Το πρόγραμμα «Λέξεις που αγκαλιάζουν» είναι μια πρωτοβουλία της συγγραφέως Μαρίας Σαράιβα ντε Μενέζες, αποτέλεσμα συνεργασίας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αλκάνταρα στη Λισαβόνα με τον σύλλογο Bengala Mágica.
Όταν ο Πέδρο, ο γιος της Ντιδία Λοουρένσο, έχασε την όρασή του στους έξι μήνες, η μητέρα αποφάσισε, μαζί με άλλους γονείς, να ιδρύσει τον σύλλογο Bengala Mágica (πηγή στα Πορτογαλικά), που στηρίζει παιδιά και εφήβους στην ίδια κατάσταση. Επειδή το να διαβάζουν και να ακούν ιστορίες είναι ουσιαστικό για κάθε παιδί, ο σύλλογος έχει τώρα μια συνεργασία με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Αλκαντάρα, στη Λισαβόνα, με μια σειρά βίντεο όπου άνθρωποι κάθε είδους διαβάζουν διηγήματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Από τότε που ήμουν μωρό ζητούσα ιστορίες. Μόλις άρχισα να μιλάω, ζητούσα πάντα μια ιστορία από τη μητέρα μου και εκείνη έπρεπε να μου τη διαβάζει», λέει ο Πέδρο, 10 ετών, που φοιτά στην Ε΄ τάξη του δημοτικού σχολείου.
Η προσφορά βιβλίων σε μπράιγ, στην Πορτογαλία, είναι πολύ περιορισμένη. Όσο για βιβλία που δημιουργούνται εξαρχής για τυφλά παιδιά, η Ντιδία Λοουρένσο λέει ότι είναι ελάχιστα και πως «τα ξέρει όλα απ’ έξω». Τη μεγάλη πλειονότητα των εκδόσεων σε μπράιγ βιβλίων που είχαν κυκλοφορήσει προηγουμένως σε έντυπη μορφή παράγει το Centro Prof. Albuquerque e Castro (πηγή στα Πορτογαλικά), που ανήκει στη Santa Casa da Misericórdia do Porto και τα διανέμει στην υπόλοιπη χώρα. Εκτός από το μπράιγ, το ηχητικό βιβλίο έχει γίνει τα τελευταία χρόνια ένας διαδεδομένος τρόπος πρόσβασης τυφλών και αμβλυώπων στη λογοτεχνία. Ωστόσο, η προσφορά παραμένει φτωχή.
Η Ντιδία Λοουρένσο θυμίζει ότι σήμερα είναι δυνατό να «βλέπει» κανείς τις εικονογραφήσεις των βιβλίων μέσω της αφής και άλλων αισθήσεων, χάρη στην απτική εικονογράφηση, η οποία είναι συνηθισμένη σε παιδικά και εφηβικά βιβλία για τυφλούς και αμβλύωπες σε χώρες όπως η Γαλλία, αλλά παραμένει δυσεύρετη στην Πορτογαλία.
«Η πρώτη μου απογοήτευση ήταν ότι πήγαινα σε μεγάλα βιβλιοπωλεία και ήθελα να αγοράσω βιβλία προσβάσιμα και δεν τα έβρισκα. Όλα τα μικρά παιδιά έχουν πρόσβαση στον λόγο από τη στιγμή που γεννιούνται. Κατάλαβα ότι και ο γιος μου έπρεπε να έχει δικαίωμα στον λόγο, στη δική του γραφή», αφηγείται.
Η ιδέα προήλθε από τη συγγραφέα Μαρία Σαράιβα ντε Μενέζες, η οποία έγινε έτσι νονά και μέντορας του προγράμματος Λέξεις που αγκαλιάζουν. Όλα ξεκίνησαν με την ανάγνωση του πιο πρόσφατου βιβλίου της Λίδια Ζορζ, Misericórdia. Η ιστορία της μητέρας της αφηγήτριας, που ζει σε έναν οίκο ευγηρίας και ανυπομονεί για την επιστροφή του εθελοντή που διαβάζει στους ηλικιωμένους, της δημιούργησε την επιθυμία να κάνει το ίδιο.
Πέρα από τις αναγνώσεις με φυσική παρουσία στο Fundação Lar de Cegos (πηγή στα Πορτογαλικά), η συγγραφέας του História num Copo d'Água ξεκίνησε και αυτό το πρότζεκτ με βίντεο αφηγήσεων. Ο Πέδρο είναι φανατικός και έχει το αγαπημένο του: πρόκειται για την ιστορία Macaco de Rabo Cortado του Αντόνιο Τοράντου, την οποία διαβάζει η συντονίστρια της βιβλιοθήκης, Άνα Γκομέζ ντος Σάντος:
Η συλλογή ιστοριών δεν σταματά να μεγαλώνει. Ήδη 61 άνθρωποι προσφέρθηκαν να ηχογραφήσουν αυτά τα βίντεο, από τα οποία έχουν γίνει 115, εκ των οποίων 15 έχουν ήδη δημοσιευθεί στα κανάλια των Βιβλιοθηκών της Λισαβόνας (πηγή στα Πορτογαλικά) και της Bengala Mágica (πηγή στα Πορτογαλικά) στο YouTube.
«Το πρόγραμμα πηγαίνει καλά, γιατί κάθε μέρα ηχογραφούνται ιστορίες, το υλικό αυξάνεται, είναι μια συμπεριληπτική δραστηριότητα. Απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο, σε κάθε παιδί, στη λουσοφωνία και σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου μπορούν να ακούσουν αυτές τις ιστορίες», λέει η Σαράιβα ντε Μενέζες.
Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία ενός αντίστοιχου προγράμματος για κωφάλαλα παιδιά: «Το πρότζεκτ γίνεται ολοένα και πιο συμπεριληπτικό. Βρισκόμαστε σε συνεργασία με την Πορτογαλική Ένωση Κωφών (πηγή στα Πορτογαλικά), για να δημιουργήσουμε μια δεξαμενή στελεχών στην Πορτογαλική Νοηματική Γλώσσα», λέει η Άνα Γκομέζ ντος Σάντος. Η συντονίστρια της βιβλιοθήκης υπογραμμίζει επίσης τη μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου στο πρόγραμμα, που, όπως θυμίζει, δεν απευθύνεται μόνο σε τυφλούς και αμβλύωπες, αλλά σε κάθε παιδί ή, γιατί όχι, σε ανθρώπους κάθε ηλικίας που τους αρέσει να ακούνε μια ιστορία.
Η Μαρία Σαράιβα ντε Μενέζες μιλά για «μια ενέργεια που έχει παρασύρει τους φίλους μας, ανθρώπους στους οποίους δεν είχε ποτέ περάσει από το μυαλό να κάνουν κάτι τέτοιο και που φτάνουν να μας ευχαριστούν που τους δώσαμε αυτή την ευκαιρία, ενώ εμείς είμαστε που πρέπει να τους ευχαριστούμε που πρόσφεραν τον χρόνο και τη διαθεσιμότητά τους, τη φωνή και την αγάπη τους, γιατί το να διαβάζεις ιστορίες είναι ακριβώς αυτό».
Οποιοσδήποτε μπορεί να εγγραφεί για να διαβάσει μια ιστορία της επιλογής του με φυσική παρουσία, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Αλκαντάρα Ζοζέ Ντίας Κοέλιο, ή από απόσταση, μέσω αυτού του συνδέσμου (πηγή στα Πορτογαλικά).