Χωρίς ανανεωμένη δέσμευση και δράση, ο κόσμος κινδυνεύει με αναζωπύρωση της επιδημίας HIV καθώς οι περικοπές στη χρηματοδότηση υπονομεύουν την πρόοδο
Οι πρόσφατες περικοπές στην παγκόσμια ανταπόκριση στον HIV απειλούν να ανατρέψουν την πρόοδο δεκαετιών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη υπέρβασης της εξάρτησης από τους δωρητές, προειδοποιούν ειδικοί στην παγκόσμια υγεία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτές οι περικοπές έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην πρόληψη του HIV, στη διενέργεια εξετάσεων και σε βασικά στοιχεία των προγραμμάτων θεραπείας, όπως το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχονται από την κοινότητα και φτάνουν στα άτομα που πλήττονται περισσότερο από τον HIV, ανέφερε το Κοινό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τον HIV/AIDS (UNAIDS) σε μια νέα έκθεση. (πηγή στα Αγγλικά)
Τα προγράμματα πρόληψης στηρίζονταν ιστορικά σε μεγάλο βαθμό στη βοήθεια δωρητών στις περισσότερες περιοχές. Όμως το 2025, η εξωτερική χρηματοδότηση για την παγκόσμια ανταπόκριση στον HIV σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος μειώθηκε κατά 18% σε σύγκριση με το 2024, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση διεθνών πόρων για τον HIV σχεδόν εδώ και 20 χρόνια.
«Η χρηματοδότηση από δωρητές μάς επέτρεψε να φτάσουμε εκεί που βρισκόμαστε σήμερα», δήλωσε στην Euronews Health η Μουέλουα Φίρι, ειδικός στον HIV/AIDS στο Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής της Αμβέρσας και στην οργάνωση Zambart στη Ζάμπια. Αν συνεχιστεί η υποχρηματοδότηση, πρόσθεσε, η κατάσταση «σίγουρα θα γυρίσει προς τα πίσω».
Αν και οι πλήρεις επιπτώσεις των περικοπών στη χρηματοδότηση θα φανούν τα επόμενα χρόνια, τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά στην πράξη.
«Δεν πρόκειται να φτάσουμε σε όσους έχουν ανάγκη, γιατί σταματήσαμε να κάνουμε αυτό που κάναμε και το οποίο λειτουργούσε», είπε η Φίρι.
Πρόσθεσε ότι από τη μία μέρα στην άλλη τα χρήματα εξαφανίστηκαν, με αποτέλεσμα άνθρωποι να χάσουν τη δουλειά τους, οι υπηρεσίες να διακοπούν απότομα και τα συστήματα υγείας να μείνουν χωρίς δυνατότητα ανταπόκρισης.
«Οι άνθρωποι δεν αξίζουν να υποφέρουν επειδή οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς προειδοποίηση. Οι άνθρωποι χρειάζονται αξιοπρέπεια όπου κι αν βρίσκονται, ανεξάρτητα από το πόσο φτωχοί είναι, και μπορούμε να προσφέρουμε μια μορφή κοινωνικής αξιοπρέπειας αν σχεδιάσουμε σωστά αυτές τις αλλαγές και διασφαλίσουμε ότι γίνονται με τον ορθό τρόπο», είπε, τονίζοντας ότι είναι σημαντικό να δοθεί χρόνος στα συστήματα υγείας να προσαρμοστούν στις περικοπές.
Ένας από τους μεγαλύτερους δωρητές που απέσυραν τη στήριξή τους ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω της κατάργησης της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID).
«Η χρηματοδότηση της USAID κάλυπτε ουσιαστικά μέρος του προσωπικού στις υγειονομικές δομές και αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ότι το υπάρχον προσωπικό είναι υπερβολικά επιβαρυμένο και το σύστημα υγείας υπερφορτωμένο, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες», είπε η Φίρι.
Εξήγησε ότι δεν αισθάνονται όλοι όσοι χρειάζονται εξέταση για HIV ότι είναι άρρωστοι, κάτι που τους αποθαρρύνει να πηγαίνουν σε συνωστισμένες, υπερφορτωμένες δομές υγείας, με συνέπεια λιγότεροι άνθρωποι να γνωρίζουν την κατάσταση του HIV τους.
«Δεν έχουμε πλέον εθελοντές που να βγαίνουν στις κοινότητες για να προσφέρουν εξετάσεις σε όσους δεν μπορούν να φτάσουν στη δομή υγείας», πρόσθεσε η Φίρι.
Όπως συμβαίνει με κάθε άλλη πάθηση, όσο νωρίτερα ένας ασθενής μάθει ότι έχει μολυνθεί, τόσο νωρίτερα μπορεί να ξεκινήσει θεραπεία. Στην περίπτωση του HIV, η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική: η έναρξη θεραπείας σε πρώιμο στάδιο αποτρέπει την εξέλιξη της νόσου και επιτρέπει στους ασθενείς να φτάσουν σε μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο, γεγονός που σημαίνει ότι ο ιός δεν μπορεί να μεταδοθεί σε άλλους.
Τα εθνικά δεδομένα που υποβλήθηκαν στο UNAIDS δείχνουν σημαντικές μειώσεις μεταξύ 2024 και 2025 στη χρήση της προφύλαξης πριν από την έκθεση (PrEP) στο Καμερούν, τη Νιγηρία και τη Ζάμπια, με κάθε χώρα να καταγράφει πτώση άνω του 50% στον αριθμό των ανθρώπων που έλαβαν PrEP έστω μία φορά μέσα στο έτος.
Δεκαετίες προόδου βρίσκονται πλέον σε κίνδυνο
Δεκαετίες σκληρής δουλειάς και παγκόσμιας αλληλεγγύης έχουν μειώσει τον ετήσιο αριθμό των ανθρώπων που αποκτούν τον HIV και εκείνων που πεθαίνουν από αιτίες σχετιζόμενες με το AIDS στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων άνω των 30 ετών, αναφέρει η έκθεση του UNAIDS.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των θανάτων που σχετίζονται με το AIDS το 2025 ήταν κατά 57% χαμηλότερος σε σύγκριση με το 2010, μειώθηκε δηλαδή από 1,3 εκατομμύρια το 2010 σε 570.000. Την ίδια στιγμή, τον Δεκέμβριο του 2025, 32,1 εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν με HIV λάμβαναν θεραπεία, αύξηση κατά 3% σε σχέση με το 2024.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά τα κεκτημένα μπορεί να αντιστραφούν λόγω της αιφνίδιας διακοπής της χρηματοδότησης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι χώρες δεν βρίσκονται σε τροχιά επίτευξης των στόχων εξάλειψης του HIV που έχουν τεθεί για το 2030, προειδοποιεί η έκθεση του UNAIDS. Το 2024 καταγράφηκαν ένα εκατομμύριο περισσότερες νέες μολύνσεις και 400.000 περισσότεροι θάνατοι που σχετίζονται με το AIDS σε σχέση με το σενάριο στο οποίο ο κόσμος θα βρισκόταν σε τροχιά επίτευξης των παγκόσμιων στόχων.
Σύμφωνα με τον οργανισμό του ΟΗΕ, «η θνησιμότητα παραμένει απαράδεκτα υψηλή για μια κατάσταση που είναι θεραπεύσιμη».
Πορεία προς τον τερματισμό της εξάρτησης από δωρητές
Το σημερινό χρηματοδοτικό περιβάλλον απαιτεί μια μετάβαση από την εξάρτηση από δωρητές προς την ανάληψη ευθύνης από τις ίδιες τις χώρες και την εγχώρια χρηματοδότηση, με τη συνέχιση της διεθνούς αλληλεγγύης, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ.
Η Φίρι συμφωνεί: «Πρέπει να συνεχίσουμε, να το σχεδιάσουμε και να το υλοποιήσουμε σταδιακά, ώστε να είναι επωφελές για όλους, για τους ανθρώπους στο πεδίο, για τους χρηματοδότες, αλλά και για τα συστήματα υγείας και τις χώρες».
«Υπάρχουν πολλά θεμελιώδη δομικά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να φτάσουμε εκεί, όχι μόνο μέσα στο σύστημα υγείας, αλλά και σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής πρόνοιας», είπε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρξει επαρκής χρόνος ώστε να καλυφθούν τα κενά μέσω μιας σταδιακής απόσυρσης της χρηματοδότησης.