Το Ελ Νίνιο εντείνει τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ενώ η καύση ορυκτών καυσίμων φαίνεται να ενισχύει το καταστροφικό φαινόμενο.
Μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι τα φαινόμενα Ελ Νίνιο – ο φυσικός παράγοντας κλιματικού χάους που εμφανίζεται περιοδικά και εκτοξεύει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες – γίνονται ολοένα και πιο ισχυρά λόγω της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί ο άνθρωπος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο είναι πλέον πάνω από 36% πιο ισχυρά σε σχέση με πριν αρχίσει η βιομηχανική εποχή στα μέσα του 19ου αιώνα, ενώ η αύξηση κατά 16% μόνο στα τελευταία 40 χρόνια δείχνει ότι η τάση επιταχύνεται, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 27 Αυγούστου στο επιστημονικό περιοδικό Science (πηγή στα Αγγλικά).
Τα ευρήματα αυτά έρχονται την ώρα που ένα ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο σχηματίστηκε πριν από λίγους μήνες, αναμένεται τους επόμενους μήνες να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί. Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο, δηλαδή μια προσωρινή θέρμανση τμημάτων του ισημερινού Ειρηνικού, διαταράσσουν τον καιρό σε όλο τον κόσμο και αυξάνουν τα ακραία φαινόμενα, όπως καύσωνες, πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές και ξηρασίες σε άλλες. Το κόστος τους μπορεί να φτάσει σε τρισεκατομμύρια δολάρια ζημιών.
«Αυτό είναι σημαντικό, γιατί τα ισχυρά Ελ Νίνιο έχουν πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις στους κλιματικούς κινδύνους και τα ακραία φαινόμενα σε όλο τον κόσμο», δηλώνει η επικεφαλής της μελέτης Julia Cole, παλαιοκλιματική επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις ΗΠΑ.
«Όταν προσπαθήσαμε να απαντήσουμε στο ερώτημα γιατί συμβαίνει αυτό, συγκρίναμε τα δεδομένα μας με τις καταγραφές της παγκόσμιας θερμοκρασίας και διαπιστώσαμε ότι η αύξηση της έντασης των Ελ Νίνιο ακολουθεί στενά την άνοδο της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη που οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η καύση ορυκτών καυσίμων.»
Η μελέτη της εξετάζει φαινόμενα Ελ Νίνιο που φτάνουν περίπου 900 χρόνια πίσω στον χρόνο.
Τα ήδη ισχυρά φαινόμενα Ελ Νίνιο γίνονται πιο έντονα
«Το Ελ Νίνιο είναι η πιο έντονη πτυχή της κλιματικής μεταβλητότητας παγκοσμίως, με επιπτώσεις που εκτείνονται από την κατάρρευση τοπικών αλιευμάτων μέχρι εκτεταμένους μαζικούς θανάτους κοραλλιών καθώς και σοβαρές ξηρασίες και ελλείψεις τροφίμων γύρω από τον πλανήτη», λέει ο θαλάσσιος επιστήμονας Boris Worm από το Πανεπιστήμιο Dalhousie, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Ο Worm παραθέτει τα λόγια του αείμνηστου κλιματολόγου Wallace Broecker, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι «το κλιματικό σύστημα είναι ένα θυμωμένο θηρίο και το ενοχλούμε με ραβδιά». Και προσθέτει: «Οι ανθρώπινες εκπομπές είναι το ραβδί και το Ελ Νίνιο είναι μία από τις «οργισμένες» αντιδράσεις που μπορούν να αποδειχθούν εξαιρετικά απειλητικές για τη συλλογική μας ασφάλεια».
Η ένταση ενός Ελ Νίνιο καθορίζεται μετρώντας τη θερμοκρασία του νερού σε μια περιοχή του κεντρικού Ειρηνικού γύρω από τον ισημερινό και συγκρίνοντας τον τριμηνιαίο μέσο όρο με τις φυσιολογικές τιμές. Αν είναι κατά 0,5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από το κανονικό, τότε καταγράφεται Ελ Νίνιο. Η κορυφή της κλίμακας, στους 2 βαθμούς Κελσίου, χαρακτηρίζεται «πολύ ισχυρή».
Η πιο πρόσφατη εβδομαδιαία μέτρηση για το Ελ Νίνιο βρίσκεται στους 2,7 βαθμούς και αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται για ακόμη δύο έως τέσσερις μήνες, σύμφωνα με τον δείκτη παρακολούθησης Ελ Νίνιο του Πανεπιστημίου Columbia.
Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες θεωρούν ότι, καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, τα Ελ Νίνιο θα γίνονται ισχυρότερα, καθώς βασίζονται στις διαφορές θερμοκρασίας του ωκεανού σε σχέση με τον μέσο όρο. Όμως οι παρατηρήσεις καλύπτουν μόλις περίπου 75 χρόνια, γι’ αυτό και μέχρι σήμερα υποστήριζαν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι υπερβολικά αποσπασματικά για να αποτυπωθεί μια σαφής τάση.
Έτσι, οι ερευνητές αναζητούν ενδείξεις για την παρουσία Ελ Νίνιο χωρίς να μετρούν άμεσα τη θερμοκρασία του νερού. Για παράδειγμα, ανατρέχουν σε ιστορικά αρχεία μεταβολών του καιρού σε διάφορες περιοχές και, από τις επιπτώσεις τους, αναγνωρίζουν παλαιότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο – όπως το υπερβολικά ισχυρό επεισόδιο του 1877 – χάρη στις αλλαγές που προκάλεσαν σε όλο τον κόσμο.
Τα απολιθώματα κοραλλιών βοηθούν στη μελέτη της θερμοκρασίας
Η ομάδα της Cole ακολούθησε μια νέα προσέγγιση, εξετάζοντας τι συνέβη στα κοράλλια ανά τους αιώνες, χρησιμοποιώντας τα «σαν μηχανή του χρόνου για να κοιτάξουμε στο παρελθόν», όπως λέει. Σύμφωνα με την Cole, οι μετρήσεις της αναλογίας ασβεστίου και στροντίου στους σκελετούς των κοραλλιών, καθώς και των διαφορετικών ισοτόπων οξυγόνου, παρέχουν δύο ανεξάρτητες ενδείξεις για τις ιδιότητες του θαλασσινού νερού μέσα στο οποίο σχηματίστηκαν τα κοράλλια. Μια ακόμη μέτρηση, αυτή του ουρανίου και του θορίου, δείχνει πότε σχηματίστηκαν αυτοί οι σκελετοί.
Η Cole μελέτησε 29 απολιθώματα κοραλλιών στις Νήσους Γκαλαπάγκος – 14 από την προβιομηχανική εποχή, 14 από τη σύγχρονη περίοδο και ένα ακόμη περίπου από την εποχή που ξεκινούσε η βιομηχανική ανάπτυξη. Το παλαιότερο δείγμα χρονολογείται γύρω στο έτος 1100.
Οι θερμοκρασίες που προκύπτουν από τα απολιθώματα, σε διάστημα άνω των 900 ετών, έχουν κενά, όμως όταν αποτυπώνονται σε γράφημα, όπως λέει, θυμίζουν «ραβδί του χόκεϊ» – τον ίδιο όρο που χρησιμοποιήθηκε στη μνημειώδη μελέτη της δεκαετίας του 1990 για τις παρελθούσες παγκόσμιες θερμοκρασίες.
Η ίδια και άλλοι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο.
«Αναδεικνύεται το φάσμα ενός μέλλοντος στο οποίο μεγαλύτερα επεισόδια Ελ Νίνιο και Λα Νίνια επιταχύνουν τον ρυθμό και την ένταση των ακραίων καιρικών και κλιματικών φαινομένων», λέει η Kim Cobb, ερευνήτρια κοραλλιών και κλιματικής αλλαγής στο Πανεπιστήμιο Brown, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Οι επιστήμονες διχάζονται για την έρευνα
Επιστήμονες που δεν συμμετείχαν στην εργασία εμφανίζονται διχασμένοι: ορισμένοι τη θεωρούν σημαντική και αξιόπιστη, ενώ άλλοι δηλώνουν ότι δεν τη θεωρούν πειστική, επειδή έρχεται σε αντίθεση με πρόσφατες παρατηρήσεις.
«Τα κοράλλια είναι το χρυσό πρότυπο για την ανασύσταση των Ελ Νίνιο και η μελέτη αυτή φέρνει έναν πραγματικό “θησαυρό” νέων δεδομένων στο τραπέζι», λέει η Cobb. «Μπορούμε είτε να περιμένουμε πολλές δεκαετίες ώσπου τα όργανα καταγραφής να μας δώσουν αρκετά μακρύ αρχείο για να εντοπίσουμε μια μεταβολή στα χαρακτηριστικά του Ελ Νίνιο είτε να αξιοποιήσουμε τις ανασυνθέσεις των φαινομένων Ελ Νίνιο που προσφέρουν τα παλαιοκλιματικά αρχεία. Συνολικά, τα παλαιοκλιματικά δεδομένα που διαθέτουμε από όλο τον Ειρηνικό συγκλίνουν αρκετά στο συμπέρασμα ότι τα Ελ Νίνιο ενισχύονται καθώς αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία».
Ο κλιματολόγος Michael Mann από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια – δημιουργός του γραφήματος τύπου «ραβδί του χόκεϊ» – και ο θαλάσσιος επιστήμονας John Bruno από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας υποστηρίζουν ότι τα δεδομένα από τα κοράλλια συγκρούονται με τις πρόσφατες μετρήσεις θερμοκρασίας του νερού στις Γκαλαπάγκος. Σύμφωνα με τον Mann, τα στοιχεία δείχνουν «σημαντική μείωση τις τελευταίες δεκαετίες» των μεταβολών που σχετίζονται με το Ελ Νίνιο κοντά στις Γκαλαπάγκος, ακριβώς την περίοδο που τα αέρια του θερμοκηπίου αύξησαν περισσότερο τις θερμοκρασίες.
Αυτό που αντανακλάται στα κοράλλια δεν είναι τόσο μια μεταβολή του ίδιου του Ελ Νίνιο, όσο η θέρμανση που προκαλούν τα αέρια του θερμοκηπίου, εκτιμά ο Bruno.
Η Cole σημειώνει ότι το πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο του 1997-1998 και στη συνέχεια οι πιο ήπιες εκδηλώσεις μέχρι το 2023-24 δημιούργησαν μια εικόνα σύμφωνα με την οποία τα Ελ Νίνιο φαίνεται να μην ενισχύονται, επειδή οι μετρήσεις βασίζονται σε περίοδο 20 ετών και υπήρξαν κάποια έτη ανάμεσα σε δύο «υπερ-Ελ Νίνιο» που αλλοίωσαν τα δεδομένα. Τονίζει ότι η ένταση του Ελ Νίνιο παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις και ότι αυτή η ανοδική και καθοδική συμπεριφορά δεν εξαφανίζεται επειδή το φαινόμενο ανταποκρίνεται σε θερμότερες συνθήκες.
Ωστόσο, όλοι οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόβλημα, είτε ενισχύεται είτε όχι το Ελ Νίνιο.
«Είναι σημαντικό να το επισημάνουμε ως έναν ακόμη λόγο για τον οποίο πρέπει να απεξαρτηθούμε από τα ορυκτά καύσιμα», λέει η Cole. «Δεν υπάρχει κάποια μαγική λύση που θα επιβραδύνει τα Ελ Νίνιο».