Επιστήμονες κλίματος προειδοποιούν: επί θύραις σειρά ακραίων καιρικών φαινομένων, καθώς ισχυρό Ελ Νίνιο συμπίπτει με την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Τα επόμενα πέντε χρόνια, ο πλανήτης είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ξεπερνά ξανά και ξανά το διεθνές κλιματικό όριο που έχει οριστεί ως ασφαλές και, στην πορεία, θα συντρίψει το ρεκόρ για το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, σύμφωνα με νέες κλιματικές προβολές των Ηνωμένων Εθνών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) προβλέπει επίσης μια υπερθερμαινόμενη Αρκτική, η οποία θα ζεσταθεί σχεδόν κατά 1,66°C από σήμερα έως το 2030, και μια επικίνδυνη ξηρασία με πιθανές δασικές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, ένα κρίσιμο τμήμα της φυσικής άμυνας της Γης για τον περιορισμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Προβολές του οργανισμού του ΟΗΕ για το κλίμα και της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (Met Office) δείχνουν ότι υπάρχει 75 τοις εκατό πιθανότητα η μέση παγκόσμια θερμοκρασία την περίοδο 2026-2030 να ξεπεράσει τους 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Αυτό το όριο είναι το συμφωνημένο ανώτατο όριο θέρμανσης, υπολογισμένο ως μέσος όρος 20 ετών, που θεσπίστηκε το 2015 με τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα.
Πόσο θα ζεσταθούν τα επόμενα πέντε χρόνια;
Υπάρχει 91 τοις εκατό πιθανότητα τουλάχιστον ένα από τα επόμενα πέντε χρόνια να ξεπεράσει το όριο του 1,5°C και 86 τοις εκατό πιθανότητα ένα από αυτά τα έτη να σπάσει το ρεκόρ για το θερμότερο έτος της Γης που καταγράφηκε το 2024, προειδοποιεί η έκθεση του WMO.
Ο WMO εκτιμά επίσης ότι κάθε έτος από σήμερα έως το 2030 θα είναι κατά 1,3°C έως 1,9°C θερμότερο σε σχέση με τα τέλη του 19ου αιώνα.
«Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι οι [1,5°C] δεν είναι ένα είδος γκρεμού από τον οποίο θα πέσουμε», λέει η Μελίσα Σίμπρουκ, συν-συγγραφέας της έκθεσης και κλιματολόγος στο Met Office του Ηνωμένου Βασιλείου. «Κάθε 0,1 του βαθμού έχει ολοένα και πιο σοβαρές επιπτώσεις».
«Μια ολόκληρη γκάμα ακραίων καιρικών φαινομένων»
Μια επιστημονική έκθεση του ΟΗΕ λίγα χρόνια αργότερα ανέλυσε ότι η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού σημαίνει περισσότερους θανάτους, μεγαλύτερο κίνδυνο και απώλεια ειδών. Παρότι πρόκειται για μερικά δέκατα του βαθμού, ορισμένα οικοσυστήματα του πλανήτη, όπως τα κοράλλια και οι παγετώνες, δεν αντέχουν αυτή την πίεση.
Η κλιματολόγος Φριντερίκε Ότο από το Imperial College London, που δεν συμμετείχε στην έκθεση του WMO, προειδοποιεί ότι ένα ολόκληρο έτος ή και περισσότερα πάνω από τους 1,5°C θα συνοδευτούν από «μια ολόκληρη γκάμα ακραίων καιρικών φαινομένων που θα ξεπερνούν οτιδήποτε έχουμε ζήσει στο παρελθόν» – και οι πόλεις είναι δραματικά απροετοίμαστες.
Η Ευρώπη έχει ήδη κληθεί από τα Ηνωμένα Έθνη να «κόψει τον εθισμό στα ορυκτά καύσιμα», καθώς τεράστιες περιοχές της ηπείρου συνεχίζουν να καίγονται από αποπνικτικές θερμοκρασίες. Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψαν αυτή την εβδομάδα τη θερμότερη ημέρα Μαΐου στα μετεωρολογικά χρονικά, ενώ ακόμη και πιο ψυχρές περιοχές, όπως το Όσλο, βιώνουν θερμοκρασίες πολύ υψηλότερες από τα κλιματικά φυσιολογικά επίπεδα για την εποχή.
«Αυτή η θερμοκρασία ρεκόρ φέρει ξεκάθαρα το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής», λέει η Ότο.
«Θερμοκρασίες τέτοιου μεγέθους ήταν κάποτε εξαιρετικά σπάνιες ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού. Το να βλέπουμε 35°C στο Ηνωμένο Βασίλειο την άνοιξη είναι πραγματικά εντυπωσιακό, αλλά η επιστήμη είναι απολύτως σαφής – η κλιματική αλλαγή κάνει αυτά τα κύματα καύσωνα πιο θερμά, πιο μεγάλης διάρκειας και πολύ πιο συχνά».
Φταίει το Ελ Νίνιο για τα ρεκόρ ζέστης;
Σχεδόν όλες οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις κάνουν λόγο για ένα ισχυρό Ελ Νίνιο – μια φυσική θέρμανση τμημάτων του κεντρικού Ειρηνικού που αλλάζει τον καιρό παγκοσμίως και εκτοξεύει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες – που αναμένεται να σχηματιστεί σύντομα.
Η έκθεση του WMO αναφέρει ότι μπορεί να διαρκέσει μέχρι και το 2028. Εξαιτίας αυτού, η Σίμπρουκ εκτιμά ότι το 2027 είναι πιθανό να σπάσει το ρεκόρ ζέστης του 2024.
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο «μπορεί να έχει μεγάλη επίδραση στον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών αργότερα μέσα στο έτος», λέει ο δρ Θεόδωρος Κίπινγκ από το Imperial College London. «Καθώς σε πολλές περιοχές του κόσμου η παγκόσμια περίοδος πυρκαγιών δεν έχει ακόμη κορυφωθεί, αυτή η ταχεία εκκίνηση σε συνδυασμό με το προβλεπόμενο Ελ Νίνιο σημαίνει ότι ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιδιαίτερα σοβαρή χρονιά πυρκαγιών».
Οι δασικές πυρκαγιές δεν σκοτώνουν μόνο ανθρώπους τη στιγμή που εκδηλώνονται· επηρεάζουν την ποιότητα του αέρα σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων, προκαλώντας μια σειρά από προβλήματα υγείας. Για παράδειγμα, οι πυρκαγιές στην Αυστραλία το 2019 σκότωσαν 33 ανθρώπους, όμως ο καπνός τους προκάλεσε 417 επιπλέον θανάτους και χιλιάδες νοσηλείες τους έξι επόμενους μήνες.
Ορισμένοι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι ένα τυπικό φαινόμενο Ελ Νίνιο τείνει να προκαλεί μια προσωρινή αύξηση κατά 0,1-0,2°C στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία. Ωστόσο, αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό όσο οι αυξήσεις της θερμοκρασίας που τροφοδοτούνται από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία έχει ανεβάσει τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης περίπου κατά 1,3-1,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
«Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό φαινόμενο», εξηγεί η Ότο. «Έρχεται και φεύγει. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, επιδεινώνεται όσο δεν σταματάμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Γι’ αυτό η κλιματική αλλαγή είναι ο πραγματικός λόγος ανησυχίας».
Κι ενώ η Ευρώπη ψήνεται σε καύσωνες, κάποιοι κλιματολόγοι συζητούν το κατά πόσο η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται πράγματι. Η Σίμπρουκ λέει ότι αυτό είναι «προφανώς αρκετά τρομακτικό», αλλά οι μελλοντικές θερμοκρασίες ίσως διαψεύσουν τέτοιες προβλέψεις.
Η επιταχυνόμενη θέρμανση στην Αρκτική
Δεν είναι μόνο η λεκάνη της Μεσογείου που προετοιμάζεται για πιο ακραίες θερμοκρασίες.
Οι προβολές, που βασίζονται στον μέσο όρο περίπου 200 εκτελέσεων υπολογιστικών προσομοιώσεων με τη χρήση 13 διαφορετικών κλιματικών μοντέλων από διάφορες χώρες, δείχνουν ότι η θέρμανση στην Αρκτική αυξάνεται με ρυθμό 3,5 φορές ταχύτερο από τον υπόλοιπο πλανήτη, καθώς υπάρχει λιγότερος πάγος και χιόνι για να ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα, εξηγεί η Σίμπρουκ.
Οι χειμώνες στην Αρκτική την περίοδο 2020-2025 ήταν κατά μέσο όρο 1,2°C θερμότεροι από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Ο WMO προβλέπει ότι οι επόμενοι πέντε χειμώνες θα είναι κατά μέσο όρο 2,8°C θερμότεροι από αυτόν τον πρόσφατο «κανονικό» μέσο όρο, προσθέτει η Σίμπρουκ.
Η έκθεση προβλέπει επίσης ότι ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής θα συνεχίσει να συρρικνώνεται το καλοκαίρι.
Ένα ηχηρό προειδοποιητικό μήνυμα για τον Αμαζόνιο
Η έκθεση προβλέπει ακόμη πιο θερμές και ασυνήθιστα ξηρές συνθήκες στη λεκάνη του Αμαζονίου, γεγονός που θα μπορούσε να αποβεί καταστροφικό τόσο για τους τοπικούς πληθυσμούς όσο και για τον πλανήτη συνολικά.
Οι άνθρωποι βασίζονται στον Αμαζόνιο για την παροχή νερού και οι πιο θερμές, ξηρότερες συνθήκες αναμένεται να αυξήσουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με τη Σίμπρουκ, απειλώντας να μετατρέψουν τον Αμαζόνιο –που σήμερα απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα– σε περιοχή που επιδεινώνει το πρόβλημα.
Η περιοχή του Σαχέλ στην Αφρική, που ήταν ιδιαίτερα ξηρή, είναι πιθανό να δεχθεί περισσότερες βροχές από το συνηθισμένο και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλημμύρες, προειδοποιεί η Σίμπρουκ.