες που παράγουν το περισσότερο αντιαιολικό περιεχόμενο δεν είναι πάντα εκείνες που προκαλούν και τις περισσότερες αντιδράσεις», αναφέρει η μελέτη.
«Η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Σλοβακία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Τσεχική Δημοκρατία παρήγαγαν λιγότερο αντιαιολικό περιεχόμενο στο συνολικό δίκτυο, αλλά το περιεχόμενο που παρήγαγαν τείνει να συγκεντρώνει μεγαλύτερη αλληλεπίδραση.»
Στην πραγματικότητα, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε τις περισσότερες αλληλεπιδράσεις στις αντιαιολικές αναρτήσεις του, ακολουθούμενο από τη Γερμανία, τη Νορβηγία και τη Γαλλία. Η Σουηδία βρέθηκε στην έβδομη θέση, με περισσότερες από 419.000 ενεργές αλληλεπιδράσεις.
Η έκθεση αναφέρει ότι αυτού του είδους οι αναρτήσεις έχουν δημιουργήσει ένα «τεράστιο οικοσύστημα σε όλη την Ευρώπη», στο οποίο συμμετέχουν παράγοντες από τα μέσα ενημέρωσης, την πολιτική, καθώς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και μεμονωμένοι ακτιβιστές.
Η επίθεση στην αιολική ενέργεια
Η μελέτη ταξινόμησε τα αφηγήματα παραπληροφόρησης και εσκεμμένης διασποράς ψευδών ειδήσεων γύρω από την αιολική ενέργεια σε τέσσερις κατηγορίες.
Οι πιο συχνές ήταν οι «αφηγήσεις περί απάτης και αντιδημοκρατικών πρακτικών», που παρουσιάζουν τους αναπτυξιακούς φορείς και τους υποστηρικτές των έργων αιολικής ενέργειας ως «άπληστους παράγοντες, διατεθειμένους να αποδεχθούν σοβαρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις στο όνομα του κέρδους», καθώς και ως «μια επιβολή από μακρινές πολιτικές ή οικονομικές ελίτ σε απρόθυμους τοπικούς πληθυσμούς».
Εντοπίστηκαν επίσης «αφηγήσεις περί περιβαλλοντικής καταστροφής», που επιχειρούν να παρουσιάσουν τις ανεμογεννήτριες ως επιβλαβείς για τη φύση και την άγρια ζωή, δημιουργώντας την «παραπλανητική εντύπωση ότι η αιολική ενέργεια έχει βαθιά αρνητικό συνολικό αντίκτυπο στα οικοσυστήματα».
Αν και η κατασκευή αιολικών πάρκων συχνά αντιμετωπίζει αντιρρήσεις για περιβαλλοντικούς λόγους, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι τα περιβαλλοντικά οφέλη από τη μείωση των ορυκτών καυσίμων υπερτερούν κάθε πιθανής όχλησης για την άγρια ζωή.
Οι επικριτές συχνά υποστηρίζουν ότι οι ανεμογεννήτριες θέτουν σε κίνδυνο τα πουλιά, όμως πρόσφατη μελέτη ανέλυσε περισσότερες από τέσσερα εκατομμύρια κινήσεις πτηνών με τη βοήθεια ραντάρ και καμερών βασισμένων σε τεχνητή νοημοσύνη για διάστημα ενάμιση έτους. Διαπίστωσε ότι πάνω από το 99,8% των μεταναστευτικών πτηνών απέφευγε με αξιοπιστία τις ανεμογεννήτριες.
Τέλος, οι «αφηγήσεις περί τεχνολογικής μη βιωσιμότητας και οικονομικής αποτυχίας» αντιστοιχούσαν σε περισσότερες από 8.000 αναρτήσεις. Σε αυτές, οι ανεμογεννήτριες παρουσιάζονται ως «αποσταθεροποιητικός παράγοντας», γίνονται ψευδείς συνδέσεις με διακοπές ρεύματος και τα έργα αιολικής ενέργειας πλαισιώνονται ως «οικονομικά παράλογα».
Στις αρχές του έτους, ο ENTSO-E, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, δημοσίευσε την τελική του έκθεση για τη διακοπή ρεύματος μεγάλης κλίμακας που άφησε χωρίς ηλεκτρικό μέρη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στις 28 Απριλίου πέρυσι. Παρά τους ισχυρισμούς ότι το συμβάν οφειλόταν στις ανανεώσιμες πηγές, η έκθεση κατέληξε ότι οι ανεμογεννήτριες δεν συγκαταλέγονταν στις βασικές αιτίες.
Παρότι αυτοί οι ισχυρισμοί έχουν καταρριφθεί, η παραπληροφόρηση και η εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων επηρεάζουν τις αντιλήψεις στον πραγματικό κόσμο.
«Η πλειονότητα των Γερμανών, Βέλγων, Ολλανδών, Γάλλων και Ελβετών πιστεύει πλέον ότι η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αυξήσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, παρά το γεγονός ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) επιβεβαιώνει το αντίθετο», αναφέρει η έκθεση.
«Στη Γαλλία, την Πολωνία, το Βέλγιο και την Ελβετία, περίπου οι μισοί ή και περισσότεροι πιστεύουν ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα είναι εξίσου επιζήμια για τον πλανήτη με τα βενζινοκίνητα ή τα αυτοκίνητα που καίνε φυσικό αέριο, παρά τη σαφή ακαδημαϊκή συναίνεση ότι τα ηλεκτρικά οχήματα έχουν σημαντικά μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από τα βενζινοκίνητα ή τα πετρελαιοκίνητα.»
Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πάνω από το 80% των πολιτών της ΕΕ πιστεύει ότι έχει εκτεθεί σε παραπληροφόρηση ή ψευδείς ειδήσεις την τελευταία εβδομάδα, ενώ περίπου το 50% δηλώνει ότι δυσκολεύεται να διακρίνει την αξιόπιστη ενημέρωση από την παραπληροφόρηση για την κλιματική αλλαγή στα κοινωνικά δίκτυα.
Ποιες είναι οι συνέπειες της παραπληροφόρησης;
Η μελέτη υποστηρίζει ότι η παραπληροφόρηση και η εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων συνιστούν σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία και τον δημόσιο διάλογο, που μπορεί να εργαλειοποιηθεί από τους αντιπάλους της ΕΕ για να «πλήξουν το επιχειρηματικό μοντέλο των ευρωπαϊκών εταιρειών».
Εν μέσω του πολέμου με το Ιράν, οι συντάκτες προειδοποιούν ότι η καθυστέρηση της μετάβασης της Ευρώπης σε εγχώριες, ανταγωνιστικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν επηρεάζει μόνο τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αλλά ρίχνει επίσης σκιά στην οικονομική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και στην ευρύτερη ενεργειακή της ασφάλεια.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορεί να εκμεταλλευτούν αυτά τα αντιαιολικά αισθήματα για εκλογικά οφέλη, κάτι που ιστορικά έχει οδηγήσει σε αναβολή ή ακόμη και μπλοκάρισμα έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει λάβει μέτρα για να σταματήσει την υπεράκτια αιολική ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
«Ο βουλγαρικός δήμος Βετρίνο έγινε ο πρώτος στην Ευρώπη που επέβαλε γενικό μορατόριουμ στην αιολική ενέργεια, μπλοκάροντας ουσιαστικά την ανάπτυξη του χερσαίου αιολικού έργου Dobrotich ισχύος 500 MW, αξίας περίπου 1,2 δισ. ευρώ», εξηγεί η έκθεση.
«Η αντίθεση στο έργο τροφοδοτήθηκε από αποδεδειγμένα ψευδείς ισχυρισμούς, μεταξύ των οποίων ότι οι ανεμογεννήτριες προκαλούν καρκίνο, πανώλη ή κατάρρευση της γεωργίας. Οργανωμένα δίκτυα στο Telegram διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στη διάδοση αυτών των αφηγήσεων και στην κινητοποίηση της αντίδρασης.»
Στο πιο ακραίο της σημείο, οι συντάκτες προειδοποιούν ότι η παραπληροφόρηση και η εσκεμμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων σχετικά με την αιολική ενέργεια μπορεί ακόμη και να οδηγήσουν σε βίαιες επιθέσεις κατά έργων αιολικής ενέργειας.
«Ριζοσπαστικές αφηγήσεις παραπληροφόρησης και εσκεμμένης διασποράς ψευδών ειδήσεων, που παρουσιάζουν τα έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας ως παράνομα, διεφθαρμένα ή ως υπαρξιακή απειλή, μπορεί να συμβάλουν σε μια κλιμάκωση από την πολιτική και νομική αντίθεση προς τη σωματική βία κατά των υποδομών ανανεώσιμης ενέργειας και των εργαζομένων», αναφέρει η έκθεση.
«Όταν τέτοιες αφηγήσεις εδραιωθούν, η δολιοφθορά και ο εκφοβισμός τείνουν ολοένα και περισσότερο να παρουσιάζονται ως δικαιολογημένες μορφές αντίστασης και όχι ως εγκληματικές πράξεις.»