Μετά το ισχυρό Ελ Νίνιο του 1998 απομένουν μόλις 400 από τους 1.300 πιγκουίνους των Γκαλάπαγκος.
Η πρόβλεψη ότι το φετινό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα είναι ισχυρότερο από το συνηθισμένο έχει θορυβήσει την επιστημονική κοινότητα του Ισημερινού, η οποία προειδοποιεί για τις επιπτώσεις του στη χλωρίδα και την πανίδα των Νήσων Γκαλαπάγκος.
Το αρχιπέλαγος, που φιλοξενεί τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ειδών που δεν απαντώνται πουθενά αλλού στη Γη, αποτελείται από περισσότερα από 230 νησιά, από τα οποία κατοικούνται μόνο τέσσερα. Βρίσκεται στη μέση του Ειρηνικού Ωκεανού, 1.000 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών του Ισημερινού.
Το κλιματικό φαινόμενο εμφανίζεται περιοδικά και, στον ισημερινό Ειρηνικό, χαρακτηρίζεται από άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας και έντονες βροχοπτώσεις. Η έντασή του προσδιορίζεται με τη μέτρηση της θερμοκρασίας του νερού στην περιοχή και τη σύγκρισή της με τη μέση κανονική τιμή. Αν είναι 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από το κανονικό, θεωρείται «πολύ ισχυρό».
Η θερμοκρασία της θάλασσας αναμένεται να είναι περίπου 2,2°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα, σύμφωνα με την τελευταία πρόβλεψη της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA), γεγονός που σημαίνει ότι «ο αντίκτυπος θα είναι σημαντικός», όπως λέει ο Φράνκλιν Ορμάσα, καθηγητής και ερευνητής στη Σχολή Ναυπηγικής Μηχανικής και Θαλάσσιων Επιστημών της Ανώτερης Πολυτεχνικής Σχολής της Ακτής (ESPOL).
Θα απειλήσει το Ελ Νίνιο την άγρια ζωή των Γκαλαπάγκος;
Τα ζώα και τα ψάρια θα βρεθούν σε κίνδυνο, επειδή, καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία του νερού, «το πλαγκτόν, τα φύκια και τα μικρότερα είδη ψαριών, που αποτελούν τροφή για τα μεγαλύτερα θαλάσσια ζώα, πρακτικά εξαφανίζονται», εξηγεί ο Γουόσινγκτον Τάπια, διευθυντής της Biodiversa Ecuador, μιας οργάνωσης προστασίας του περιβάλλοντος στο αρχιπέλαγος.
Διευκρινίζει ότι τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο είναι τα εμβληματικά πιγκουίνια των Γκαλαπάγκος, οι γαλαζοπόδαροι άλκυονες, οι θυελλογλάροι, οι άπτερες κορμοράνοι, οι άλμπατρος και ακόμη και τα θαλάσσια λιοντάρια. Οι αποικίες κοραλλιών θα μπορούσαν επίσης να πληγούν σοβαρά, όπως και η αλιεία τόνου.
Όταν δεν υπάρχει τροφή, «οι αποικίες ζώων σταματούν να αναπαράγονται», διασκορπίζονται αναζητώντας τροφή και, στην πορεία, πεθαίνουν από την πείνα, εξηγεί ο επιστήμονας Γκουστάβο Χιμένεθ από το Ίδρυμα Charles Darwin.
Αν το φαινόμενο εκδηλωθεί με την αναμενόμενη ένταση, ο πληθυσμός των σπονδυλωτών του αρχιπελάγους θα μπορούσε φέτος να μειωθεί τουλάχιστον κατά 20%, προσθέτει ο Χιμένεθ.
Ένα από τα είδη που παρακολουθούνται πιο στενά στα νησιά, οι πιγκουίνοι των Γκαλαπάγκος, λειτουργεί ως δείκτης του αντίκτυπου αυτού του κλιματικού φαινομένου στην πανίδα του αρχιπελάγους.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ιδρύματος Charles Darwin, μετά το Ελ Νίνιο του 1998 – έναν από τους ισχυρότερους και πιο καταστροφικούς κύκλους – είχαν απομείνει μόλις 400 από τους 1.300 τότε υπάρχοντες πιγκουίνους των Γκαλαπάγκος.
Επιπτώσεις του Ελ Νίνιο στη χλωρίδα των Γκαλαπάγκος
Αν το Ελ Νίνιο εκδηλωθεί με την αναμενόμενη ισχύ, τα τρία τελευταία εναπομείναντα δάση Scalesia – όπου κυριαρχούν γιγάντια δέντρα μαργαρίτας ύψους 20 μέτρων – θα μπορούσαν να κινδυνεύσουν με εξαφάνιση, λέει η επιστήμονας Χάινκε Γιάγκερ από το Ίδρυμα Charles Darwin.
Σε κίνδυνο θα βρεθούν και οι κάκτοι Opuntia που αναπτύσσονται κατά μήκος της ακτογραμμής.
Τα φυτά αυτά, που απαντώνται μόνο στις Νήσους Γκαλαπάγκος, στηρίζουν διάφορα οικοσυστήματα εντόμων, πουλιών και άλλων μικρότερων φυτών που αποτελούν μέρος της μοναδικής βιοποικιλότητας του αρχιπελάγους.
Η Γιάγκερ εξηγεί ότι «αυτά τα είδη χρειάζονται ανθρώπινη υποστήριξη», καθώς οι καταρρακτώδεις βροχές που φέρνει το Ελ Νίνιο θα προκαλέσουν την εισβολή ξενικών φυτών, όπως οι βατομουριές, στις περιοχές που καταλαμβάνουν, τα οποία έχουν συντομότερους κύκλους αναπαραγωγής.
Γι’ αυτό έχουν καταρτίσει ένα σχέδιο που περιλαμβάνει την εκρίζωση των επεμβατικών φυτών, τη συλλογή σπόρων και τη δημιουργία φυτωρίων για τη διατήρηση των απειλούμενων ειδών. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν η κυβέρνηση του Ισημερινού, ιδρύματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο αρχιπέλαγος.
Οι Νήσοι Γκαλαπάγκος ανακηρύχθηκαν το 1978 Μνημείο Φυσικής Παγκόσμιας Κληρονομιάς για τα μοναδικά ζωικά και φυτικά τους είδη, τα οποία αποτέλεσαν τη βάση για να διαμορφώσει ο Βρετανός επιστήμονας Κάρολος Δαρβίνος τη θεωρία της εξέλιξης.