Φορητά ηλιακά κιτ σε περιοχές καταστροφών τροφοδοτούν τα πάντα: από επικοινωνία και μαγείρεμα έως ψύξη και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Φορητά ηλιακά κιτ που διανέμονται ως ανθρωπιστική βοήθεια βοηθούν ανθρώπους σε ζώνες καταστροφών και σε προσφυγικούς καταυλισμούς να αντιμετωπίζουν τη ζέστη και να παραμένουν σε επαφή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κάθε μέρα, ο Mohammed Saber τοποθετεί ένα ορθογώνιο ηλιακό πάνελ στην οροφή της παράγκας από μπαμπού και μουσαμά, που ο ίδιος και η οικογένειά του αποκαλούν σπίτι εδώ και χρόνια. Ήταν ο τελευταίος σταθμός στο ταξίδι τους, αφού είχαν τραπεί σε φυγή από την άγρια καταστολή των Ροχίνγκια από τον στρατό της Μιανμάρ το 2017.
Από τότε που τους δόθηκε, πριν από έξι χρόνια, το φορητό πάνελ είναι η βασική πηγή ηλεκτρισμού της οικογένειας, κάτι που κάνει την καθημερινότητα πολύ πιο εύκολη στον καταυλισμό εκτοπισμένων στην Teknaf, στο Μπανγκλαντές.
«Τώρα μπορούμε να φορτίζουμε τα τηλέφωνά μας, να μαγειρεύουμε με φως, τα παιδιά να διαβάζουν τη νύχτα και να χρησιμοποιούν ανεμιστήρες στην καυτή περίοδο», λέει ο Saber, 35 ετών.
Από τις πλημμυρισμένες περιοχές του Νεπάλ μέχρι τους προσφυγικούς καταυλισμούς στην Αφρική, οι ειδικοί λένε ότι η ηλιακή ενέργεια εντάσσεται ολοένα και περισσότερο στην αντιμετώπιση καταστροφών, καθώς η τεχνολογία βελτιώνεται, το κόστος μειώνεται και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις αναγνωρίζουν ότι η πρόσβαση στον ηλεκτρισμό είναι θεμελιώδης ανάγκη.
Οι λύσεις ανανεώσιμης ενέργειας είναι πιο αναγκαίες από ποτέ, προσθέτουν, καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί και εντείνει ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ πόλεμοι, κυρώσεις και πολιτικές αναταράξεις διατηρούν τις τιμές των ορυκτών καυσίμων ασταθείς.
Τα ηλιακά κιτ ενέργειας είναι φορητά, επαναφορτιζόμενα και ανεξάρτητα από το δίκτυο
Όταν σημειώνονται καταστροφές και οι ανθρωπιστικές ανάγκες εκτοξεύονται, τα ηλιακά κιτ μπορούν να αποδειχθούν ανεκτίμητος πόρος, λέει η Sarah Rosenberg-Jansen, ερευνήτρια στο Stockholm Environment Institute, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό και πολιτικό ινστιτούτο με ειδίκευση στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Τα ηλιακά αυτά κιτ – ολοκληρωμένες, συμπαγείς μονάδες που χρησιμοποιούν ηλιακά πάνελ και δεν εξαρτώνται από εταιρείες κοινής ωφέλειας – είναι εύκολο να μεταφερθούν και να επαναφορτιστούν, σύμφωνα με τη Rosenberg-Jansen.
«Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τα ηλιακά κιτ μπορούν να χρησιμοποιηθούν αμέσως», λέει, προσθέτοντας ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε περιπτώσεις όπου τα νερά των πλημμυρών ανεβαίνουν γρήγορα, όταν αλλάζουν οι γραμμές του μετώπου σε μια σύγκρουση ή για τις μετακινήσεις σε περιοχές όπου οι κατεστραμμένοι δρόμοι δυσκολεύουν τα ταξίδια.
Όσον αφορά τη λειτουργία, τα κιτ μπορεί να είναι «οτιδήποτε, από ηλιακά φαναράκια μέχρι συστήματα ηλιακής ενέργειας για το σπίτι, ηλιακούς φακούς, ηλιακά θερμαντικά επιθέματα, έως ηλεκτρικές κουζίνες που χρησιμοποιούν την ηλιακή ενέργεια ως πηγή», λέει.
Το χαμηλότερο κόστος της ηλιακής ενέργειας ενίσχυσε τον ρόλο της στην αντιμετώπιση καταστροφών
Η Rosenberg-Jansen επισημαίνει επίσης ότι τα ηλιακά πάνελ δεν είναι τόσο ευάλωτα σε απότομες αυξομειώσεις τιμών όσο τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία μπορεί να είναι δύσκολο και ακριβό να μεταφερθούν σε μια πληγείσα περιοχή.
Μόλις πριν από λίγες δεκαετίες, η ηλιακή ενέργεια ήταν πολυτέλεια, προσθέτει, αλλά όσο η τεχνολογία εξελίχθηκε, άλλαξαν τόσο οι αντιλήψεις όσο και οι τιμές. Σήμερα είναι πιο προσιτή, χάρη στην επέκταση της μαζικής παραγωγής και την πρόοδο της τεχνολογίας.
Είναι επίσης πολύ πιο εύκολη στη χρήση, λέει ο Yuriy Boyechko, διευθύνων σύμβουλος της Hope For Ukraine, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες που παρέχει ηλιακά κιτ σε οικογένειες που ζουν στην Ουκρανία, η οποία έχει πληγεί από τον πόλεμο.
«Έχουμε γιαγιάδες και παππούδες γύρω στα 75-80 ετών... που λαμβάνουν κιτ», λέει ο Boyechko. «Είναι απλώς θέμα plug and play».
Τα ηλιακά πάνελ γίνονται πλέον ολοένα και πιο συνηθισμένα.
Στην περιφέρεια του Καράτσι, του οικονομικού κέντρου του Πακιστάν, μια κλινική φυματίωσης που λειτουργεί από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα χρησιμοποιεί ηλιακή ενέργεια. Στην κομητεία Renk του Νότιου Σουδάν, η υπηρεσία μετανάστευσης του ΟΗΕ εγκατέστησε συστήματα καθαρισμού νερού που λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια για οικογένειες που εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο στο γειτονικό Σουδάν.
Και μετά τις τεράστιες πλημμύρες στο Νεπάλ τον Αύγουστο, που σκότωσαν 1.455 ανθρώπους και άφησαν 5.285 αγνοούμενους – μεταξύ των οποίων εκατοντάδες ξένοι υπήκοοι – ηλιακά κιτ διανεμήθηκαν από τοπικές και διεθνείς οργανώσεις, μεταξύ τους η αυστραλιανή φιλανθρωπική οργάνωση SolarBuddy.
Η χρηματοδότηση και η γραφειοκρατία παραμένουν εμπόδια στην αντιμετώπιση καταστροφών
Ο Mark Gibson από την Global Platform for Action, ή GPA, που προωθεί την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, αξιόπιστη και καθαρή ενέργεια, λέει ότι η ένταξη της ηλιακής ενέργειας δεν έγινε χωρίς δυσκολίες.
Οι οργανώσεις βοήθειας διέθεταν ήδη δοκιμασμένα συστήματα, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν γεννήτριες ντίζελ στο πλαίσιο μακροχρόνιων μισθώσεων και συμφωνιών. Η μετάβαση στην ηλιακή ενέργεια σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούν νέα συστήματα και να στήσουν νέες αλυσίδες διανομής, συχνά σε επικίνδυνα περιβάλλοντα.
Οι πρόσφατες περικοπές στη χρηματοδότηση από διεθνείς δωρητές έχουν επίσης υπονομεύσει – ή και εξαφανίσει πλήρως – νέες πρακτικές που άρχιζαν να εδραιώνονται, λέει η Aimee Jenks, επικεφαλής προγραμμάτων στην GPA.
«Μεγάλο μέρος της τεχνικής εξειδίκευσης στον ανθρωπιστικό τομέα γύρω από την ενέργεια έχει περικοπεί», λέει. «Αυτό τώρα ανατρέπει μεγάλο μέρος της προόδου».
Και παρότι το κόστος της ηλιακής ενέργειας έχει μειωθεί, παραμένει απαγορευτικό για πολλούς.
Ο Boyechko, από την Hope For Ukraine, λέει ότι μέχρι το τέλος του 2026 η οργάνωσή του θα έχει διανείμει πάνω από 3.200 κιτ.
«Αλλά μας πήρε δύο χρόνια για να φτάσουμε σε αυτόν τον αριθμό, λόγω των αναγκών χρηματοδότησης», λέει. «Έχουμε λίστα αναμονής με περίπου 20.000 οικογένειες. Απλώς δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στη ζήτηση».
Καμία πηγή ενέργειας δεν είναι τέλεια, αλλά η στροφή προς τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας είναι πιθανό να μειώσει την εξάρτηση από τα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
Για τον Saber, του οποίου η οικογένεια συγκαταλέγεται σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από την εθνοτική και θρησκευτική μειονότητα των Ροχίνγκια της Μιανμάρ που ζουν τώρα στο Μπανγκλαντές, το κιτ σημαίνει ότι τα φώτα μένουν αναμμένα.
«Έχει βελτιώσει τη ζωή της οικογένειάς μου», λέει.