Το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη απειλεί τόσο τις ζωές όσο και τα εισοδήματα.
Ο καύσωνας αυτής της εβδομάδας πλήττει τους Ευρωπαίους εκεί που πονάει περισσότερο και όχι μόνο ως προς τη σωματική δυσφορία. Τα έξοδα των νοικοκυριών εκτοξεύονται, καθώς οι τιμές ρεύματος σπάνε ρεκόρ, οι γονείς ψάχνουν απεγνωσμένα για έκτακτη φροντίδα παιδιών και οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους χάνουν ώρες εργασίας που δεν αντέχουν οικονομικά να χάσουν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα έρευνα της Climate Analytics, που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα, δείχνει ότι τα επεισόδια καύσωνα σε συνδυασμό με ξηρασία μειώνουν το μέσο εισόδημα των νοικοκυριών στην Ευρώπη κατά σχεδόν 3%.
Αν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει τους 2,7°C έως το 2100, όπως προκύπτει από την τρέχουσα πορεία των παγκόσμιων πολιτικών, το μέσο ευρωπαϊκό νοικοκυριό θα μπορούσε να δει το εισόδημά του να μειώνεται κατά 27%. Ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας στον στόχο του 1,5°C της Συμφωνίας των Παρισίων θα περιόριζε αυτή τη μείωση στο 7%.
«Ο εκτεταμένος καύσωνας που σαρώνει αυτή τη στιγμή την Ευρώπη απειλεί ήδη την υγεία, τα μέσα διαβίωσης και την ικανότητα των ανθρώπων να εργάζονται», λέει η Jessie Schleypen, κύρια συγγραφέας της μελέτης και ανώτερη οικονομολόγος για θέματα κλίματος στην Climate Analytics. «Όταν ο ακραίος καύσωνας συμπίπτει με ξηρασία, οι ζημιές μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες».
Ρεκόρ στις τιμές ηλεκτρικού ρεύματος και τι σημαίνει αυτό για τον λογαριασμό σας
Το πιο άμεσο οικονομικό πλήγμα αφορά τους λογαριασμούς ενέργειας της Ευρώπης. Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων της αγοράς ενέργειας Montel News, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας εκτινάχθηκαν σε ιστορικά υψηλά το βράδυ της Τρίτης (23 Ιουνίου), καθώς η εκρηκτική ζήτηση για κλιματισμό συναντήθηκε με αδυναμία στην πλευρά της προσφοράς.
Στο Βέλγιο καταγράφηκε νέο ιστορικό ρεκόρ τιμής ηλεκτρικής ενέργειας ανά τέταρτο της ώρας, στα 1.038,25 €/MWh. Η «τιμή ανά τέταρτο» αποτυπώνει το κόστος του ρεύματος σε διαστήματα 15 λεπτών και επηρεάζει άμεσα τους καταναλωτές με κυμαινόμενα τιμολόγια. Το επίπεδο αυτό είναι πάνω από δέκα φορές υψηλότερο από τη μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, που εκτός περιόδων κρίσης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 50 και 100 €/MWh.
Στην Ολλανδία η τιμή έφτασε τα 902,47 €/MWh, η ζώνη DK1 της Δανίας τα 786,83 €/MWh και η Γερμανία, η μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, κορύφωσε στα 747,10 €/MWh.
Οι αιχμές καταγράφονται κυρίως το βράδυ, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται, αλλά οι θερμοκρασίες και η ζήτηση για ψύξη παραμένουν υψηλές. Σε αυτό το χρονικό διάστημα, οι διαχειριστές δικτύου αναγκάζονται ολοένα και περισσότερο να επιστρατεύουν μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο για να καλύψουν τη ζήτηση. Στο ευρωπαϊκό σύστημα «merit order», η ακριβότερη πηγή ενέργειας που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση καθορίζει την τιμή για όλο το δίκτυο, κάτι που σημαίνει ότι όταν απαιτείται ακριβό αέριο εξανεμίζονται τα οφέλη της φθηνής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται στους καύσωνες, καθώς οι μονάδες παραγωγής ρεύματος χάνουν απόδοση σε υψηλές θερμοκρασίες. Οι ηλιακοί συλλέκτες χάνουν από 0,3% έως 0,5% της παραγωγής τους για κάθε 1°C που αυξάνεται η θερμοκρασία της επιφάνειάς τους πάνω από τους 25°C, περιορίζοντας τη συνεισφορά τους ακριβώς όταν η ζήτηση βρίσκεται στο αποκορύφωμα.
Παρόμοιο φαινόμενο παρατηρείται και στις μονάδες συνδυασμένου κύκλου με αεριοστροβίλους, όπου η ισχύς μπορεί να μειωθεί έως και κατά 0,9% για κάθε 1°C πάνω από τη βασική θερμοκρασία αναφοράς.
Στη Γερμανία, το τμήμα της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας που δεν καλύπτεται από τις ανανεώσιμες πηγές, το λεγόμενο «υπολειμματικό φορτίο», έφτασε τα 51,5 GW το βράδυ της Τρίτης, περίπου 10,4 GW πάνω από τα συνήθη επίπεδα για εκείνη την ώρα της ημέρας. Όσο υψηλότερο είναι το υπολειμματικό φορτίο, τόσο περισσότερο αέριο χρειάζεται και τόσο πιο ακριβό γίνεται το ρεύμα.
Χαμένα μεροκάματα: γονείς, εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους και το κρυφό οικονομικό κόστος
Τα κόστη δεν περιορίζονται στους λογαριασμούς ρεύματος. Σε όλη τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, χιλιάδες σχολεία έκλεισαν ή μείωσαν το ωράριό τους αυτή την εβδομάδα, αφήνοντας τους γονείς –και ιδίως τις μητέρες– να καλύψουν το κενό.
«Τα σχολεία θα κλείνουν νωρίτερα και από τους γονείς –ας είμαστε ειλικρινείς, κυρίως από τις μαμάδες– θα περιμένουν να εμφανιστούν σαν διά μαγείας και να καλύψουν το κενό, καίγοντας ημέρες άδειας ή άνευ αποδοχών, πληρώνοντας το τίμημα στο μισθό τους και στην εικόνα που έχει ο εργοδότης για το πόσο αξιόπιστοι είναι», έγραψε στο LinkedIn η συγγραφέας και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Joeli Brearley.
Η ανάρτησή της συγκέντρωσε πάνω από 150 απαντήσεις από γονείς που περιέγραφαν κλεισίματα σχολείων την τελευταία στιγμή, με έναν σχολιαστή να ζητά από τις κυβερνήσεις να θεσπίσουν επιδόματα ακραίων καιρικών φαινομένων για να καλύπτονται τα έκτακτα έξοδα φύλαξης παιδιών.
Για τους εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους, οι απώλειες είναι ακόμη πιο σοβαρές. Οικοδόμοι, οδηγοί διανομών, αγρεργάτες και εργαζόμενοι σε εργοστάσια χάνουν παραγωγικές ώρες, καθώς η ζέστη επιβάλλει αλλαγές στα ωράρια εργασίας.
Σε πολλές περιοχές της Γαλλίας έχει απαγορευτεί η αγροτική εργασία στα χωράφια τα απογεύματα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος πυρκαγιών από αποξηραμένες καλλιέργειες, ένα μέτρο που μειώνει το ημερομίσθιο των εργατών, πολλοί από τους οποίους είναι εποχικοί μετανάστες.
Οι ακυρώσεις δρομολογίων τρένων σε Γαλλία και Βέλγιο, που εφαρμόζονται για να αποτραπεί η παραμόρφωση των σιδηροδρομικών υποδομών από την υπερθέρμανση, σπρώχνουν περισσότερους μετακινούμενους στα αυτοκίνητα, προσθέτοντας και τα καύσιμα στις οικονομικές πιέσεις των νοικοκυριών.
Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο: ποιοι επιβαρύνονται περισσότερο από το κόστος του καύσωνα;
Η έρευνα της Climate Analytics δείχνει ότι το βάρος πέφτει πρώτα στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Το φτωχότερο 20% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών χάνει 4% του εισοδήματός του κατά τη διάρκεια συνδυασμένων επεισοδίων καύσωνα και ξηρασίας, έναντι 1,1% έως 1,8% για τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Μαδρίτη έχει καταγράψει πτώση εισοδημάτων σχεδόν 10% σε τέτοιες περιόδους, η κεντρική Ουγγαρία 9,4% και η κεντρική Ισπανία 8,8%.
Παρά τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων εδώ και δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραμένουν επικίνδυνα απροετοίμαστες για το κόστος του ακραίου καύσωνα. Η Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι τα κυβερνητικά σχέδια προσαρμογής «δεν είναι κατάλληλα για τον σκοπό τους».
Το γαλλικό συμβουλευτικό όργανο Haut Conseil pour le Climat έχει προειδοποιήσει ότι το χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες προσαρμογής και στα μέτρα που λαμβάνονται διευρύνεται. Μελέτη της Climate Analytics για την Παγκόσμια Τράπεζα, που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2026, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία «δεν διαθέτει ολοκληρωμένες λύσεις» για την προστασία του πληθυσμού από την αυξανόμενη θερμική καταπόνηση, ενώ ακόμη και η εφαρμογή των περιφερειακών σχεδίων για την υγεία σε συνθήκες καύσωνα «παραμένει σε μεγάλο βαθμό πίσω».
Οι συνέπειες της αδράνειας συσσωρεύονται με τον χρόνο, δείχνει η μελέτη της Climate Analytics. Σε σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2,7°C, τα εισοδήματα των ισπανικών νοικοκυριών θα μειώνονταν πάνω από ένα τρίτο και των ελληνικών νοικοκυριών πάνω από το μισό. Σε επίπεδο ηπείρου, ο αριθμός των ανθρώπων που κινδυνεύουν από φτώχεια θα μπορούσε να αυξηθεί από 60 εκατομμύρια σε σενάριο 1,5°C σε 127 εκατομμύρια στους 2,7°C, με την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κύπρο ανάμεσα στις πιο πληττόμενες χώρες.
Ο τρέχων καύσωνας αναμένεται να συνεχιστεί σε μεγάλο μέρος της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης έως τις αρχές Ιουλίου.