Αποκλειστικό του Euronews Green: νέα έκθεση αποκαλύπτει την «κρυφή» κλιματική στρατηγική της βιομηχανικής γεωργίας
Κολοσσοί του κρέατος και των γαλακτοκομικών κατηγορούνται ότι βάζουν φρένο στην πρόοδο για το κλίμα, καλλιεργώντας στενές σχέσεις με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής προκειμένου να δικαιολογήσουν την εκρηκτική ανάπτυξη της ζωικής παραγωγής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παγκοσμίως, τα τρόφιμα και η γεωργία ευθύνονται για το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ποσοστό που υπολείπεται μόνο της καύσης ορυκτών καυσίμων. Στην ΕΕ, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης αντιστοιχούν στο 81 έως 86% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή τροφίμων, παρότι παρέχουν μόλις περίπου το 21% των θερμίδων και το 64% της πρωτεΐνης.
Οι επιστήμονες έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι διατροφικές μας συνήθειες πρέπει να αλλάξουν, ώστε να μειωθούν οι εκπομπές και να βελτιωθεί η υγεία μας. Η έκθεση του 2025 της Επιτροπής EAT-Lancet – που συντάχθηκε από 70 κορυφαίους ειδικούς από 35 χώρες – διαπίστωσε ότι θα μπορούσαν να αποφεύγονται περίπου 15 εκατ. θάνατοι τον χρόνο αν ο κόσμος στρεφόταν κυρίως σε διατροφή φυτικής προέλευσης. Μια τέτοια στροφή θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε μείωση κατά 15% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη γεωργία.
Ωστόσο, το αποτύπωμα άνθρακα της κτηνοτροφίας συνεχίζει να αυξάνεται, τροφοδοτούμενο τόσο από τις σύγχρονες πρακτικές εντατικής εκτροφής όσο και από την αύξηση του ζωικού κεφαλαίου. Σύμφωνα με τη Greenpeace, το 60% όλων των θηλαστικών στη Γη σε βάρος είναι πλέον παραγωγικά ζώα – συμπεριλαμβανομένων των βοοειδών που εκπέμπουν μεθάνιο. Μόλις το 4% είναι άγρια, ενώ το υπόλοιπο (36%) είμαστε οι άνθρωποι.
Παρά τα παραπάνω, μόνο το 4% των εθνικών κλιματικών σχεδίων περιλαμβάνει ποσοτικοποιημένες, χρονικά δεσμευτικές μειώσεις των εκπομπών μεθανίου από τη γεωργία – και ακόμη λιγότερα θέτουν στόχους για πιο βιώσιμες διατροφές.
Μια νέα έκθεση της ευρωπαϊκής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Changing Markets Foundation, η οποία υπάρχει για να αποκαλύπτει «ανεύθυνες» επιχειρηματικές πρακτικές, υποστηρίζει ότι το κρέας και τα γαλακτοκομικά μένουν εκτός κλιματικής ατζέντας εξαιτίας «κρυφών» συνεργασιών και διαστρεβλωμένων αφηγήσεων.
Πώς οι λομπίστες του κρέατος «υπονομεύουν» την κλιματική δράση
Η έκθεση, με τίτλο Dangerous Distractions, υποστηρίζει ότι υπάρχουν ολοένα περισσότερες ενδείξεις πως τμήματα του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) εμφανίζουν «μεροληψία υπέρ του κτηνοτροφικού κλάδου».
Πέρυσι, ο Thanawat Tiensin, διευθυντής του Τμήματος Ζωικής Παραγωγής και Υγείας του FAO, εκφώνησε ομιλία στο Παγκόσμιο Συνέδριο Κρέατος. Το διετές αυτό συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στη γεωργική πρωτεύουσα της Βραζιλίας, το Μάτο Γκρόσο, οργανώνεται από τη Διεθνή Γραμματεία Κρέατος - έναν οργανισμό που εκπροσωπεί τη βιομηχανία κρέατος σε διεθνείς φορείς όπως ο FAO και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.
Μεταξύ των ομιλητών ήταν εξέχοντες υποστηρικτές της κατανάλωσης κρέατος, όπως ο Eric Mittenhal από το Meat Institute και ο Frédéric Leroy από το Vrije Universiteit Brussel, ο οποίος έχει κατηγορηθεί ότι προωθεί «παραπλανητικές αφηγήσεις και θεωρίες συνωμοσίας» γύρω από τον αντίκτυπο της κτηνοτροφίας στον πλανήτη.
Σύμφωνα με την έκθεση, μεγάλο μέρος της ομιλίας του Tiensin επικεντρώθηκε στο πώς ο FAO αποτελεί σύμμαχο της βιομηχανίας κρέατος, υποστηρίζοντας ότι ο κόσμος «χρειάζεται περισσότερη ζωική πρωτεΐνη», παρά την πρόκληση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
«Όταν το στομάχι μου είναι άδειο, δεν έχω χρόνο να μιλήσω για τη βιωσιμότητα», είπε. Αν και ο Tiensin υποστήριξε ότι έχει ξεκινήσει μια νέα εποχή, στην οποία η κτηνοτροφική βιομηχανία θα τα πάει καλύτερα στο θέμα της βιωσιμότητας, η έκθεση αναφέρει ότι δεν έδωσε καμία λεπτομέρεια ή «συγκεκριμένα παραδείγματα» για το πώς θα γίνει αυτό.
Επιθέσεις στην EAT-Lancet
Η έκθεση αποκαλύπτει επίσης ότι η μελέτη EAT-Lancet έχει βρεθεί στο στόχαστρο της βιομηχανίας κρέατος και επιστημόνων που συνδέονται με αυτήν.
Στο Παγκόσμιο Συνέδριο Κρέατος, η σύμβουλος υπέρ της κατανάλωσης κρέατος Carrie Ruxton ισχυρίστηκε ότι οι συγγραφείς της μελέτης δεν είναι ειδικοί – υπονοώντας ότι οι ίδιοι οι αγρότες είναι καταλληλότεροι να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα βιωσιμότητας στο διατροφικό μας σύστημα.
«Κατά τη γνώμη μου, δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για την ίδια την [EAT-Lancet] έκθεση που δημοσιεύτηκε φέτος», είπε στους συμμετέχοντες. «Δεν είχε μεγάλη απήχηση στα μέσα ενημέρωσης.
«Αυτό που πρέπει να σας απασχολεί είναι τι θα ακολουθήσει, γιατί θα βγουν έξω και θα αρχίσουν να μιλούν με πολιτικούς, ακτιβιστές, υπεύθυνους πολιτικής, φιλανθρωπικές οργανώσεις και φορείς δημόσιων προμηθειών. Θα απευθύνονται σε όλα αυτά τα κομμάτια της κοινωνίας που στη συνέχεια θα επηρεάσουν τον κλάδο σας.»
Η Ruxton επανέλαβε τη συνωμοσιολογική θέση ότι τα μέλη της επιτροπής EAT-Lancet έχουν «σύγκρουση συμφερόντων» επειδή πολλοί επιλέγουν να ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή.
«Ο Leroy χρησιμοποίησε επίσης την ομιλία του για να προσπαθήσει να απαξιώσει την επιστημονική επιτροπή», αναφέρει η έκθεση.
«Υποστήριξε ότι πίσω από την επιτροπή βρίσκονται μεγάλα αγροδιατροφικά συμφέροντα που θέλουν να εκμεταλλευτούν την προώθηση των διατροφών πλούσιων σε φυτικές τροφές».
Ο Leroy, ο οποίος συχνά προβάλλει τις διατροφές τύπου κυνηγών-συλλεκτών ως χρυσό πρότυπο, ασκεί εδώ και χρόνια κριτική στην έκθεση EAT-Lancet, ισχυριζόμενος ψευδώς ότι οι άνθρωποι χρειάζονται το 20-30% των θερμίδων τους από τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Η «πλανητική» υγιεινή διατροφή προτείνει το ποσοστό αυτό να μειωθεί στο 12%.
«Παρακολούθηση αφηγήματος» στην COP30
Το Παγκόσμιο Συνέδριο Κρέατος πραγματοποιήθηκε μόλις μία εβδομάδα πριν από τη σύνοδο για το κλίμα COP30, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 300 λομπίστες της βιομηχανικής γεωργίας.
Η Changing Markets αναφέρει ότι στις επίσημες ζώνες του ΟΗΕ στην COP30 προβλήθηκε αρκετές φορές ένα ντοκιμαντέρ χρηματοδοτούμενο από τη βιομηχανία, με τίτλο World Without Cows. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η ταινία υποβαθμίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εκτροφής βοοειδών στο κλίμα και προωθεί την ιδέα ότι η κτηνοτροφία μπορεί να αποτελεί «μέρος της λύσης» για την κλιματική αλλαγή.
Το World Without Cows παρήχθη από την εταιρεία ζωοτροφών Alltech, η οποία έχει ετήσιο τζίρο περίπου 2,6 δισ. δολάρια (περίπου 2,25 δισ. ευρώ).
Το βόειο κρέας και το αρνί έχουν κατ’ επανάληψη επισημανθεί ως οι μεγαλύτεροι υπαίτιοι περιβαλλοντικής ζημιάς στον τομέα των τροφίμων. Σύμφωνα με τον υπολογιστή αποτυπώματος άνθρακα CO2 Everything, μία μερίδα 100 γραμμαρίων βοδινού αντιστοιχεί σε 78,7 χλμ. οδήγησης, με εκπομπές 15,5 κιλών CO2 ισοδυνάμου.
«Για την προώθηση της ταινίας, η Alltech ίδρυσε θυγατρική με την ονομασία Planet of Plenty LLC «αφιερωμένη σε αφηγηματικές προσεγγίσεις με βάση την επιστήμη, την υπεράσπιση και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν τον ζωτικό ρόλο της γεωργίας στη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος»», αναφέρει η έκθεση.
Παρότι εκπρόσωποι της βιομηχανίας στην COP30 συζήτησαν λύσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μείωση των εκπομπών από το κρέας και τα γαλακτοκομικά, όπως η βελτίωση της αποδοτικότητας των ζωοτροφών και η μετατροπή της κοπριάς σε βιοαέριο, η έκθεση σημειώνει ότι οι συζητήσεις για αλλαγή διατροφικών συνηθειών ήταν «σπάνιες και αποσπασματικές».
Στην πορεία προς την COP30, η Changing Markets εντόπισε επίσης αφηγήματα της βιομηχανίας που παρουσιάζουν το κρέας ως υγιεινό ή ως μέρος τάσεων ευεξίας, τα οποία προωθούνται από προβεβλημένους διαμορφωτές κοινής γνώμης.
Μια ξεχωριστή έρευνα του DeSmog (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι παρουσιαστές ειδήσεων, γιατροί και μοντέλα προσλαμβάνονταν από εταιρείες αγροεπιχειρήσεων για να νομιμοποιούν τις πρακτικές του κλάδου και να «ενισχύουν τη φήμη του».
Παρά το υπόγειο λόμπινγκ, η έκθεση επισημαίνει ότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στην αντιμετώπιση των διατροφικών συστημάτων σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, η Δανία εγκαινίασε ήδη από το 2023 το σχέδιο Action Plan for Plant Based Foods - που στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης κρέατος και στην αύξηση υγιεινών διατροφών πλούσιων σε φυτικές τροφές.
Ο FAO αρνήθηκε να σχολιάσει.