Αντιμετωπίζοντας τη μείωση της άγριας ζωής, η τεχνολογία eDNA μετατρέπει απλά δείγματα νερού και εδάφους σε παγκόσμιο χάρτη βιοποικιλότητας.
Περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου ΑΕΠ εξαρτάται από τη φύση, όμως η άγρια ζωή εξαφανίζεται με ανησυχητικό ρυθμό. Τα είδη γλυκού νερού είναι αυτά που πλήττονται περισσότερο, με τους πληθυσμούς τους να έχουν μειωθεί κατά 85% από το 1970.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι συνέπειες ξεπερνούν κατά πολύ το πεδίο της οικολογίας: η υποβάθμιση του εδάφους απειλεί τις αγροτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και η απώλεια της φυσικής προστασίας από τις πλημμύρες θέτει σε κίνδυνο ολοένα και περισσότερες κοινότητες.
Το πρόβλημα επιτείνεται από τη δυσκολία στο να μετρηθεί τι ακριβώς χάνεται. Οι παραδοσιακές απογραφές βιοποικιλότητας βασίζονται σε εξειδικευμένους οικολόγους που περνούν εβδομάδες ή και μήνες στο πεδίο, αναγνωρίζοντας είδη από την εμφάνιση ή τον ήχο τους. Τα αποτελέσματα έρχονται αργά, κοστίζουν ακριβά και συχνά δεν είναι συνεπή μεταξύ τους.
«Αν πηγαίναμε μαζί στο ίδιο ποτάμι, δεν θα καταλήγαμε στον ίδιο κατάλογο ειδών», λέει στην Euronews Earth η Dimple Patel, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας παρακολούθησης βιοποικιλότητας NatureMetrics. «Αυτό καθιστά πολύ δύσκολη τη σύγκλιση συνόλων δεδομένων, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν πραγματικά να τα αντιπαραβάλουν και να τα τυποποιήσουν σε παγκόσμιο επίπεδο».
Όλα τα είδη σε ένα μπουκάλι νερό
Η NatureMetrics έχει βασίσει την προσέγγισή της στο περιβαλλοντικό DNA ή eDNA – το γενετικό υλικό που αποβάλλουν οι ζωντανοί οργανισμοί στο περιβάλλον τους μέσω κυττάρων του δέρματος, σάλιου και άλλων βιολογικών ιχνών. Αυτό το DNA παραμένει στο περιβάλλον για μέρες ή και εβδομάδες και ένα απλό δείγμα νερού ή εδάφους αρκεί για να το «συλλέξει».
«Κάθε ζωντανός οργανισμός αποβάλλει DNA στο περιβάλλον του», λέει στην Euronews Earth η Patel. «Από αυτό το λίτρο νερού του ποταμού θα μπορούμε στη συνέχεια να αντιστοιχίσουμε καθεμία από αυτές τις ψηφίδες DNA στα ψάρια, τα αμφίβια, τα θηλαστικά, τα έντομα από τα οποία προήλθαν».
Η διαδικασία συλλογής έχει απλουστευθεί σκόπιμα. Η NatureMetrics στέλνει κιτ δειγματοληψίας οπουδήποτε στον κόσμο, χωρίς να απαιτούνται ειδικές γνώσεις. «Θέλαμε να είμαστε σίγουροι ότι η διαδικασία συλλογής δειγμάτων είναι τόσο απλή ώστε να μπορεί να την κάνει ένα πεντάχρονο παιδί, γι’ αυτό τη δοκιμάσαμε σε ένα πεντάχρονο», λέει η Patel. «Τα πήγε εξαιρετικά».
Μόλις το φίλτρο επιστρέψει στο εργαστήριο, η τεχνολογία ανάλυσης αλληλουχίας DNA – παρόμοια σε αρχή με αυτή που χρησιμοποιείται στην εγκληματολογική επιστήμη – αναγνωρίζει κάθε είδος που υπάρχει στο δείγμα. Η μέθοδος είναι μη παρεμβατική: δεν απαιτείται παγίδευση, ούτε δίχτυα, ούτε όχληση του οικοσυστήματος. «Χρειάζεται ένα κλάσμα του χρόνου και του κόστους, αλλά προσφέρει ένα εξαιρετικά ακριβές και πλούσιο σύνολο δεδομένων», λέει στην Euronews Earth η Patel.
Δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι επιχειρήσεις
Η εταιρεία επεξεργάζεται τα δείγματα μέσω αυτού που περιγράφει ως το μεγαλύτερο εμπορικό δίκτυο εργαστηρίων eDNA στον κόσμο, το οποίο δραστηριοποιείται σε 116 χώρες και εξυπηρετεί περισσότερους από 600 οργανισμούς. Φέτος, η NatureMetrics πέτυχε ένα ορόσημο: έχει καταγράψει, με τη μέθοδο του περιβαλλοντικού DNA, το 10% της επιφάνειας του πλανήτη.
Τα αποτελέσματα τροφοδοτούν μια πλατφόρμα που χαρτογραφεί τις ανιχνεύσεις ειδών, παρακολουθεί την υγεία των οικοσυστημάτων με την πάροδο του χρόνου και συγκρίνει διαφορετικές περιοχές – δείχνοντας, για παράδειγμα, αν οι εργασίες αποκατάστασης σε ένα υποβαθμισμένο δάσος αποφέρουν μετρήσιμη βελτίωση.
«Οι άνθρωποι μπορούν πλέον να κατανοήσουν τα κρυμμένα μυστικά αυτού του οικοσυστήματος και να είναι πολύ στοχευμένοι στον τρόπο με τον οποίο το φροντίζουν και το υποστηρίζουν», λέει η Patel.
Το πελατολόγιο της εταιρείας εκτείνεται από περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η WWF, μέχρι κλάδους με βαρύ αποτύπωμα όπως η εξόρυξη και η ενέργεια και, ολοένα και περισσότερο, τις αγροτικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Η Patel αναφέρει συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες καταναλωτικών αγαθών που εργάζονται για την προστασία των βακτηρίων και των μυκήτων του εδάφους που στηρίζουν την παραγωγή τροφίμων: «Πώς μπορούμε, σε βιολογικό επίπεδο, να βοηθήσουμε ώστε να φροντίσουμε το έδαφος που θα συνεχίσει να μας τρέφει τα επόμενα 50 χρόνια;» αναρωτιέται.
Στόχος, όπως λέει η Patel στην Euronews Earth, είναι τα δεδομένα για τη βιοποικιλότητα να είναι «έτοιμα για λήψη αποφάσεων» – αξιοποιήσιμα από εταιρείες και οργανισμούς για να κατευθύνουν κεφάλαια, να διαχειρίζονται τις δραστηριότητές τους και να αποτυπώνουν τον αντίκτυπό τους στη φύση. «Είναι τα επίπεδα δεδομένων που σου επιτρέπουν, ακόμη κι αν βρίσκεσαι χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από μια περιοχή, να γνωρίζεις με εξαιρετική λεπτομέρεια τι συμβαίνει εκεί και τι μπορείς να κάνεις για να τη βοηθήσεις».
«Θέλουμε η φύση να εμφανίζεται στους ισολογισμούς»
Το έργο της NatureMetrics αναγνωρίστηκε με την επιλογή της στους τελικούς του Earthshot Prize, της περιβαλλοντικής διάκρισης που ίδρυσε ο πρίγκιπας της Ουαλίας. Για την Patel, αυτή η αναγνώριση αφορά κυρίως την αξιοπιστία της σε κλάδους που αργούν να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες.
«Όταν έχεις δίπλα σου έναν θεσμό όπως το Earthshot Prize, για τον οποίο γνωρίζεις ότι έχει κάνει εξονυχιστικό έλεγχο, και μπορείς να πεις ότι σε υποστηρίζει και εμπιστεύεται την τεχνολογία σου, αυτό πραγματικά ανοίγει πολλές πόρτες», λέει στην Euronews Earth.
Η υποψηφιότητα για το βραβείο άλλαξε και το περιεχόμενο των συζητήσεων με πιθανούς εταίρους, από τον σκεπτικισμό στη φιλοδοξία: «Τι μπορούμε να πετύχουμε μαζί; Τι μας δείχνουν τα δεδομένα; Πώς μπορούν τα δεδομένα να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούμε;»
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, η φιλοδοξία της Patel είναι να φέρει τη βιοποικιλότητα στο επίκεντρο του χρηματοοικονομικού συστήματος.
«Θέλουμε η φύση να εμφανίζεται στους ισολογισμούς», λέει στην Euronews Earth. «Θέλουμε οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις να αποτιμούν πραγματικά τον αντίκτυπο που έχουν στη φύση και να τον συνυπολογίζουν στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και λαμβάνουν τις αποφάσεις τους.»
Τα δεδομένα, υποστηρίζει, υπάρχουν ήδη για να γίνει αυτό εφικτό. Το επόμενο ζητούμενο είναι να πειστούν οι άνθρωποι που διοικούν τις επιχειρήσεις να δράσουν με βάση αυτά. «Στόχος μας είναι να δώσουμε στη φύση μια θέση στην αίθουσα του διοικητικού συμβουλίου».