Τα σχολεία στη Γερμανία ξεκινούν τη νέα χρονιά με οξύ πρόβλημα στελέχωσης, καθώς λείπουν εκπαιδευτικοί σε πολλά μαθήματα και οι άδειες ασθενείας είναι συχνά παρατεταμένες, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την ήδη δύσκολη κατάσταση.
Τα σχολεία στη Γερμανία βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα δομικό πρόβλημα έλλειψης προσωπικού. Παρότι πλέον υπηρετούν περισσότεροι εκπαιδευτικοί και τα ομόσπονδα κρατίδια προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν με επιπλέον θέσεις, εναλλακτικές διαδρομές εισόδου στο επάγγελμα και οικονομικά κίνητρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο σε πολλές περιοχές το προσωπικό εξακολουθεί να μην επαρκεί, ώστε να καλύπτεται πλήρως η διδασκαλία.
Ιδιαίτερα χρόνιες είναι οι ελλείψεις εκπαιδευτικών στα λεγόμενα MINT-μαθήματα: μαθηματικά, πληροφορική, φυσική και χημεία. Διαρκής ανάγκη καταγράφεται επίσης, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, στην ειδική αγωγή καθώς και στα μαθήματα τέχνης και μουσικής.
Σύμφωνα με την πρόσφατη μοντελοποίηση της Διάσκεψης των Υπουργών Παιδείας (KMK), υπολογίζεται έλλειμμα περίπου 27.000 πλήρως καταρτισμένων εκπαιδευτικών στη Γερμανία.
Το πόσο σοβαρά μπορεί να εξελιχθεί η κατάσταση σε περιφερειακό επίπεδο φαίνεται αυτή την περίοδο στο Βρανδεμβούργο. Ο υπουργός Παιδείας Γκόρντον Χόφμαν (CDU) προειδοποίησε τον Ιούνιο ότι το κρατίδιο πιθανόν να μην μπορέσει να διασφαλίσει παντού το κανονικό ωρολόγιο πρόγραμμα στο επόμενο σχολικό έτος. Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση στις αγροτικές περιοχές και σε μαθήματα όπως η βιολογία και η χημεία.
Και στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία η κατάσταση παραμένει πιεσμένη. Αν και το κρατίδιο διαθέτει πλέον πάνω από 166.000 οργανικές θέσεις εκπαιδευτικών, πρόσφατα περισσότερες από 7.770 θέσεις ήταν ακόμη κενές.
Βερολίνο: δέκα χρόνια σε αναρρωτική άδεια
Το Βερολίνο είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι απουσίες λόγω ασθένειας επιτείνουν την ήδη πιεσμένη κατάσταση ως προς το προσωπικό. Σύμφωνα με τη Γερουσιαστική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, 380 εκπαιδευτικοί βρίσκονται σε αναρρωτική άδεια εδώ και τουλάχιστον ένα έτος. Αυτό προκύπτει από απάντηση της τοπικής κυβέρνησης σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή Αλεξάντερ Κινγκ (BSW), για την οποία πρώτο ανέφερε η εφημερίδα «Berliner Morgenpost».
Από αυτούς, 225 είναι μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι και 155 συμβασιούχοι εκπαιδευτικοί. Συνολικά, το Βερολίνο απασχολεί περίπου 35.000 εκπαιδευτικούς.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη Γερουσιαστική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, 143 μόνιμοι εκπαιδευτικοί απουσιάζουν τουλάχιστον εδώ και ένα έτος, ενώ άλλοι 50 βρίσκονται σε αναρρωτική άδεια για τουλάχιστον δύο χρόνια. Δεκαοκτώ εκπαιδευτικοί είναι μάλιστα σε αναρρωτική άδεια εδώ και τουλάχιστον δέκα χρόνια.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένα είναι τα δημοτικά σχολεία, όπου 98 εκπαιδευτικοί απουσιάζουν μακροχρόνια. Στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Sekundarschulen) λείπουν 54 εκπαιδευτικοί, στα γυμνάσια (Gymnasien) 34 και στα επαγγελματικά σχολεία 27.
Μακροχρόνιες απουσίες καταγράφονται και μεταξύ των συμβασιούχων εκπαιδευτικών: πέντε βρίσκονται σε αναρρωτική άδεια εδώ και τουλάχιστον δέκα χρόνια, ενώ 16 ήδη για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Ο βουλευτής του BSW Αλεξάντερ Κινγκ αποδίδει αυτή την εξέλιξη, μεταξύ άλλων, στην ήδη περιορισμένη στελέχωση: η ανεπαρκής κάλυψη θέσεων αυξάνει την επιβάρυνση για τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν και μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερες απουσίες λόγω ασθένειας.
Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία: ο δείκτης ασθενείας γύρω στο 10%
Στο κρατίδιο της Έσσης, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, περίπου 225 από τους περίπου 67.000 εκπαιδευτικούς είναι σε ασθένεια εδώ και τουλάχιστον ένα έτος, ενώ 16 από αυτούς ήδη για περισσότερα από πέντε χρόνια. Ως συχνές αιτίες αναφέρονται οι ψυχικές πιέσεις και τα σωματικά προβλήματα.
Στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, το 2025 οι εκπαιδευτικοί ήταν, κατά μέσο όρο, σε αναρρωτική άδεια στο 8,43% των εργάσιμων ημερών – ποσοστό υψηλότερο από αυτό της υπόλοιπης κρατικής διοίκησης. Ιδιαίτερα υψηλό ήταν το ποσοστό στα Hauptschulen, όπου ο δείκτης ασθενείας έφτασε το 9,83%.
Στο Σαξονία-Άνχαλτ, στο σχολικό έτος 2024/25, περίπου το 8,6% των διδακτικών ωρών δεν πραγματοποιήθηκε λόγω έλλειψης αναπληρωτών.
Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί πόσοι εκπαιδευτικοί σε ολόκληρη τη Γερμανία απουσιάζουν λόγω ασθένειας για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους. Ο λόγος είναι ότι τα ομόσπονδα κρατίδια καταγράφουν και δημοσιοποιούν διαφορετικά στοιχεία. Η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, για παράδειγμα, διακρίνει τις απουσίες ανάλογα με τη διάρκεια της ασθένειας, ενώ άλλα κρατίδια χρησιμοποιούν διαφορετικές κατηγορίες. Επιπλέον, ο όρος «μακροχρόνια ασθένεια» ορίζεται με διαφορετικό τρόπο και σε ορισμένα κρατίδια μπορεί να αφορά ήδη αναρρωτικές άδειες που υπερβαίνουν τις 30 ημέρες.
Έρευνες επιμέρους κρατιδίων ωστόσο δείχνουν ότι πρόκειται για τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες περιπτώσεις.
Το μέλλον: μειώνεται ο αριθμός των εκπαιδευτικών, αυξάνονται οι μαθητές
Πολλοί από τους εκπαιδευτικούς είναι άνω των 50 ετών. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας, στο σχολικό έτος 2024/25 ακριβώς το 35,4% των εκπαιδευτικών στα γενικά σχολεία ήταν τουλάχιστον 50 ετών. Το 25,4% ήταν μεταξύ 50 και 59 ετών και επιπλέον 10% ήταν 60 ετών ή μεγαλύτεροι.
Έτσι, το γερμανικό εκπαιδευτικό σύστημα αναμένεται τα επόμενα χρόνια να βρεθεί αντιμέτωπο και με ένα μεγάλο κύμα συνταξιοδοτήσεων. Την ίδια στιγμή, απαιτούνται αρκετά χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί η εκπαίδευση και να ενταχθούν στο σύστημα νέοι εκπαιδευτικοί.
Η ζήτηση για εκπαιδευτικούς πάντως αναμένεται αρχικά να συνεχίσει να αυξάνεται. Σύμφωνα με τη Διάσκεψη των Υπουργών Παιδείας, το 2024 υπήρχαν στη Γερμανία σχεδόν 11,2 εκατομμύρια μαθητές. Μέχρι το 2032 ο αριθμός τους προβλέπεται να φτάσει σχεδόν τα 11,8 εκατομμύρια, αύξηση περίπου 5,3%. Στη συνέχεια εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει ελαφρά λόγω των ασθενέστερων γενεών ως προς τις γεννήσεις. Για το 2040, ωστόσο, αναμένονται ακόμη περίπου 11,3 εκατομμύρια μαθητές.