Το φαινόμενο Ελ Νίνιο: πότε θα κορυφωθεί και πότε θα τελειώσει, σύμφωνα με προβλέψεις

Το 2026 αναμένεται να μείνει στην ιστορία για αυτό που μπορεί να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο φαινόμενο Ελ Νίνιο όσο ζουν άνθρωποι, την ώρα που ο κόσμος σπεύδει να προετοιμαστεί για ένα κύμα ακραίων καιρικών συνθηκών.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το φυσικό μετεωρολογικό φαινόμενο (στα ισπανικά «το αγόρι») εμφανίζεται άτακτα – περίπου κάθε δύο έως επτά χρόνια – όταν οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό γίνονται ασυνήθιστα υψηλές. Οι ειδικοί άρχισαν να προειδοποιούν στις αρχές της χρονιάς ότι θα μπορούσε να σχηματιστεί ένα ισχυρό Ελ Νίνιο, καθώς μεγάλες ποσότητες θερμότητας είχαν ήδη συσσωρευτεί κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού και αναμενόταν εξασθένηση των εμπορικών ανέμων στα χαμηλά στρώματα.

Την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) επιβεβαίωσε ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο είχαν επισήμως ξεκινήσει. Προς το τέλος του καλοκαιριού, οι ειδικοί προειδοποίησαν ότι το «χωρίς προηγούμενο» Ελ Νίνιο θα μπορούσε να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο επεισόδιο από τον 19ο αιώνα, αποκτώντας τα παρατσούκλια «Godzilla» ή “Super El Niño”.

Γίνεται το Ελ Νίνιο πιο ισχυρό – και ποιες είναι οι επιπτώσεις;

Σύμφωνα με τον WMO (πηγή στα Αγγλικά), οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στο κεντρικό και ανατολικό τροπικό τμήμα του Ειρηνικού προβλέπεται να αυξηθούν σε επίπεδα ρεκόρ κατά τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο.

Οι ανωμαλίες της θερμοκρασίας επιφάνειας της θάλασσας στη ζώνη του κεντρο-ανατολικού Ισημερινού Ειρηνικού, την περιοχή όπου βρίσκεται η «καρδιά» του Ελ Νίνιο, μετρώνται με τον ευρέως χρησιμοποιούμενο δείκτη Niño 3.4. Αυτός αυξήθηκε σημαντικά, από μέσο όρο +1,6°C πάνω από το φυσιολογικό τον Ιούνιο του 2026 σε +2,5°C τον Αύγουστο.

Για την περίοδο Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος, η εποχική μέση ανωμαλία της θερμοκρασίας επιφάνειας της θάλασσας Niño 3.4 προβλέπεται να φτάσει περίπου τους +3,7°C. Αν συμβεί αυτό, θα πρόκειται για την υψηλότερη τιμή από τότε που άρχισαν οι μετρήσεις και για φαινόμενο ισχυρότερο από το προηγούμενο ρεκόρ των +2,6°C την περίοδο Νοέμβριος 2015-Ιανουάριος 2016.

Προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συμβάλει σε θερμοκρασίες ρεκόρ, τροφοδοτώντας παρατεταμένες ξηρασίες, ξαφνικές πλημμύρες και φονικές δασικές πυρκαγιές σε όλο τον κόσμο.

Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο στο κλίμα γίνονται κυρίως αισθητές στις τροπικές περιοχές, αλλά η Ευρώπη μπορεί να βιώσει ηπιότερους και πιο υγρούς χειμώνες. Η κορύφωση ενός Ελ Νίνιο μπορεί επίσης να αποδυναμώσει τον πολικό στροβιλισμό, αυξάνοντας την πιθανότητα απότομης ψυχρής εισβολής.

Η Νότια Αμερική, οι νότιες πολιτείες των ΗΠΑ, η Ανατολική Αφρική και η Κεντρική Ασία έχουν στο παρελθόν αντιμετωπίσει αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών κατά τη διάρκεια επεισοδίων Ελ Νίνιο, ενώ η ξηρασία και ο κίνδυνος πυρκαγιών αυξάνονται σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, στα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής και σε ορισμένες ασιατικές χώρες όπως η Ινδονησία.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε άλλες ηπείρους θα έχουν ωστόσο αλυσιδωτές συνέπειες και για την Ευρώπη. Το IHE Delft Institute for Water Education στην Ολλανδία εργάζεται σε περιοχές που επηρεάζονται άμεσα από το Ελ Νίνιο και προειδοποιεί ότι πολλές βασικές τροφές που εισάγει η Ευρώπη μπορεί να βρεθούν σε κίνδυνο.

Για παράδειγμα, στη Νικαράγουα, καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και τα φασόλια ενδέχεται να καταστραφούν σε ήδη εύθραυστες περιοχές, οδηγώντας σε επισιτιστική ανασφάλεια και απώλεια εισοδήματος στη χώρα. Η έλλειψη βροχής και οι χαμηλές στάθμες των ποταμών σημαίνουν επίσης ότι οι αρδευόμενες καλλιέργειες στην Κολομβία, τη βορειοανατολική Βραζιλία και την Ινδία θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρούς περιορισμούς ή θα χρειαστεί να στηριχθούν περισσότερο στα υπόγεια νερά, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων – και σε ελλείψεις στις εξαγωγές.

Χρονοδιάγραμμα του Ελ Νίνιο: Πότε θα κορυφωθεί και πότε θα τελειώσει;

Η τελευταία ανακοίνωση του WMO αναφέρει ότι το Ελ Νίνιο προβλέπεται να κορυφωθεί τον Δεκέμβριο και να συνεχιστεί και μέσα στο επόμενο έτος.

«Το φαινόμενο Ελ Νίνιο έχει εδραιωθεί πλήρως και ενισχύεται με γοργούς ρυθμούς», προειδοποιεί η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο. «Οι προβλέψεις του WMO δείχνουν σχεδόν 100 τοις εκατό πιθανότητα ότι θα συνεχιστεί έως τον Φεβρουάριο του 2027, ενδεχομένως να αποδειχθεί ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια τουλάχιστον από το 1950.»

Το σχεδόν βέβαιο αυτό ποσοστό δεν προέρχεται από ένα μόνο κλιματικό μοντέλο. Ο WMO έχει συντονίσει δεδομένα από πλωτούς σηματοδότες στον ωκεανό, δορυφόρους και ραδιοβολίδες, από 13 εθνικά και διεθνή κέντρα, για να καταλήξει στην πρόβλεψη.

Το Ελ Νίνιο δεν αναμένεται να τελειώσει πριν από την άνοιξη του 2027, αλλά οι επιπτώσεις του πιθανότατα θα διαρκέσουν περισσότερο. Γι’ αυτό οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το επόμενο έτος μπορεί να εξελιχθεί στο θερμότερο που έχει καταγραφεί.

Το Ελ Νίνιο σε σύγκρουση με την κλιματική αλλαγή

Οι περισσότερες φάσεις Ελ Νίνιο αυξάνουν τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία περίπου κατά 0,2°C. Παρότι αυτό αρκεί για να πυροδοτήσει ακραίες καιρικές συνθήκες στον Παγκόσμιο Νότο, αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος της πρόσθετης θέρμανσης που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.

Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη από το κάψιμο ορυκτών καυσίμων έχει ωθήσει τις μέσες θερμοκρασίες της επιφάνειας της Γης 1,3°C έως 1,4°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Αυτή η θέρμανση άνοιξε τον δρόμο για το καυτό ευρωπαϊκό καλοκαίρι, την παρατεταμένη ξηρασία και τις φονικές πυρκαγιές.

Σήμερα, οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο ενισχύονται από έναν κόσμο που ήδη θερμαίνεται – έναν κόσμο που έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή στα ακραία καιρικά φαινόμενα που βιώνουμε. Το 2025, για παράδειγμα, ήταν η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί – πιο ζεστή από τη χρονιά Ελ Νίνιο του 2016 – παρά το φυσικό ψυχρό αντίβαρο του «αντίθετου» φαινομένου, της Λα Νίνια.

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή «τουρμπίζει» και τα επεισόδια Ελ Νίνιο, καθιστώντας τα κατά 36 τοις εκατό πιο ισχυρά σε σχέση με την προ-βιομηχανική εποχή.

«Το Ελ Νίνιο δεν προσθέτει νέα θερμότητα στον πλανήτη. Απελευθερώνει θερμότητα που ο ωκεανός έχει ήδη αποθηκεύσει κάτω από την επιφάνεια – γι’ αυτό ένα ισχυρό επεισόδιο συχνά μετατρέπεται σε μία από τις θερμότερες χρονιές που έχουν μετρηθεί (όπως το 2024)», δήλωσε η Σάουλο στο Global Heat Forum στην Μπανγκόκ τον Οκτώβριο.

«Ο ωκεανός από τον οποίο αντλεί αυτή τη θερμότητα είναι ο θερμότερος που έχουμε μετρήσει ποτέ. Υπάρχει απλώς πολύ περισσότερη διαθέσιμη θερμότητα για να απελευθερωθεί.»